از آگاهی تغذیه‌ای تا انتخاب غذای سالم؛ حلقه مفقوده سلامت عمومی

به گزارش ایانا، افزایش بیماری‌های مزمن و اهمیت پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، توجه به آنچه در سبد غذایی خانوارها قرار می‌گیرد را بیش از گذشته ضروری کرده است. کیفیت مواد غذایی، میزان مصرف محصولات فرآوری‌شده و عادت‌های تغذیه‌ای از جمله عواملی هستند که در ارتباط با سلامت عمومی اهمیت دارند. با این حال، تبدیل آگاهی درباره اهمیت تغذیه سالم به تغییر رفتار مصرف‌کنندگان، فرایندی است که صرفاً با تبلیغ محصولات ارگانیک یا توصیه به مصرف غذای سالم پیش نمی‌رود.

احمد خلیلی، متخصص ایمونولوژی و ایمنی‌سازی پزشکی، این ارقام را در نشست انجمن ارگانیک ایران با موضوع بررسی وضعیت گرایش جامعه به مصرف محصولات سلامت‌محور و ارگانیک مطرح کرد. بر اساس آماری که او ارائه داد، حدود ۱۷ درصد جمعیت ایران به این محصولات گرایش دارند؛ در حالی که این سهم در مقیاس جهانی به ۲۰ درصد می‌رسد. به گفته خلیلی، بیش از ۵۰ درصد ایرانیان نیز در گروه خاکستری قرار دارند؛ گروهی که هنوز درباره انتخاب و مصرف محصولات ارگانیک و سلامت‌محور به تصمیم مشخصی نرسیده‌اند.

یکی از موانعی که خلیلی برای گسترش مصرف این محصولات بر آن تأکید دارد، شناخت ناکافی مردم از کیفیت مواد غذایی و آثار آنها بر عملکرد بدن است. مصرف گسترده مواد غذایی فرآوری‌شده، قند و ترکیبات نامناسب غذایی و همچنین استفاده نادرست از روغن‌ها، از جمله موضوعاتی است که به اعتقاد او ضرورت آموزش عمومی درباره انتخاب مواد غذایی سالم را برجسته می‌کند.

اما مسئله فقط به شناخت ترکیبات غذایی و کیفیت محصولات محدود نمی‌شود. دسترسی گسترده به شبکه‌های اجتماعی، در کنار فعالیت افراد غیرمتخصص در حوزه تغذیه، تشخیص اطلاعات معتبر از توصیه‌های نادرست را برای مصرف‌کنندگان دشوارتر کرده است. توصیه‌های متناقض و اطلاعات تأییدنشده درباره مواد غذایی، مکمل‌ها و شیوه‌های پیشگیری از بیماری‌ها، در فضایی منتشر می‌شوند که مخاطب لزوماً امکان ارزیابی علمی محتوای ارائه‌شده را ندارد.

از این رو، دسترسی به اطلاعات علمی معتبر به یکی از الزامات ترویج سلامت غذایی تبدیل شده است. خلیلی معتقد است محتوای علمی باید علاوه بر اعتبار، برای عموم مردم قابل فهم باشد تا اطلاعات تخصصی بتوانند در تصمیم‌های روزمره و انتخاب‌های غذایی آنها نقش مؤثری ایفا کنند.

او استفاده از ظرفیت رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و پادکست‌ها را از ابزارهای انتقال و ساده‌سازی مفاهیم تخصصی می‌داند. در کنار این ابزارهای ارتباطی، توسعه گردشگری سلامت و ایجاد مراکز عرضه غذای سالم و استاندارد نیز از محورهایی است که به گفته خلیلی می‌تواند آگاهی افراد از وضعیت سلامت را افزایش دهد و زمینه اصلاح تدریجی سبک زندگی را فراهم کند.

در این چارچوب، توسعه بازار محصولات ارگانیک را نمی‌توان صرفاً به افزایش تولید یا گسترش مراکز عرضه محدود کرد. مصرف‌کننده باید بتواند درباره کیفیت محصول، ویژگی‌های آن و جایگاهش در الگوی تغذیه سالم اطلاعات قابل اتکایی به دست آورد. شفافیت در معرفی محصولات و مقابله با اطلاعات نادرست نیز بخشی از همین فرایند است.

در نهایت، ارتقای سلامت عمومی به پیوند میان تولید غذا و آموزش سلامت نیاز دارد؛ پیوندی که از یک سو می‌تواند با افزایش آگاهی و اعتماد مصرف‌کنندگان، تقاضا برای محصولات باکیفیت را تقویت کند و از سوی دیگر، زمینه تغییر تدریجی عادت‌های غذایی و اصلاح الگوی مصرف در جامعه را فراهم آورد.