حکمرانی گیاهان دارویی باید در سه سطح دنبال شود

به گزارش ایانا ماشاالله حاجی‌وند در نشست «آسیب‌شناسی نظام حکمرانی گیاهان دارویی ایران» با اشاره به ظرفیت‌های کشور در حوزه تنوع گیاهی، تولید، فرآوری و صادرات اظهار کرد: «برای دستیابی به حکمرانی مناسب در حوزه گیاهان دارویی، پیش از هر چیز به همدلی و همراهی دستگاه‌های مختلف و همچنین اطلاعات و داده‌های پایه برای شناخت وضعیت موجود نیاز داریم.»

او افزود: «برای ارزیابی جایگاه ایران باید شاخص‌هایی مانند تنوع گیاهان دارویی، سطح زیرکشت، میزان تولید سالانه، تعداد کارخانه‌ها و شرکت‌های فعال در حوزه فرآوری و در نهایت صادرات و سهم کشور از تجارت جهانی مورد بررسی قرار گیرد.»

رئیس مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با بیان این‌که ایران از ظرفیت قابل توجهی در تنوع گیاهان دارویی برخوردار است، گفت: «با وجود این ظرفیت علمی و طبیعی، سهم ایران از تجارت جهانی گیاهان دارویی همچنان اندک است و این موضوع نیازمند بررسی و برنامه‌ریزی جدی است.»

او ادامه داد: «در کنار ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی گیاهان دارویی، وظیفه اصلی در حوزه منابع طبیعی، حفاظت، حمایت، احیا، بهره‌برداری و مدیریت پایدار عرصه‌های جنگلی، مرتعی و بیابانی کشور است و توسعه اقتصادی این بخش نباید به این وظیفه ذاتی خدشه وارد کند.»

سه سطح حکمرانی گیاهان دارویی

حاجی‌وند با تشریح رویکرد مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور در موضوع حکمرانی گیاهان دارویی اظهار کرد: «در سطح نخست، سیاست‌گذاری و مباحث راهبردی قرار دارد؛ در سطح دوم، تنظیم‌گری، نظارت و تعیین وظایف و در سطح سوم نیز مدیریت و هماهنگی زنجیره ارزش باید مورد توجه قرار گیرد.»

او افزود: «مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور در حوزه سیاست‌گذاری، با همکاری معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی در تدوین الگوی کشت گیاهان دارویی نقش داشته است و در این برنامه، گونه‌های مناسب برای هر اقلیم بر اساس داده‌های اکولوژیک و ارزش اقتصادی تعیین شده‌اند.»

رئیس مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: «در اولویت‌بندی گونه‌ها، علاوه بر ظرفیت تولید و شرایط هر منطقه، وضعیت حفاظتی گونه‌ها و گونه‌های در معرض تهدید نیز مورد توجه قرار گرفته است و مؤسسه آمادگی دارد به‌عنوان مشاور علمی در عملیاتی کردن برنامه الگوی کشت با دستگاه‌های اجرایی همکاری کند.»

استانداردسازی و پایش کیفیت گیاهان دارویی

حاجی‌وند با اشاره به نقش مؤسسه در حوزه تنظیم‌گری و نظارت گفت: «مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور به‌عنوان مرجعیت علمی در تدوین استانداردها فعالیت می‌کند و استانداردهای مرتبط با گیاهان دارویی بر مبنای مواد مؤثره، اسانس و اندام‌های مختلف گیاهان تدوین شده است.»

او ادامه داد: «پایش مستمر کمی و کیفی گیاهان دارویی، محصولات فرعی و فرآورده‌های آن‌ها نیز در آزمایشگاه‌های مؤسسه در حال انجام است و در برخی موارد این فعالیت‌ها به‌صورت سفارش‌محور انجام می‌شود.»

رئیس مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با اشاره به ضرورت بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی گفت: «برای تعیین ظرفیت برداشت از عرصه‌های طبیعی، اثرات بهره‌برداری بر استمرار حیات گونه‌ها و اندام‌های تکثیری گیاهان در عرصه‌های جنگلی و مرتعی نیز باید مورد بررسی علمی قرار گیرد.»

اتصال دانش به بازار؛ حلقه مهم زنجیره ارزش

حاجی‌وند در ادامه، مدیریت و هماهنگی زنجیره ارزش را سومین سطح حکمرانی گیاهان دارویی دانست و گفت: «در این بخش، اتصال دانش به بازار اهمیت زیادی دارد و مؤسسه آمادگی دارد در حلقه‌های مختلف این زنجیره در کنار دستگاه‌ها و فعالان بخش قرار گیرد.»

او تأمین مواد اولیه، تولید و کشت، فرآوری و صنایع تبدیلی، بازاریابی، برندسازی و صادرات را از حلقه‌های مهم زنجیره ارزش گیاهان دارویی عنوان کرد و افزود: «تقویت زنجیره‌های تولید، کارخانه‌ها و صنایع فرآوری و افزایش بهره‌وری از ظرفیت‌های موجود باید با جدیت دنبال شود.»

حاجی‌وند با اشاره به جایگاه علمی ایران در حوزه گیاهان دارویی گفت: «کشور از توان علمی و نیروهای متخصص ارزشمندی برخوردار است و این جایگاه علمی در سال‌های گذشته حفظ شده، اما این ظرفیت علمی هنوز به سهم متناسبی از تجارت جهانی تبدیل نشده است.»

او تأکید کرد: «با مدیریت، هماهنگی و همکاری میان دستگاه‌های مرتبط می‌توان ظرفیت علمی و طبیعی کشور را به ارزش اقتصادی بیشتری تبدیل کرد، مشروط بر اینکه حفاظت و حمایت از منابع طبیعی همچنان به‌عنوان وظیفه اصلی در مرکز توجه قرار داشته باشد.»