بومسازگانهای خلیج فارس در معرض تهدید بلندمدت/ محیطزیست «قربانی خاموش» جنگها
به گفته عضو هیات علمی بخش بوم شناسی منابع آبی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی حفاظت از اکوسیستمهای شکننده، بهویژه در مناطق ساحلی و دریایی، باید بهعنوان یکی از اولویتهای اساسی در سیاستگذاریهای محیطزیستی و منطقهای قرار گیرد.
تهران- ایانا- عضو هیات علمی بخش بوم شناسی منابع آبی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی با اشاره به پیامدهای محیط زیستی و درگیریهای نظامی در منطقه، هشدار داد: «بومسازگانهای حساس خلیج فارس و نواحی ساحلی ـ دریایی ایران در معرض آسیبهای بلندمدت قرار دارند و تداوم این روند میتواند پیامدهای جدی برای تنوع زیستی و پایداری منابع طبیعی به همراه داشته باشد.»
فریدون عوفی در گفتوگو با ایانا، تأکید کرد: «محیطزیست طبیعی، بهویژه منابع آبی و زیستبومهای ساحلی ـ دریایی، اغلب به عنوان «قربانی خاموش» جنگها شناخته میشوند؛ چراکه آثار تخریب آنها معمولاً در بازههای زمانی طولانی و فراتر از نسل درگیر در جنگ آشکار میشود.»
او با اشاره به رویکردهای کمیته بینالمللی صلیب سرخ در زمینه حفاظت از محیطزیست در زمان جنگ افزود: «در ادبیات حقوق بشردوستانه بینالمللی، تلاشهایی برای اعطای «صدای حقوقی» به این قربانی خاموش در حال شکلگیری است.»
عوفی ادامه داد: «بر این اساس، تخریب گسترده طبیعت میتواند بهعنوان «جنایت علیه محیطزیست» مورد پیگرد قرار گیرد و فرماندهان و عاملان آن مسئول شناخته شوند.»
به گفته این محقق، تغییر نگاه از «محیطزیست بهعنوان یک منبع جانبی» به «محیطزیست بهعنوان قربانی مستقیم جنگ» از مهمترین تحولات مفهومی در حقوق بینالملل معاصر است؛ رویکردی که بر ضرورت حفاظت از پایداری زیستبومها حتی در شرایط بحرانی تأکید دارد.
عوفی با اشاره به تجربههای منطقهای و پیامدهای زیستمحیطی درگیریهای اخیر، تصریح کرد: «آلودگیهای شیمیایی ناشی از تسلیحات، تخریب منابع آب و خاک و آسیب به زیستگاههای حساس ساحلی و دریایی از جمله پیامدهایی است که حتی پس از پایان درگیریها نیز برای سالها باقی میماند و میتواند نسلهای آینده را تحت تأثیر قرار دهد.»
او با بیان اینکه موقعیت ژئوپلیتیک کشور و تجربههای تاریخی منطقه نشان میدهد که بومسازگانهای حساس دریایی و ساحلی خلیج فارس و دریای عمان در برابر تنشهای محیط زیستی ناشی از درگیریها بسیار آسیبپذیر هستند، خاطرنشان کرد: «در چنین شرایطی، تابآوری اکوسیستمها برای بازسازی و بازگشت به شرایط طبیعی کاهش یافته و خطر تخریب زنجیرههای زیستی افزایش مییابد.»
این عضو هیات علمی تأکید کرد: «در رویکردهای نوین، محیطزیست دیگر بهعنوان «خسارت جانبی ناگزیر جنگ» تلقی نمیشود و حفاظت از آن به یک الزام حقوقی و اخلاقی برای جامعه جهانی تبدیل شده است»
. به گفته او، برای کشورهایی مانند ایران که با چالشهایی همچون کمآبی، بیابانزایی و فشارهای زیستمحیطی روبهرو هستند، تخریب زیستبومها در جریان منازعات میتواند پیامدهایی فراتر از خسارات کوتاهمدت داشته باشد.
عوفی خاطرنشان کرد: آسیب به منابع آبی، زیستگاههای حساس و ذخیرهگاههای تنوع زیستی، تنها یک خسارت محیطزیستی نیست، بلکه میتواند امنیت غذایی، معیشت جوامع محلی و پایداری سرزمین را در بلندمدت با تهدید مواجه کند.»
او افزود: «از اینرو حفاظت از اکوسیستمهای شکننده، بهویژه در مناطق ساحلی و دریایی، باید بهعنوان یکی از اولویتهای اساسی در سیاستگذاریهای محیطزیستی و منطقهای مورد توجه قرار گیرد.»
دیدگاه تان را بنویسید