هفته دولت؛ تأکید بر تبدیل دستاوردهای تحقیقات باغبانی به فناوری، خدمت و توسعه اقتصادی

محی‌الدین پیرخضری در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایانا اظهار داشت: بخش باغبانی از مهم‌ترین بخش‌های کشاورزی کشور است و طیف گسترده‌ای از محصولات، از میوه‌ها و سبزی‌ها، محصولات گلخانه‌ای، پسته، چای، میوه‌‌های گرمسیری و نیمه گرمسیری تا گل و گیاهان زینتی را دربرمی‌گیرد؛ از این رو، هرگونه تحول در این بخش می‌تواند آثار مستقیمی بر امنیت غذایی، اشتغال، درآمد بهره‌برداران، سلامت جامعه، صادرات و استفاده بهینه از منابع آب و خاک داشته باشد.

او افزود: در چنین شرایطی، تحقیقات باغبانی باید از مرز تولید مقاله و دستاورد علمی فراتر رفته و به سمت حل مسئله، تولید فناوری، انتقال یافته و ایجاد ارزش اقتصادی از دانش حرکت کند؛ هفته دولت فرصت مناسبی است تا این مسیر برای مردم، مدیران، بهره‌برداران و سایر ذی‌نفعان به‌صورت شفاف و قابل فهم روایت شود.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی با بیان این‌که معرفی دستاوردهای پژوهشی نباید صرفاً به نمایش محصولات و تجهیزات محدود شود، تصریح کرد: آنچه اهمیت دارد، نشان دادن مسیر «مسئله تا راه‌حل» است؛ یعنی مشخص شود یک نیاز یا مشکل در باغبانی کشور چگونه شناسایی شده، چه پژوهشی برای آن انجام گرفته، چه فناوری یا رقم جدیدی حاصل شده و این دستاورد چگونه می‌تواند در اختیار تولیدکننده قرار گیرد.

به گفته او، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی دارای ظرفیت‌های گسترده‌ای در زمینه اصلاح و معرفی ارقام، منابع ژنتیکی، مدیریت باغ، تولید نهال، تغذیه، آبیاری، مدیریت آفات و بیماری‌ها، فناوری‌های پس از برداشت، گلخانه‌ها و سایر حوزه‌های تخصصی باغبانی است که می‌تواند در قالب برنامه‌های هفته دولت به جامعه معرفی شود.

پیرخضری خاطرنشان کرد: در سال جاری باید از ظرفیت هفته دولت برای معرفی دستاوردهای مسئله‌محور و قابل بهره‌برداری و نگرش توسعه اقتصادی در حیطه تحقیقات باغبانی استفاده کنیم؛ دستاوردهایی که بتوانند پاسخ روشنی برای یک نیاز واقعی تولیدکننده، صادرکننده، صنایع وابسته یا سیاست‌گذار ارائه دهند.

او یکی از مهم‌ترین رویکردهای مؤسسه را حرکت از معرفی صرف دستاوردها به سمت تبیین اثرگذاری آنها عنوان کرد و گفت: زمانی که درباره یک رقم جدید، فناوری، روش مدیریتی یا یافته تحقیقاتی صحبت می‌کنیم، باید مشخص کنیم این دستاورد چه مشکلی را کاهش می‌دهد و چه منفعتی برای بخش تولید ایجاد می‌کند.

پیرخضری ادامه داد: برای نمونه، یک رقم جدید می‌تواند با افزایش عملکرد، ارتقای کیفیت، مقاومت به تنش‌های محیطی یا کاهش هزینه تولید، به اقتصاد باغدار کمک کند. یک فناوری مدیریت آفات می‌تواند با کاهش مصرف سموم سلامت محصول را ارتقا دهد و فناوری‌های پس از برداشت نیز می‌توانند ضایعات را کاهش داده و قابلیت صادرات محصولات باغبانی را افزایش دهند.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، افزود: بنابراین، در هفته دولت باید زبان ارائه دستاوردهای علمی باغبانی را به زبان اثر، فایده و حل مسئله نزدیک کنیم.

پیرخضری با اشاره به نقش راهبردی باغبانی در اقتصاد کشاورزی کشور اظهار داشت: باغبانی علاوه بر تأمین بخش مهمی از نیاز غذایی جامعه، ظرفیت بالایی برای ایجاد ارزش افزوده و توسعه صادرات دارد، از این رو تحقیقات باغبانی باید هم‌زمان چند هدف را دنبال کند؛ افزایش بهره‌وری، کاهش مصرف منابع، ارتقای کیفیت و سلامت محصول، سازگاری با تغییرات اقلیمی و تقویت زنجیره ارزش.

به گفته او برنامه جامع عملیاتی وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۴۰۵ نیز بر پیوند دانش، فناوری، مشارکت و سیاست‌گذاری برای افزایش بهره‌وری و تحقق اهداف بخش تأکید دارد و این موضوع ضرورت نقش‌آفرینی مؤثرتر مؤسسات تحقیقاتی را دوچندان می‌کند.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی تأکید کرد: در حوزه باغبانی، موضوعاتی مانند کمبود آب، تغییرات اقلیمی، کاهش حاصلخیزی خاک، افزایش هزینه‌های تولید، آفات و بیماری‌ها، ضایعات پس از برداشت و ضرورت ارتقای کیفیت محصولات، از جمله مسائل مهمی هستند که تحقیقات باید برای آنها پاسخ‌های کاربردی ارائه کند.

