یک فعال تولید و اصلاح ژن دام سنگین کشور مطرح کرد:
هوش مصنوعی اصلاح ژنتیک دام را متحول کرد/ پیشبینی صفات گله پیش از تولد
تهران-ایانا- دامداران تا همین چند سال پیش باید پنج سال منتظر میماندند تا بفهمند یک گاو نر واقعاً ارزش اصلاح نژادی دارد یا نه. امروز، این تصمیمگیری به دوران جنینی منتقل شده است؛ تغییری که به گفته فعالان این حوزه، امکان پیشبینی بخشی از آینده ژنتیکی گله را پیش از تولد گوسالهها فراهم کرده و از ورود ژنهای معیوب به چرخه تولید جلوگیری میکند.
به گزارش ایانا، موضوع اصلاح نژاد دیگر فقط افزایش تولید شیر نیست. دامداران امروز به دنبال صفاتی هستند که هزینه تولید را کاهش دهد، سلامت دام را بهبود ببخشد و بهرهوری اقتصادی گله را افزایش دهد؛ از مقاومت در برابر بیماریها و سهولت زایش گرفته تا توان تبدیل خوراک به شیر؛ هوش مصنوعی و تحلیل ژنتیکی به ابزارهایی برای دستیابی سریعتر به این اهداف تبدیل شدهاند.
محمدرسول خوشنیت، فعال حوزه اصلاح نژاد دام سنگین، در گفتوگو با خبرنگار ایانا گفت: «هوش مصنوعی در مرحله طراحی و پیش از توزیع محصولات ژنتیکی کاربرد دارد. از این فناوری برای شبیهسازی و پیشبینی نتایج تلاقی شجرهها استفاده میشود تا با احتمال بالا مشخص شود گوساله نر حاصل، چه صفاتی را به نسل بعد انتقال میدهد.»
به گفته او، این فناوری پیش از ورود محصولات ژنتیکی به چرخه تولید، امکان ارزیابی نتایج احتمالی آنها را فراهم میکند.
خوشنیت با مقایسه روشهای جدید و سنتی توضیح داد: «در گذشته برای اطمینان از انتقال صفات مثبت یک گاو نر به نسل بعدی، باید حداقل پنج سال منتظر میماندیم تا دختران آن متولد، بالغ و دوشیده شوند.»
او افزود: «امروز اما با ژنوتایپینگ و تحلیل توالی ژنی، پیش از تولد و در دوران جنینی میتوان با احتمال ۷۵ درصد پیشبینی کرد که جنین داخل شکم مادر، در آینده چه صفاتی را به دختران خود منتقل خواهد کرد؛ این تحول بزرگ مانع از ورود ژنهای معیوب به گله میشود.»
به گفته این فعال حوزه اصلاح ژن دام سنگین، دغدغه افزایش تولید شیر در دامپروری کشور تا حد زیادی برطرف شده و معیارهای انتخاب دام برتر تغییر کردهاند. و دامداران امروز به دنبال صفاتی فراتر از حجم شیر هستند. ماندگاری نسل، سلامت دست و پا، سهولت زایش و مقاومت در برابر ورم پستان از اولویتهای جدید است.
او افزود: «با توجه به هزینههای سنگین خوراک، شاخص بهرهوری خوراک (Feed Efficiency) در کاتالوگهای ژنتیکی اهمیت بالایی یافته است؛ یعنی دامدار بررسی میکند که دام با چه میزان مصرف علوفه، بیشترین بازدهی تولید شیر را دارد.»
خوشنیت گفت: «حتی جزئیاتی مانند عرض پوزه گاو نیز اهمیت دارد، چرا که دام با پوزه پهنتر، سریعتر خوراک میخورد، بیشتر استراحت میکند و با کاهش استرس، بازدهی بالاتری دارد.»
او ادامه داد: «بنابراین در توصیههای اصلاح نژادی، تمرکز ما بیشتر بر سلامت اسکلتی و کاهش سلولهای بدنی شیر است.»
به گفته این فعال صنعت تولید و اصلاح ژن دام سنگین، در فرآیند انتخاب دام برتر، نزدیک به ۱۰۰ صفت مختلف بهطور همزمان مورد ارزیابی قرار میگیرد.
خوشنیت معتقد است مسیر آینده بازار لبنیات به سمت محصولات سلامتمحور حرکت خواهد کرد و اصلاح ژنتیکی نیز باید پاسخگوی این تغییر باشد. زیرا در سالهای آینده توجه بازار به سمت شیرهایی با پروتئینهای خاص مانند "بتاکازئین" و محصولات دارای استاندارد A2 جلب خواهد شد.
او افزود: «در این راستا، اصلاح ژنتیکی به ما کمک میکند تا در کنار چربی و پروتئین، کیفیت سلامتمحور شیر را نیز به عنوان یک امتیاز مازاد برای مصرفکننده ارتقا دهیم.»
فناوری، زمان تصمیمگیری در اصلاح نژاد دام را از سالها انتظار به ماههای پیش از تولد رسانده است. در همین حال، معیارهای انتخاب نیز از «تولید بیشتر» به سمت «تولید هوشمندتر» تغییر کردهاند؛ از سلامت و ماندگاری دام گرفته تا بهرهوری خوراک و کیفیت تغذیهای شیر.
دیدگاه تان را بنویسید