استادیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور بیان کرد؛
مالچ، یخآب و مدیریت مشارکتی حقابه؛ تجربههای بومی کشاورزان در بهینهسازی مصرف آب
تهران- ایانا- استادیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور گفت: «مجموعهای از روشهای بومی از جمله استفاده از مالچ، یخآب و برنامهریزی مشارکتی آبیاری و حقابه، از مهمترین راهکارهای کشاورزان برای کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری در شرایط کمآبی است.»
حسین جعفری در گفتوگو با ایانا در تشریح این روشها اظهار داشت: «مالچ یکی از شیوههای مؤثر در کاهش تبخیر از سطح خاک است که با جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید به سطح زمین، به حفظ رطوبت خاک کمک میکند و باعث میشود آب بیشتری در اختیار گیاه قرار گیرد. این روش در برخی باغها از جمله باغهای پسته نیز برای حفظ رطوبت در ناحیه ریشه کاربرد دارد.»
او افزود: «یکی دیگر از روشهای بومی مورد استفاده کشاورزان، بهرهگیری از آب خارج از فصل رشد و همچنین یخآب است. در این روش، یخزدگی سطح خاک موجب تغییر در ساختار آن و خرد شدن لایههای سطحی میشود؛ فرآیندی که به کاهش تبخیر و افزایش نگهداشت رطوبت در خاک کمک میکند.»
جعفری ادامه داد: «کشاورزان در کنار این روشها، از تجربههای عملی خود برای برنامهریزی آبیاری نیز استفاده میکنند. برخلاف توصیههای فنی که معمولاً بر مقدار آب تأکید دارند، در میان کشاورزان زمان آبیاری اهمیت بیشتری دارد و تصمیمگیریها اغلب بر اساس وضعیت ظاهری گیاه و تجربه میدانی انجام میشود.»
استادیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور گفت: «این شیوه موجب شده است کشاورزان بتوانند با هماهنگی و مشارکت یکدیگر، حقابههای خود را مدیریت کنند و در برخی موارد از نوبتهای آبیاری بهصورت مشترک یا جابهجا استفاده کنند.»
او افزود: «در برخی مناطق، کشاورزان برای اجرای برخی عملیات زراعی مانند خشکهکاری نیز حقابههای خود را بهصورت مشارکتی تجمیع میکنند تا امکان استفاده بهینهتر از منابع آب در زمان مناسب فراهم شود.»
جعفری با اشاره به نتایج بررسیها اظهار کرد: «این نوع برنامهریزی و مدیریت بومی آبیاری میتواند بین ۱۰ تا ۳۰ درصد بهرهوری آب را افزایش دهد و نقش مهمی در بهبود عملکرد مزارع در شرایط کمآبی داشته باشد.»
او همچنین به موضوع یکپارچهسازی حقابه و اثر آن بر الگوی کشت اشاره کرد و گفت: «کشاورزان بر اساس میزان حقابه در اختیار خود، درباره نوع محصول، سطح زیرکشت و میزان آیش زمین تصمیمگیری میکنند و معمولاً محصولات با نیاز آبی بالاتر یا ارزش اقتصادی بیشتر را در موقعیتهای نزدیکتر به منابع آب قرار میدهند تا ریسک کمآبی کاهش یابد.»
استادیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور خاطرنشان کرد: «مجموعه این تجربهها نشان میدهد که مدیریت بومی آب در کنار دانش علمی میتواند نقش مؤثری در افزایش بهرهوری، کاهش تلفات آب و بهبود مدیریت منابع آبی در بخش کشاورزی کشور داشته باشد.»
دیدگاه تان را بنویسید