ثبتنام چهلمین دوره برگزیدگان ملی کشاورزی آغاز شد
چهار دهه الگوسازی برای بهرهوری و تولید پایدار
تهران- ایانا- ثبتنام چهلمین دوره شناسایی، انتخاب، معرفی و تجلیل برگزیدگان ملی بخش کشاورزی آغاز شد؛ رویدادی که طی نزدیک به چهار دهه برگزاری، به یکی از مهمترین برنامههای آموزشی و ترویجی بخش کشاورزی کشور برای شناسایی بهرهبرداران پیشرو، معرفی الگوهای موفق تولید و انتقال تجربههای مؤثر به بدنه تولید تبدیل شده است.
معاون آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، با اعلام آغاز فرآیند ثبتنام این دوره، از تمرکز ارزیابیها بر مؤلفهها و شاخصهای کلیدی و علمی خبر داده است.
به گفته ابوالفضل فرجی، شاخصهای سنجش عملکرد در سال جاری ۱۳۳ رشته مختلف را در بر میگیرد؛ گسترهای که با هدف پوشش تمامی زنجیرههای تولید و خدمات کشاورزی طراحی شده است.
اگرچه این رویداد در نگاه نخست به عنوان برنامهای برای انتخاب و تجلیل از بهرهبرداران برتر شناخته میشود، اما مروری بر اهداف و روند برگزاری آن نشان میدهد که کارکرد این برنامه بسیار فراتر از یک مراسم تقدیر است و در واقع بخشی از نظام آموزش و ترویج کشاورزی کشور به شمار میرود.
فراتر از یک تجلیل؛ الگوسازی برای میلیونها بهرهبردار
بخش کشاورزی ایران متشکل از میلیونها بهرهبردار در حوزههای مختلف زراعت، باغبانی، دامپروری، شیلات، منابع طبیعی و سایر زیربخشها است. در چنین ساختاری، انتقال دانش و تجربه از یک مزرعه یا واحد تولیدی موفق به سایر بهرهبرداران، همواره یکی از چالشهای اصلی نظام ترویج بوده است.
فرجی سال گذشته در گفتوگو با ایانا با اشاره به فعالیت حدود چهار میلیون و ۳۰۰ هزار بهرهبردار در بیش از هفت میلیون واحد تولیدی و بهرهبرداری، هدف اصلی انتخاب برگزیدگان را الگوسازی برای سایر کشاورزان و انتقال تجربههای موفق به بدنه تولید عنوان کرده بود.
این نگاه بر این واقعیت استوار است که کشاورزان معمولاً تجربههای موفق همصنفان خود را بهتر میپذیرند. از همین رو، معرفی بهرهبرداران پیشرو میتواند به ابزاری برای گسترش دانش فنی، ترویج فناوریهای جدید و افزایش پذیرش روشهای نوین تولید تبدیل شود.
از ۱۱۴ هزار متقاضی تا ۱۵۷ برگزیده ملی
گستردگی فرآیند انتخاب برگزیدگان ملی را میتوان در آمارهای دوره سیونهم مشاهده کرد. بر اساس اطلاعات اعلامشده از سوی مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سال گذشته ۱۱۴ هزار و ۵۰۰ نفر در سامانه انتخاب برگزیدگان ثبتنام کردند.
پس از ارزیابی پروندهها در سطوح شهرستانی، استانی و ملی، بیش از ۷۰۵۰ کشاورز نمونه شهرستانی انتخاب شدند و در ادامه حدود ۱۷۰۰ نفر به عنوان نمونه استانی برگزیده شدند. از میان پروندههای راهیافته به مرحله ملی نیز در نهایت ۱۵۷ شخصیت حقیقی و حقوقی به عنوان برگزیدگان ملی بخش کشاورزی معرفی شدند.
این آمار نشان میدهد که انتخاب نهایی برگزیدگان حاصل فرآیندی چندمرحلهای و طولانی است؛ فرآیندی که از سطح شهرستان آغاز میشود و پس از بررسیهای متعدد به مرحله ملی میرسد.
