دیوار کوتاه وزیر جهادکشاورزی در افزایش قیمت گوشت مرغ

این روزها در کنار تورم تحمیلی حاکم بر اقتصاد در همه زمینه‌ها، آنچه بیش از همه بخش‌ها مورد نقد قرار گرفته، قیمت محصولات کشاورزی و اقلام غذایی است و به دیوار کوتاهی که همیشه جهت تلطیف افکار عمومی سنگ انداخته می‌شود، جهادکشاورزی است.

وزارتخانه‌ای ذاتاً و اصالتاً تولیدی که سال‌هاست دارای بدنه کارشناسی در این زمینه است، اما پس از انتزاع وارث تنظیم بازار هم شده است.

وزیری که همیشه و برخلاف سایر همتایانش در هیأت دولت، عملکردش روزانه ۳ بار بر سر سفره مردم مورد نقد قرار می‌گیرد، این روزها یعنی پس از پشت سر گذاشتن جنگ ۴۰ روزه، تحریم‌ها، محاصره، افزایش بهای ارز و… پس از هر گرانی اقلام کشاورزی با فریاد وامصیبتا مواجه می‌شود و بر طبل استیضاح‌اش کوبیده می‌شود، بدون آنکه در نظر گرفته شود عوامل واقعی مؤثر بر افزایش قیمت محصولات کشاورزی و اقلام غذایی چیست، بعد مدیریت مجموعه جهادکشاورزی را زیر سؤوال ببرند که به نظر می‌رسد رویه‌ای نامطلوب و غیرکارشناسی باشد.

افزایش قیمت گوشت مرغ و تخم‌مرغ که معمولاً‌ نتیجه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، تولیدی، اقلیمی و مدیریتی است، در بسیاری از موارد به‌عنوان عوامل ناکارآمدی وزیر جهادکشاورزی تلقی می‌شود؟!، در حالی‌که باید پذیرفت از آنجایی‌که مرغ و تخم‌مرغ از مهمترین منابع تأمین پروتئین خانوار به‌شمار می‌‌رود، تغییر هزینه‌های تولید یا اختلال در زنجیره تأمین، می‌تواند به سرعت روی قیمت آن‌ها در بازار تأثیر بگذارد.

در این وادی مهمترین عوامل مؤثر بر افزایش قیمت گوشت مرغ و تخم‌مرغ را مورد تحلیل قرار می‌دهم.

۱-‌ افزایش هزینه‌های نهاده‌های دامی، به‌ویژه خوراک طیور یکی از مهمترین عوامل افزایش قیمت گوشت مرغ به‌شمار می‌رود.

افزایش بهای ذرت و کنجاله سویا، مکمل‌های ویتامینی و معدنی، اسیدهای آمینه و افزودنی‌های خوراک، هزینه‌ حمل و نقل، انرژی و نگهداری نهاده‌ها به‌راستی هیچ سنخیتی با عملکرد وزارت جهادکشاورزی ندارد که افزایش قیمت گوشت مرغ در کارنامه وزیر جهادکشاورزی ثبت شود.

۲-‌ نباید از نظر دور داشت که افزایش نرخ ارز باعث گران‌ شدن نهاده‌ها و مکمل‌های وارداتی می‌شود. هزینه واردات تجهیزات، دارو و واکسن‌ افزایش می‌یابد و هزینه‌های تولید و سرمایه در گردش واحدهای مرغداری بیشتر می‌شود.

۳-‌ از سوی دیگر عواملی نظیر کاهش جوجه‌ریزی در واحدهای مرغ گوشتی، کاهش تعداد مرغ‌های تخمگذار، تعطیلی یا کاهش فعالیت مرغداری‌های زیانده، کمبود نهاده‌های دامی، کاهش بهره‌وری و افزایش تلفات طیور نیز از جمله مواردی است که می‌تواند در افزایش قیمت گوشت مرغ و تخم‌مرغ مؤثر باشد.

۴-‌ افزایش هزینه‌های انرژی و خدماتی نظیر گرانی برق، گاز، سوخت، آب و هزینه‌های حمل و نقل، هزینه نگهداری و پرورش طیور را بالا می‌برد، به‌ویژه در فصل‌های سرد و گرم هزینه گرمایش، سرمایش و تهویه سالن‌های مرغداری اهمیت زیادی دارد.

۵-‌ بیماری‌هایی نظیر آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان، نیوکاسل و برونشیت‌های عفونی که در مرغداری‌های کشور در ادوار گذشته نیز شیوع داشته، باعث افزایش تلفات مرغ‌ها، کاهش تولید تخم‌مرغ، افزایش هزینه دارو و واکسن، کاهش راندمان تولید و معدوم‌سازی گله‌های آلوده می‌شود، در نتیجه، عرضه محصولات کاهش و هزینه‌‌های تولید افزایش می‌یابد.

۶-‌ گرمای شدید، تنش گرمایی، سرمای شدید، قطعی برق، اختلال در تهویه و سرمایش سالن‌ها موجب افزایش تلفات و طبیعتاً‌ کاهش عرضه و افزایش قیمت‌ها می‌شود.

۷-‌ افزایش قیمت جوجه یکروزه گوشتی، هزینه نگهداری مرغ مادر، تخم نطفه‌دار و دستگاه‌های جوجه‌کشی، باعث افزایش قیمت تمام شده تولید گوشت مرغ می‌شود و در تولید تخم‌مرغ هم افزایش قیمت پولت (نیمچه مرغ تخمگذار) و هزینه جایگزینی گله‌های پیر، بر هزینه‌ تولید تأثیرگذار است.

۸-‌ ‌ مشکلات توزیع واسطه‌گری نظیر افزایش تعداد واسطه‌ها میان تولیدکننده و مصرف‌کننده، هزینه بالای بسته‌بندی و نگهداری، ضعف سیستم توزیع و حمل و نقل، احتکار یا عرضه نامنظم محصولات، تفاوت قیمت درب مرغداری با قیمت مصرف‌کننده نیز در افزایش قیمت‌ها نقش اساسی دارد.

۹-‌ تغییر سیاست‌های تخصیص ارز ترجیحی، تغییر یارانه نهاده‌های دامی، قیمت‌گذاری دستوری، محدودیت‌های وارداتی و صادراتی، تأخیر در پرداخت مطالبات تولیدکنندگان و ضعف در برنامه‌ریزی و پیش‌بینی میزان تولید و مصرف از جمله مهمترین دلایل افزایش قیمت گوشت مرغ و تخم‌مرغ به‌شمار می‌رود.

اگرچه بخشی از ۹ عامل مؤثر بر افزایش قیمت گوشت مرغ و تخم‌مرغ در زمره وظایف ذاتی وزارت جهادکشاورزی قرار دارد و باید عملکردش مورد بررسی قرار گیرد، اما حداقل در مقطع فعلی به‌نظر می‌رسد عواملی باعث افزایش قیمت‌ها شده که هیچ سنخیتی با وظایف این وزارتخانه ندارد، و انداختن بار مشکلات بر سر وزیر جهادکشاورزی بی‌انصافی خواهد بود.

 محمدرضا جمشیدی

منبع: اقتصادسبز آنلاین