رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران:
زنان روستایی باید در حکمرانی کشاورزی و توسعه روستاها نقش محوری داشته باشند
تهران- ایانا- استاد دانشگاه و رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران با تأکید بر ضرورت بازتعریف حکمرانی کشاورزی و مشارکت واقعی زنان روستایی در فرآیند توسعه، گفت: «حرکت به سمت کشاورزی نسل چهارم و هوشمندسازی باید با حضور اصلیترین ذینفعان، بهویژه زنان روستایی، دنبال شود و روستاها دوباره به کانون توسعه، نوآوری و تولید داده تبدیل شوند.»
به گزارش ایانا، اسدالله تیموری یانسری در سومین نشست از سلسله نشستهای «عاملیت زنان روستایی و عشایری در توسعه ایران» با محوریت مدیریت و برنامهریزی فعالیتهای اقتصادی، اظهار کرد: «برای رسیدن به حکمرانی مطلوب، صرف تدوین بستههای سیاستگذاری کافی نیست و هنوز در زمینه تعریف الزامات حکمرانی و بومیسازی آن برای گروههایی مانند زنان روستایی و عشایری و مناطق مختلف کشور، نیازمند کار جدی هستیم.»
او افزود: «در حوزه روستا، زنان روستایی و اقتصاد روستایی، باید چتری با عنوان حکمرانی کشاورزی داشته باشیم که در کنار حکمرانی عمومی، الزامات، مقررات، بستههای سیاستی و سازوکارهای مدیریتی خاص خود را داشته باشد.»
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران ادامه داد: «اگر قرار است برای توسعه فعالیتهای اقتصادی زنان روستایی و عشایری بستههای سیاستی تعریف کنیم، باید منظومه ذینفعان شناسایی، نقش آنها مشخص و این نقشها متناسب با شرایط هر منطقه بومیسازی شود.»
ضرورت عبور از کشاورزی سنتی
تیموری یانسری با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به کشاورزی، گفت: «واقعیت این است که هنوز در ایران موفق نشدهایم بهطور کامل از کشاورزی سنتی عبور کنیم، در حالی که در جهان با شکل جدیدی از کشاورزی مواجه هستیم که میتوان از آن بهعنوان «کشاورزی نسل چهارم» و کشاورزی آینده یاد کرد.»
او افزود: «کشاورزی آینده، منطقهای، کنترلشده، کمریسک، مردممحور، دانشبنیان، عدالتمحور، پویا و یکپارچه خواهد بود و بر دادهمحوری و هوشمندسازی استوار است؛ بنابراین هدف سیاستهای آینده باید حرکت به سمت بهرهوری و ارزش افزوده بیشتر در کشاورزی باشد.»
این استاد دانشگاه با بیان اینکه بسیاری از برنامهها و اسناد توسعه روستایی همچنان با نگاه سنتی تدوین شدهاند، تصریح کرد: «اگر قرار است آینده روستاها با نگاه کشاورزی نسل جدید طراحی شود، مردممحوری، مشارکتمحوری و عدالت در دسترسی به منابع، تجهیزات، فرصتها و حمایتها باید در مرکز برنامهریزی قرار گیرد.»
روستاها؛ کانون توسعه و تولید داده
تیموری یانسری با تأکید بر ضرورت بازگشت روستاها به جایگاه کانون توسعه، گفت: «باید روستاها بستر بهرهمندی و حتی تولید و بهرهگیری از فناوریهای جدید و مرکز تولید داده باشند.»
او ادامه داد: «روستاها میتوانند کانون آزمون نوآوری باشند، زیرا کوچک هستند و ظرفیتهای لازم برای اجرای بسیاری از ایدهها و فناوریهای جدید را دارند.»
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران افزود: «برای دستیابی به دادههای واقعی و دقیق، نباید صرفاً پهنه یا مرکز خدمات را محور قرار دهیم؛ بلکه باید به هر روستا بهعنوان یک کانون نگاه کنیم و دادهمحوری را از روستا آغاز و به سطوح بالاتر منتقل کنیم.»
او با اشاره به ظرفیت نیروی انسانی روستاهای مازندران گفت: «بیش از ۹۹ درصد روستاییان این استان باسواد هستند و حدود ۵۳ تا ۵۴ درصد ساکنان روستاها تحصیلات عالی دارند؛ بنابراین ظرفیت مناسبی برای اجرای فناوریها و الگوهای نوین در روستاها وجود دارد.»
کشاورزان خرد باید به بازار متصل شوند
تیموری یانسری یکی از مهمترین چالشهای کشاورزی خرد را دسترسی به بازار دانست و گفت: «در بخش قابل توجهی از اراضی روستایی، کشاورزی خرد انجام میشود، اما مهمترین مشکل این بخش، دسترسی نداشتن به بازار است.»
او افزود: «باید کشاورزان خرد را به بازارهای گستردهتر متصل کنیم و در این زمینه میتوان از ظرفیت سکوهای دیجیتال استفاده کرد.»
استاد دانشگاه با اشاره به تجربه برخی کشورها در پیوند دادن محصولات با هویت روستاها، ادامه داد: «میتوان در برخی مناطق کشور، روستاها را بر اساس محصول شاخص و ظرفیت اقتصادی آنها معرفی و با استفاده از سکوهای دیجیتال، ارتباط میان تولیدکننده و بازار را تقویت کرد.»
