معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب:
درصد اراضی آبی کشور تحت تأثیر شوری قرار دارند/مدیریت تغذیه، بهرهوری آب مزارع گندم را ۲۵ درصد افزایش میدهد
تهران- ایانا- معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب با اشاره به ارزیابی تناسب اراضی کشور برای کشت گندم گفت: «حدود ۸۳ درصد اراضی فعلی زیرکشت گندم در طبقات مختلف اراضی مناسب قرار میگیرند، اما نزدیک به ۱۷ درصد این اراضی از نظر استعداد و محدودیتهای موجود، نامناسب برای کشت گندم هستند.»
به گزارش ایانا فرهاد مشیری در گردهمایی سالیانه برنامهریزی تحقیقات و تولید بذور غلات آبی کشور اظهار کرد: «مؤسسه تحقیقات خاک و آب، تناسب اراضی برای محصولات مختلف کشاورزی را در قالب یک سامانه ارزیابی کرده و نتایج آن در دسترس قرار گرفته است.»
او افزود: «بر اساس خروجی این سامانه، از حدود ۶ میلیون هکتار اراضی زیرکشت گندم، حدود ۸۳ درصد در طبقات مختلف اراضی مناسب قرار دارند و نزدیک به ۱۷ درصد اراضی نیز با توجه به استعداد و محدودیتهای موجود، در گروه اراضی نامناسب برای کشت گندم قرار میگیرند.»
جایگزینی محصولات کمآببر در اراضی نامناسب برای گندم
معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب گفت: «پیشنهاد این است که به جای اختصاص آب به اراضی نامناسب برای گندم، این اراضی به محصولاتی اختصاص یابند که نیاز آبی کمتری نسبت به گندم دارند؛ برای نمونه، جو میتواند در برخی از این اراضی مورد توجه قرار گیرد.»
مشیری تأکید کرد: «در اراضی دارای استعداد مناسب باید با مدیریت نهادهها و عملیات زراعی، بهرهوری افزایش یابد تا بتوان با افزایش عملکرد در محدوده اراضی مناسب، تولید پایدار را محقق کرد.»
۶۸ درصد اراضی آبی تحت تأثیر شوری قرار دارند
معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، شوری را یکی از مهمترین محدودیتهای خاک در کشور دانست و اظهار کرد: «کاهش کیفیت آبهای زیرزمینی و گرمتر و خشکتر شدن اقلیم، زمینه گسترش شوری را فراهم کرده است.»
مشیری افزود: «بر اساس آخرین نقشه مؤسسه تحقیقات خاک و آب، حدود ۶۸ درصد اراضی آبی کشور به نوعی تحت تأثیر شوری قرار گرفتهاند.»
او با اشاره به تفاوت میزان تحمل محصولات نسبت به شوری گفت: «برخی محصولات و ارقام، از جمله بعضی ارقام جو و گندم مناسب برای اراضی شور، محدودیت کمتری دارند، اما در مجموع با خاکهایی مواجه هستیم که محدودیتهای متعددی دارند و باید برای مدیریت آنها برنامهریزی شود.»
مدیریت تغذیه میتواند بهرهوری آب را افزایش دهد
معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، مدیریت بهینه و تلفیقی تغذیه گندم را یکی از راههای افزایش بهرهوری دانست و گفت: «از سال ۱۴۰۱ یک برنامه مشترک با معاونت زراعت در قالب پایلوتهای مدیریت تغذیه گیاه آغاز شده و تاکنون حدود ۶۵۰ مزرعه در این برنامه قرار گرفتهاند.»
او افزود: «نزدیک به ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر از کارشناسان حوزه تحقیقات در اجرای این برنامه مشارکت دارند و این طرح شامل ۱۲ پروژه با محورهای مختلف از جمله مصرف فسفر، کودهای مختلف و مدیریت تنشهای محیطی و شوری است.»
مشیری با اشاره به نتایج این پایلوتها اظهار کرد: «مدیریت بهینه تغذیه گیاه علاوه بر افزایش عملکرد، میتواند به افزایش بهرهوری آب نیز کمک کند و بر اساس تحلیلهای انجامشده، این افزایش بهرهوری در برخی پایگاهها حدود ۲۵ درصد برآورد شده است.»
فاصله میان نیاز کودی و مصرف واقعی باید کاهش یابد
معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، با اشاره به محدودیت عناصر غذایی در خاکهای کشور گفت: «حدود ۷۰ درصد خاکهای کشور با کمبود فسفر و حدود ۳۰ درصد با کمبود پتاسیم مواجهاند و حدود ۶۰ درصد اراضی نیز کمبود مواد آلی دارند.»
مشیری ادامه داد: «فاصلهای میان میزان کود مورد نیاز و مصرف واقعی وجود دارد و بهویژه در مصرف فسفر و پتاسیم، فاصله با شرایط مطلوب قابل توجه است.»
او تأکید کرد: «ادامه این وضعیت میتواند پایداری تولید را تحت تأثیر قرار دهد، زیرا با کاهش ذخایر غذایی خاک، توان خاک برای حمایت بلندمدت از گیاه کاهش مییابد و این نقص باید از طریق مصرف مناسب کود جبران شود.»
نیاز آبی گندم از ۱۱۸ تا ۶۱۷ میلیمتر متغیر است
مشیری با اشاره به دادههای سامانه نیاز آبی مؤسسه تحقیقات خاک و آب گفت: «نیاز آبی گندم در مناطق مختلف کشور یکسان نیست و بر اساس دادههای این سامانه، از حدود ۱۱۸ میلیمتر در برخی مناطق تا حدود ۶۱۷ میلیمتر در مناطق جنوبشرق کشور متغیر است.»
معاون برنامهریزی و پشتیبانی مؤسسه تحقیقات خاک و آب افزود: «این تفاوت نشان میدهد که مدیریت آب و تغذیه باید متناسب با نیاز آبی هر منطقه انجام شود و نمیتوان برای همه اراضی یک الگوی واحد ارائه کرد.»
توسعه روشهای جدید مصرف کود
مشیری با اشاره به برنامههای آینده این مؤسسه گفت: «توسعه پایلوتهای مدیریت تغذیه و تبدیل آنها به فعالیتهای توسعهای در سطح وسیعتر، با مشارکت معاونت زراعت دنبال خواهد شد.»
او افزود: «یکی از محورهای این برنامه، بهبود روش مصرف کود است. برای نمونه، استفاده از مصرف سرک فسفر میتواند در شرایطی که کشاورزان به دلیل افزایش قیمت کود یا محدودیت دسترسی، امکان مصرف کافی کود فسفاته در زمان پایه را ندارند، مورد استفاده قرار گیرد.»
مشیری اظهار کرد: «نتایج بهدستآمده نشان داده است که استفاده از این روش میتواند حدود ۱۷ تا ۱۸ درصد به بهبود بهرهوری تولید کمک کند.»
او همچنین بر ارتباط میان مدیریت آب و کود تأکید کرد و گفت: «مؤسسه تحقیقات خاک و آب در قالب طرح کلان آب سازمان تات، توسعه روشهای جدید مدیریت همزمان آب و تغذیه گیاهی را دنبال میکند و روشهای جدید آبیاری، از جمله آبیاری نواری، در محصولات غلات نیز در حال بررسی است.»
مشیری تأکید کرد: «یکی از راههای ساده و قابل دستیابی برای افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی، بهبود مدیریت مصرف کود است و میتوان با مدیریت صحیح نهادهها، بخشی از مشکلات تولید را کاهش داد.»
دیدگاه تان را بنویسید