معاون دفتر امور اقتصادی و دبیر کمیته بهرهوری وزارت جهادکشاورزی:
بهرهوری کشاورزی از اقتصاد تولید تا مقیاسپذیری فناوری با چالش روبهروست
تهران- ایانا- عضو هیأت علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) با تشریح موانع پیش روی بهرهوری اقتصادی در کشاورزی، فضای اقتصادی حاکم بر بخش را مهمترین عامل مؤثر بر این وضعیت دانست.
مهرنوش میرزایی در گفتوگو با ایانا، در اینباره بیان کرد: «تحریم، بالا بودن هزینه تمامشده تولید، کاهش انگیزه سرمایهگذاری برای استقرار نوآوری و فناوری، خرد و پراکنده بودن اراضی و مقاومت در برابر تغییر برنامهریزی تولید مطابق با توان و آمایش سرزمینی، از جمله عوامل اثرگذار هستند.»
او بهرهوری اقتصادی در کشاورزی را موضوعی دانست که نمیتوان عوامل مؤثر بر آن را تنها در سطح مدیریت مزرعه یا هزینه نهادهها جستوجو کرد.
به گفته او، فضای اقتصادی حاکم بر بخش کشاورزی مهمترین عامل در این زمینه است؛ فضایی که در آن تحریم و بالا بودن هزینه تمامشده تولید، بر انگیزه سرمایهگذاری برای استقرار نوآوری و فناوری در بخش کشاورزی اثر میگذارد.
میرزایی در کنار این عوامل، خرد و پراکنده بودن اراضی کشاورزی را نیز از مسائل مؤثر بر بهرهوری عنوان کرد و مقاومت برای تغییر در برنامهریزی تولید مطابق با توان و آمایش سرزمینی را از دیگر موانع موجود دانست.
اما مسئله بهرهوری تنها به هزینههای تولید محدود نمیشود. بخشی از چالش، در فاصله میان دانش و فناوری و سطح مزرعه شکل میگیرد؛ جایی که به گفته این عضو هیأت علمی، هزینه استقرار دانش و فناوری برای بهرهبرداران، یکی از موانع مهم است.
او در عین حال، دیدگاه سنتی غالب بهرهبرداران، بهویژه در حوزه زراعت، را از دیگر عواملی دانست که در نرسیدن فناوریها و دستاوردهای تحقیقاتی به بازده اقتصادی مورد انتظار در سطح مزرعه نقش دارد.
از نگاه میرزایی، در شرایط محدودیت منابع نیز افزایش بهرهوری نیازمند ایجاد بسترهای مناسب برای توسعه فناوری است.
او با اشاره به اینکه بخش کشاورزی در تمام دنیا تنها بخشی است که مورد حمایت جدی دولت و حکمرانی قرار دارد، تأکید کرد که ایجاد ساختارهای لازم برای توسعه فناوری در حوزه انرژیهای نو، تأسیسات و ساختمانها، استقرار نظام نوآوری و نشر دانش، از الزامات بهرهوری در این بخش است.»
با این حال، حتی استقرار دانش و فناوری نیز بهتنهایی پایان مسیر نیست. فناوری زمانی میتواند به سود اقتصادی برای کشاورز تبدیل شود که بتواند از مرحله دانش فنی عبور کرده و در مقیاس مناسب، وارد فرآیند تولید و بازار شود.
میرزایی در این بخش، بازار، نقص در مقیاسپذیری فناوری یا به عبارتی محدودیت در گسترش فناوری در سطح مزرعه و همچنین ساختار حمایتی را همگی دخیل میداند و معتقد است هر یک از این عوامل تأثیر خود را بر تبدیل دانش فنی به سود اقتصادی برای کشاورز میگذارند.
برآیند دیدگاه معاون دفتر امور اقتصادی و دبیر کمیته بهرهوری وزارت جهادکشاورزی این است که مسئله بهرهوری اقتصادی در کشاورزی، زنجیرهای از عوامل بههمپیوسته را دربرمیگیرد؛ از فضای اقتصادی و هزینه تمامشده تولید و انگیزه سرمایهگذاری گرفته تا ساختار اراضی، پذیرش فناوری، بازار، مقیاسپذیری فناوری و ساختار حمایتی.
در این میان، توسعه فناوری، استقرار نظام نوآوری و نشر دانش، در کنار ایجاد ساختارهای لازم برای استقرار فناوریهای نو، از الزامات مورد تأکید وی برای افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی است.
دیدگاه تان را بنویسید