معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور:
گیاهان دارویی را از خامفروشی به زنجیره ارزش برسانیم
تهران- ایانا- معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با انتقاد از رویکردهای صرفاً بهرهبردارانه در حوزه گیاهان دارویی، بر ضرورت تغییر حکمرانی این بخش از برداشت و خامفروشی به سمت تولید، فرآوری، صادرات و احیای عرصههای طبیعی تأکید کرد.
به گزارش ایانا حسن وحید در نشست حکمرانی گیاهان دارویی کشور، گفت: «در بدنه دولت، بخش زیادی از ارتباطات و تصمیمگیریها همچنان معطوف به بهرهبرداران سنتی گیاهان دارویی است و در این میان، سایر حلقههای زنجیره، بهویژه تولیدکنندگان، بخش خصوصی، بازار و صادرات، کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.»
او اظهار داشت: «اگر قرار است صادرات توسعه پیدا کند، باید به سمتی حرکت کنیم که بخشی از درآمد حاصل از صادرات به تولید، فرآوری و احیای عرصههای طبیعی بازگردد؛ در غیر این صورت، فشار بر منابع طبیعی افزایش پیدا میکند و این روند پایدار نخواهد بود.»
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تأکید بر ضرورت رعایت قانون در بهرهبرداری از منابع طبیعی گفت: «بر اساس قانون، هرگونه بهرهبرداری از عرصههای منابع طبیعی باید در قالب طرح انجام شود و بهرهبرداری از گیاهان دارویی نیز باید با رعایت الزامات حفاظتی و احیایی صورت گیرد.»
او با بیان اینکه منابع طبیعی فقط محل بهرهبرداری نیست، اظهار کرد: «ما سالها در مدیریت جنگل، نگاه خود را به چوب محدود کردیم و وقتی بهرهبرداری چوب متوقف شد، سایر کارکردهای جنگل را به اندازه کافی توسعه ندادیم. امروز نیز نباید همین اشتباه را درباره گیاهان دارویی تکرار کنیم و صرفاً به برداشت از عرصههای طبیعی توجه داشته باشیم.»
وحید افزود: «وضعیت پوشش گیاهی کشور مناسب نیست و فشار بر مراتع و عرصههای طبیعی هر سال بیشتر میشود. بنابراین باید بپذیریم که ظرفیت بهرهبرداری از طبیعت محدود است و نمیتوان برای همیشه افزایش برداشت را راهکار توسعه گیاهان دارویی دانست.»
او با اشاره به ظرفیتهای موجود در مراتع کشور گفت: «حدود ۷.۵ میلیون هکتار از عرصههای مورد نظر در این حوزه ظرفیت توسعه دارند و حدود ۴.۵ میلیون هکتار از این سطح به گیاهان دارویی مربوط میشود.»
وحید افزود: «اگر این عرصهها بهدرستی احیا و مدیریت شوند، میتوان در یک دوره پنجساله ظرفیت تولید گیاهان دارویی را به میزان قابل توجهی افزایش داد و در ادامه، زنجیره تولید تا صادرات را تکمیل کرد.»
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، حفظ منابع ژنتیکی، حمایت از تولید، حمایت از بهرهبرداران، ایجاد اشتغال و توسعه سایر کارکردهای منابع طبیعی را از رویکردهای اصلی این سازمان در حوزه گیاهان دارویی عنوان کرد و گفت: «هرچه حمایت از سایر کارکردهای منابع طبیعی افزایش پیدا کند، وابستگی به برداشت مستقیم از عرصه و فشار بر منابع کاهش مییابد.»
وحید بر ضرورت مشارکت بخش خصوصی و جوامع محلی در مدیریت عرصههای طبیعی تأکید کرد و گفت: «اگر بهرهبرداران محلی در قالب طرحهای بهرهبرداری وارد قرارداد شوند، میتوانند هم سرمایهگذاری کنند، هم سهم مربوط به مالکیت و بهرهبرداری را پرداخت کنند، هم احیای عرصه را انجام دهند و هم برداشت اصولی داشته باشند. در چنین مدلی، تولید، بهرهبرداری، احیا و صادرات میتواند در یک زنجیره قرار گیرد.»
او افزود: «حتی در چارچوب قانون میتوان عرصههای منابع طبیعی را با رعایت الزامات لازم برای توسعه و کشت گیاهان دارویی در اختیار بخش خصوصی قرار داد؛ اما این واگذاری باید همراه با ضوابط حفاظتی و احیایی باشد.»
وحید با انتقاد از فاصله میان تحقیقات، آموزش، اجرا و بازار گفت: «امروز باید از خودمان بپرسیم ایراد در کدام بخش است؛ تحقیقات، منابع طبیعی، آموزش یا زنجیره بازار. اگر اطلس گیاهان دارویی تهیه شده است، چرا نتوانستهایم اطلاعات آن را به ابزار کاربردی برای تولید و حفاظت تبدیل کنیم؟»
او ادامه داد: تولیدکننده گیاهان دارویی باید بداند چه گونهای را کشت کند، بازار آن کجاست، چه میزان تقاضا وجود دارد و محصول خود را به چه کسی بفروشد. برای مثال، زرینگیاه از گونههای بسیار ارزشمند است، اما اگر تولیدکننده بخواهد ۱۰۰ کیلوگرم از بذر این گیاه تولید کند، آیا بازار مشخصی برای آن وجود دارد؟ اگر این زنجیره شکل نگیرد، نمیتوان انتظار توسعه پایدار داشت.»
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تأکید بر ضرورت توسعه کشت گیاهان دارویی در محیطهای کنترلشده گفت: «اگر معتقدیم فشار بر رویشگاههای طبیعی باید کاهش پیدا کند، باید در زمینه کشت گلخانهای و تولید وسیع گیاهان دارویی نیز حرکت کنیم و برای تولیدکننده مسیر مشخصی از کشت تا بازار ایجاد کنیم.»
وحید با اشاره به محدودیتهای اقتصادی و اجتماعی توسعه سطح زیرکشت در عرصههای طبیعی گفت: :نمیتوان انتظار داشت در کوتاهمدت سطح وسیعی از عرصههای طبیعی به کشت گیاهان دارویی اختصاص پیدا کند؛ این کار نیازمند حمایت، بارندگی، زیرساخت، سرمایهگذاری و مجوزهای قانونی است.»
او تأکید کرد: «یکی از مشکلات اصلی این است که در حکمرانی گیاهان دارویی، همه اضلاع زنجیره به اندازه کافی دخالت داده نشدهاند. باید تولیدکننده، بهرهبردار، بخش خصوصی، تحقیقات، آموزش، منابع طبیعی و بازار در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا مشخص شود کدام گونه باید تولید شود، چه میزان تولید اقتصادی است، محصول کجا عرضه میشود و چگونه میتوان همزمان با توسعه صادرات، منابع ژنتیکی و عرصههای طبیعی کشور را حفظ کرد.»
دیدگاه تان را بنویسید