میانگین عملکرد غلات ایران ۲.۷ تن در هکتار؛ فاصله معنادار با کشورهای پیشرو

به گزارش ایانا، در دنیای امروز، شاخص عملکرد محصولات در واحد سطح یا همان «Cereal Yield»، فراتر از یک عدد ساده، معیار اصلی سنجش توانمندی اقتصادی یک کشور در مدیریت منابع طبیعی و تکنولوژی کشاورزی است. بر اساس آخرین داده‌های استخراج شده از پایگاه آماری فائو (FAOSTAT)، میانگین بهره‌وری غلات در اراضی ایران در محدوده ۲.۷ تن در هکتار قرار دارد. این رقم در مقایسه با استانداردهای بین‌المللی و کشورهای پیشرو در تولید محصولات استراتژیک، بیانگر وجود یک «شکاف عملکرد» یا Yield Gap قابل توجه است که ریشه در چالش‌های ساختاری بخش کشاورزی دارد.

این شکاف عملکرد در ایران تنها به یک عامل محدود نمی‌شود، بلکه ترکیبی پیچیده از محدودیت‌های اقلیمی و ضعف در زیرساخت‌های تکنولوژیک است. از یک سو، بخش گسترده‌ای از تولید غلات کشور در اراضی دیم صورت می‌گیرد که همواره در معرض نوسانات شدید بارش و خشکسالی قرار دارد و از این رو، میانگین کلی عملکرد را با کاهش مواجه می‌کند. از سوی دیگر، عدم نفوذ گسترده فناوری‌های نوین کشاورزی، از جمله سیستم‌های آبیاری دقیق و استفاده از بذور اصلاح‌شده با پتانسیل بالا، مانع از رسیدن مزارع به سقف تولید پتانسیل شده است.

تحلیل روند داده‌ها در پلتفرم «Our World in Data» نشان می‌دهد که برخلاف کشورهای هم‌تراز، رشد بهره‌وری در واحد سطح در ایران با کندی مواجه شده است. این روند نشان می‌دهد که سیاست‌های سنتی که تمرکز خود را بر افزایش سطح زیر کشت گذاشته‌اند، دیگر برای پاسخگویی به نیازهای رو به رشد جمعیت و حفظ منابع آبی کارآمد نیستند. در واقع، گذار از استراتژی «توسعه زمین» به سمت استراتژی «توسعه عملکرد» که بر پایه دانش‌بنیان کردن فرآیندهای کشت استوار است، از ضرورت‌های حیاتی برای جبران این ناترازی محسوب می‌شود.

در نهایت، تداوم این وضعیت عملکرد پایین، نه تنها فشار بر منابع آب زیرزمینی را افزایش می‌دهد، بلکه امنیت غذایی کشور را در برابر شوک‌های جهانی آسیب‌پذیرتر می‌کند. برای بستن این شکاف عملکرد، کارشناسان بر لزوم سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه، اصلاح الگوی کشت و به‌ویژه پیوند دادن دانش کشاورزی با مدیریت دقیق نهاده‌ها تاکید دارند تا بتوان میان عملکرد فعلی و پتانسیل واقعی زمین، فاصله معناداری ایجاد کرد.