عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی:
گردهافشانی نوین نخلستانها؛ از افزایش عملکرد خرما تا تولید عرق طارونه
بنابراظهارات عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، در کنار بهبود کیفیت و افزایش عملکرد خرما با توسعه روشهای نوین گردهافشانی، بهرهبرداری از غلافهای گل نخل برای تولید عرق طارونه نیز بهعنوان یک ارزش افزوده در حال گسترش است.
تهران- ایانا- به گفته پژوهشگر مروج ارشد خرما فصل گردهافشانی درختان خرما با رویکردی دوگانه همراه است، بهگونهای که علاوه بر افزایش کیفیت و کمیت محصول اصلی، امکان ایجاد ارزش افزوده از غلافهای گلهای نر و ماده و تولید «عرق طارونه» نیز فراهم میشود.
حمید زرگری در گفتوگو با ایانا با اشاره به توسعه این رویکرد در نخلستانهای کشور، افزود: «در سالهای اخیر، روشهای سنتی گردهافشانی که در برخی موارد موجب اتلاف گرده و کاهش باروری میشد، جای خود را به روشهای تخصصی داده است.»
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی ادامه داد: «در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی جهرم و مناطق خرماخیز جنوب کشور، فرآیند گردهافشانی نخیلات با بهرهگیری از روشهای دقیق و استاندارد و با دقتی فراتر از شیوههای سنتی انجام شده است.»
او گفت: «در این روش و در قالب پروژه سوسپانسیون گرده بهصورت تحقیقی ـ ترویجی، گلهای نر همراه با مواد همراه بهصورت هدفمند بر روی گلهای ماده منتقل شدهاند که نتیجه آن افزایش درصد تشکیل میوه و بهبود عملکرد و کیفیت خرما در بازار است.»
زرگری توضیح داد: «در مناطق جنوبی و شرقی ایران از جمله فارس، کرمان، هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان، سنتی دیرینه وجود دارد که طی آن کشاورزان از غلافهای گلآذین (اسپات) درخت نخل خرما برای تهیه عرق طارونه استفاده میکنند.»
به گفته او این عرق که با نام «آب طارونه» نیز شناخته میشود، از تقطیر آبی غلافهای اسپات نر و ماده به دست میآید و در طب سنتی ایرانی کاربردهای متعددی دارد؛ این فرآیند گامی در جهت بهرهبرداری کامل از چرخه حیات نخل و افزایش سودآوری باغداران محسوب میشود.
زرگری ادامه داد: «پس از پایان عملیات گردهافشانی، غلافهای گلهای نر و ماده که در اصطلاح بومی «طارونه» نامیده میشوند، به جای دور ریخته شدن به عنوان ماده اولیه کارخانههای تقطیر جمعآوری شده و پس از فرآوری و شستوشوی استاندارد، در دستگاههای تقطیر تحت فشار و دمای کنترلشده، عرق خالص آنها استخراج شود.»
این پژوهشگر با بیان اینکه عرق طارونه تولید شده دارای اسانسهای طبیعی و ترکیباتی با طبع گرم و معتدل است، افزود: «در طب سنتی برای تسکین اعصاب، تقویت قلب، تقویت قوای جسمی، بهبود عملکرد معده، تنظیم حرارت بدن، بهبود گوارش و جریان خون کاربرد دارد و همچنین دارای خاصیت آنتیاکسیدانی است.»
زرگری تأکید کرد: «این رویکرد نمونهای از کشاورزی پایدار است که در آن هیچ بخشی از گیاه بدون ارزش اقتصادی باقی نمیماند و ضایعات گلها به محصولی تجاری و ارزشمند تبدیل میشود.»
به گفته او، ادغام دانش فنی گردهافشانی با صنایع تبدیلی میتواند زنجیره ارزش تولید نخلستانها را تقویت کرده و درآمد جانبی قابل توجهی برای باغداران ایجاد کند؛ مدلی که میتواند الگویی برای سایر مناطق خرماخیز کشور نیز باشد.
دیدگاه تان را بنویسید