معیارهایی فراتر از میزان تولید
یکی از ویژگیهای مهم این رویداد، نوع شاخصهایی است که برای ارزیابی متقاضیان مورد استفاده قرار میگیرد. برخلاف تصور رایج، انتخاب برگزیدگان صرفاً بر پایه میزان تولید یا سطح زیرکشت انجام نمیشود.
بر اساس توضیحات ارائهشده از سوی فرجی در دوره گذشته، عملکرد در واحد سطح، بهرهوری تولید، نحوه استفاده از نهادهها، مدیریت مصرف آب، بهکارگیری روشهای مناسب آبیاری، رعایت الگوی کشت، سازگاری با شرایط اقلیمی، توجه به کشاورزی حفاظتی و رعایت توصیههای فنی از جمله معیارهای مورد ارزیابی هستند.
در کنار این شاخصها، نقش بهرهبرداران در انتقال دانش فنی، ارتباط با مروجان و محققان و تأثیرگذاری بر سایر کشاورزان نیز مورد توجه قرار میگیرد. در واقع، برگزیده ملی تنها فردی نیست که تولید بیشتری داشته باشد، بلکه باید بتواند نمونهای موفق از مدیریت، بهرهوری و بهکارگیری دانش فنی در شرایط واقعی تولید باشد.
از بهرهوری تا توسعه پایدار
خبر آغاز ثبتنام دوره چهلم، یک تفاوت مهم را نیز برجسته میکند؛ تأکید بر ارزیابی مبتنی بر شاخصهای علمی و پوشش ۱۳۳ رشته مختلف.
بخش قابل توجهی از معیارهایی که در سالهای گذشته برای انتخاب برگزیدگان مورد استفاده قرار گرفتهاند، مستقیماً با موضوع توسعه پایدار کشاورزی ارتباط دارند. مدیریت مصرف آب، افزایش بهرهوری، سازگاری با شرایط اقلیمی، رعایت الگوی کشت و توجه به کشاورزی حفاظتی، از جمله موضوعاتی هستند که امروزه در کانون سیاستگذاریهای بخش کشاورزی قرار دارند.
از این منظر، انتخاب برگزیدگان ملی را میتوان فراتر از یک برنامه تشویقی دانست؛ زیرا این فرآیند به شناسایی و معرفی الگوهایی کمک میکند که توانستهاند در شرایط محدودیت منابع، تغییرات اقلیمی و چالشهای اقتصادی، راهکارهای موفقی برای استمرار تولید و افزایش بهرهوری ارائه دهند.
برگزیدگان ملی؛ حلقهای میان تحقیق، ترویج و تولید
یکی از نکات قابل توجه در فرآیند انتخاب برگزیدگان، پیوند آن با نظام تحقیق و ترویج کشاورزی است. در دورههای گذشته، ارزیابی پروندهها با مشارکت نمایندگان بخشهای ترویج، تحقیقات، دستگاههای اجرایی و بهرهبرداران انجام شده است؛ موضوعی که نشان میدهد انتخاب برگزیدگان صرفاً یک رقابت تولیدی نیست، بلکه تلاشی برای شناسایی نمونههای موفق بهکارگیری دانش و فناوری در عرصه تولید است.
همچنین استفاده از ظرفیت کشاورزان پیشرو و توسعه مزارع الگویی از جمله رویکردهایی است که در سالهای اخیر مورد توجه نظام ترویج کشاورزی قرار گرفته است. این مزارع میتوانند به عنوان پایگاههای آموزش و انتقال تجربه، نقش مهمی در تسهیل پذیرش فناوریها و توصیههای فنی ایفا کنند.
اکنون با آغاز ثبتنام چهلمین دوره، فرآیند شناسایی برگزیدگان جدید وارد مرحله اجرا شده است. رویدادی که پس از چهار دهه برگزاری، همچنان یکی از مهمترین ابزارهای نظام آموزش و ترویج کشاورزی برای شناسایی الگوهای موفق، انتقال دانش فنی، ارتقای بهرهوری و حمایت از تولید پایدار در بخش کشاورزی به شمار میرود.
دیدگاه تان را بنویسید