هفته دولت؛ فرصتی برای تقویت آموزش و ترویج یافته‌های باغبانی

پیرخضری یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم هفته دولت را تقویت ارتباط میان پژوهش و ترویج دانست و گفت: اگر یک یافته تحقیقاتی به دست تولیدکننده نرسد، زنجیره ارزش آن کامل نشده است؛ بنابراین آموزش و ترویج باید بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند تحقیقات باغبانی باشد.

او افزود: رویکرد جدید سازمان تات نیز بر افزایش بهره‌وری از مسیر تحقیقات توسعه‌ای، مزارع الگویی و توانمندسازی بهره‌برداران و تقویت نقش آموزش و ترویج تأکید دارد.

پیرخضری ادامه داد: مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی می‌تواند از هفته دولت برای برگزاری برنامه‌های انتقال یافته، روزهای مزرعه، بازدیدهای تخصصی، نشست با باغداران، نمایشگاه دستاوردها، تولید محتوای آموزشی و معرفی فناوری‌های کاربردی استفاده کند تا ارتباط میان محقق و تولیدکننده تقویت شود.

معرفی ظرفیت‌های مؤسسه به جامعه و سرمایه‌گذاران

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی با تاکید بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های علمی و فناورانه مؤسسه به بخش خصوصی، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی، گفت:تحقیقات باغبانی تنها یک فعالیت علمی نیست؛ بسیاری از دستاوردهای این حوزه می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری کسب‌وکار، توسعه فناوری، تولید نهال و ارقام، ارائه خدمات تخصصی و ایجاد زنجیره‌های ارزش جدید باشند.

او افزود: برگزاری نمایشگاه اخیر دستاوردهای مؤسسه و پژوهشکده‌های تابعه برای رایزنان اقتصادی کشور نیز نمونه‌ای از ظرفیت‌هایی است که می‌توان برای معرفی توانمندی‌های باغبانی ایران و ایجاد زمینه برای انتقال فناوری، توسعه بازار و همکاری‌های اقتصادی مورد استفاده قرار داد.

پیرخضری خاطرنشان کرد: لازم است در مناسبت‌هایی مانند هفته دولت، علاوه بر جامعه عمومی، مخاطبان تخصصی و اقتصادی نیز مورد توجه قرار گیرند تا دستاوردهای تحقیقاتی بتوانند مسیر خود را از آزمایشگاه و ایستگاه تحقیقاتی به مزرعه، بازار و زنجیره صادرات پیدا کنند.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی نقش روابط عمومی را در این فرآیند بسیار مهم دانست و اظهار داشت: روابط عمومی باید صرفاً منعکس‌کننده اخبار جلسات و برنامه‌ها نباشد، بلکه وظیفه دارد زبان علمی را برای مخاطب عمومی قابل فهم کند و نشان دهد تحقیقات چگونه به زندگی مردم و اقتصاد تولیدکنندگان مرتبط می‌شود.

به گفته او در هفته دولت، روایت دستاوردهای باغبانی باید مبتنی بر عدد، نتیجه، اثرگذاری و داستان موفقیت باشد؛ یعنی به جای آن‌که صرفاً بگوییم چه طرحی اجرا شده، توضیح دهیم این طرح چه مسئله‌ای را حل کرده، چه دستاوردی داشته و چه مسیری برای توسعه آن پیش‌بینی شده است.

پیرخضری با تأکید بر این‌که برنامه‌های هفته دولت نباید محدود به یک هفته باشد، گفت: «این مناسبت باید نقطه شروع یک جریان مستمر برای معرفی دستاوردهای علمی و ارتباط با جامعه باشد. هر دستاورد تحقیقاتی باید دارای روایت مشخص، مستندات علمی، محتوای آموزشی و مسیر انتقال به بهره‌بردار باشد.

او افزود: یکی از برنامه‌های مهم مؤسسه می‌تواند ایجاد یک بانک محتوایی از دستاوردهای پژوهشی باشد که در آن ارقام، فناوری‌ها، یافته‌ها، ظرفیت‌های آزمایشگاهی، منابع ژنتیکی، خدمات تخصصی و پروژه‌های شاخص به شکل منظم معرفی شوند.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی با اشاره به این‌که آینده باغبانی ایران به پژوهش‌های هدفمند، فناوری‌های نوین، مدیریت هوشمند منابع، ارقام سازگار با شرایط اقلیمی، کاهش ضایعات، ارتقای کیفیت و توسعه بازار وابسته است، تأکید کرد: هفته دولت فرصتی است برای این‌که نشان دهیم تحقیقات باغبانی چگونه می‌تواند از یک ظرفیت علمی به یک ابزار مؤثر برای حل مسائل کشور تبدیل شود.

پیرخضری افزود: هدف نهایی مؤسسه، تولید دانشی است که در مزرعه دیده شود، فناوری‌ای است که در اختیار تولیدکننده قرار گیرد و دستاوردی است که بتواند به افزایش بهره‌وری، درآمد، کیفیت محصول، امنیت غذایی و توسعه پایدار باغبانی کشور کمک کند.

او خاطرنشان کرد: «مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی در این مسیر، آماده است ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه خود را بیش از گذشته در خدمت بخش اجرا، تولیدکنندگان، بخش خصوصی و سیاست‌گذاران قرار دهد و از ظرفیت مناسبت‌هایی مانند هفته دولت برای تقویت این پیوند استفاده کند.