حفظ هویت روستا با رویکرد نرمافزاری
تیموری با انتقاد از توسعه روستاها صرفاً بر اساس الگوهای شهری، گفت: «امروز بسیاری از روستاها در حال تبدیل شدن به شهرهای کوچک هستند؛ بلوار، آسفالت و تغییر کالبدی ایجاد میشود، اما باید پرسید آیا این همان الگوی توسعهای است که برای آینده روستا میخواهیم؟»
او افزود: «اگر بخواهیم روستاها هویت و ماهیت خود را حفظ کنند و در عین حال کرامت روستاییان نیز حفظ شود، میتوان با رویکرد نرمافزاری و تدوین بستههای توسعه متناسب با هر روستا، با هزینه کمتر و در بسیاری از موارد با سرعت و اثربخشی بیشتر اقدام کرد.»
نقش زنان در کشاورزی آینده
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران با تأکید بر نقش ویژه زنان در توسعه روستایی، گفت: «زنان روستایی علاوه بر نقش اقتصادی، ظرفیتهای اجتماعی، سیاسی، آموزشی و مدیریتی دارند و میتوان از توان یادگیری و پذیرش نوآوری آنها برای توسعه فعالیتهای اقتصادی روستا استفاده کرد.»
تیموری افزود: «بخشی از دانش بومی مرتبط با کشاورزی، گیاهان دارویی، صنایع دستی و تنوع زیستی در طول نسلها در اختیار زنان روستایی بوده است و فاصله گرفتن زنان از زمین و روستا موجب از دست رفتن بخشی از این دانش شده است.»
او با اشاره به تجربه زیسته زنان روستایی، گفت: «بسیاری از زنان نسلهای گذشته دانش ارزشمندی درباره گیاهان دارویی، تولید و فرآوری محصولات و صنایع دستی داشتهاند که حاصل سالها تجربه بوده است؛ بنابراین نباید در فرآیند توسعه و هوشمندسازی کشاورزی، این سرمایه دانشی نادیده گرفته شود.»
هشدار نسبت به تکرار الگوی حذف زنان در کشاورزی مدرن
تیموری یانسری با طرح این پرسش که آیا در مسیر هوشمندسازی و استقرار کشاورزی نسل چهارم، همان مسیر گذشته تکرار خواهد شد، گفت: «اگر در مسیر فناوری و هوشمندسازی کشاورزی دوباره زنان از زمین، تولید و تصمیمگیری کنار گذاشته شوند، همان الگوی گذشته تکرار خواهد شد و بخش مهمی از سرمایه انسانی و دانش بومی را از دست خواهیم داد.»
این استاد دانشگاه افزود: «کشاورزی نسل چهارم باید با حضور اصلیترین ذینفعان آن، از جمله زنان روستایی، شکل بگیرد و اگر قرار است آینده کشاورزی را بسازیم، مشارکت زنان باید در طراحی سیاستها، اجرا و حکمرانی این بخش دیده شود.»
«توانمندسازی زنان روستایی» برای احیای روستا
تیموری یانسری با اشاره به پیشنهادی برای توانمندسازی زنان روستایی، گفت: «برنامهای با عنوان «توانمندسازی زنان روستایی در قالب برنامه احیای روستازیستی» پیشنهاد شده است که میتواند با نگاه به آینده روستاها و کشاورزی نسل جدید دنبال شود.»
او ادامه داد: «در این رویکرد، موضوعاتی مانند توانمندسازی، دسترسی به منابع مالی، زمین و حقوق مالکیت، بازار، زنجیره ارزش و سیاستهای حمایتی باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.»
بازگشت به تنوع زیستی و دانش بومی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران همچنین نسبت به کاهش تنوع در کشاورزی هشدار داد و گفت: «توسعه کشاورزی نباید به قیمت از دست رفتن تنوع زیستی و دانش بومی تمام شود.»
به اعتقاد او بخشی از مشکلات امروز نتیجه فاصله گرفتن از تنوع زیستی و حذف تدریجی دانش و تجربه نسلهای گذشته از فرآیند کشاورزی است؛ در حالی که زنان روستایی طی هزاران سال بخشی از این دانش را در اختیار داشتهاند.
تیموری یانسری با اشاره به توسعه فناوریهای جدید در کشاورزی، تأکید کرد: «فناوری و هوشمندسازی اجتنابناپذیر است، اما مسئله این است که این گذار چگونه انجام شود؛ اگر کشاورزی نسل چهارم بدون توجه به انسان، محیط زیست، تنوع زیستی و زنان روستایی پیش برود، ممکن است به جای حل مشکلات، چالشهای جدیدی ایجاد کند.»
او گفت: «برای آینده روستاها و کشاورزی باید به سمت الگوی توسعهای حرکت کنیم که در آن روستاها کانون توسعه، فناوری و داده باشند و زنان روستایی نیز نه صرفاً بهعنوان مخاطب برنامهها، بلکه بهعنوان عامل و حکمران بخشی از فرآیند توسعه حضور داشته باشند.»
دیدگاه تان را بنویسید