تولید استارترهای بومی، وابستگی ۴۰ میلیون دلاری صنایع لبنی به واردات را کاهش می‌دهد

به گزارش ایانا، محمدعلی ابراهیمی در مراسم گرامیداشت روز جهانی غذا، تولید استارترهای بومی را نمونه‌ای از انتقال موفق دانش فنی از پژوهشگاه به بخش خصوصی دانست و توضیح داد: «استارترها میکروارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که آغاز و پیشبرد فرایند تخمیر در صنایع لبنی به آن‌ها وابسته است. تولید اسید لاکتیک، شکل‌گیری بافت و طعم و افزایش ماندگاری محصولات لبنی از نقش‌های این ترکیبات است و تولید صنعتی محصولاتی مانند ماست، پنیر، دوغ و کره بدون آن‌ها امکان‌پذیر نیست.»

به گفته او، سالانه بیش از ۹ میلیون تن محصولات لبنی در کشور تولید می‌شود و بخش قابل توجهی از صادرات این صنعت نیز به استارترها وابسته است. ارزش صادرات صنایع لبنی ایران حدود یک‌ونیم میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ موضوعی که اهمیت این نهاده زیستی را در زنجیره ارزش صنایع لبنی و امنیت غذایی کشور نشان می‌دهد.

رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به محدود بودن شمار تولیدکنندگان اصلی استارتر در جهان و ارزش حدود یک‌میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلاری تجارت جهانی این محصولات، وابستگی به واردات را تهدیدی برای تداوم تولید در شرایط تحریم دانست.

به گفته ابراهیمی، استارترهای وارداتی همچنین لزوماً با ذائقه مصرف‌کنندگان ایرانی و ویژگی‌های محصولات لبنی سنتی کشور سازگاری کامل ندارند.

او مسیر بومی‌سازی این فناوری را حاصل ۱۲ سال پژوهش و صنعتی‌سازی عنوان کرد و گفت: «در این فرایند، سویه‌های بومی و دانش فنی تولید استارتر به شرکت خصوصی «بنداد فرآور» واگذار شد و محصولات تولیدشده در مقیاس صنعتی، با نظارت انجمن صنایع لبنی و همکاری شرکت‌های فعال این صنعت مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج ارزیابی‌ها، کیفیت و ویژگی‌های عطر و طعم محصولات تولیدی را تأیید کرد.»

ابراهیمی تکمیل بانک ژن سویه‌های بومی را از دستاوردهای مهم این طرح برشمرد و توضیح داد: «با همکاری بخش خصوصی، بیش از ۲ هزار سویه باکتری بومی جداسازی شده و در بانک ژن پژوهشگاه نگهداری می‌شود. این ذخایر ژنتیکی، سرمایه‌ای ملی برای توسعه نسل‌های آینده استارترهای بومی به شمار می‌روند.»

او با تأکید بر این‌که نگهداری ذخایر ژنتیکی به‌تنهایی کافی نیست، بهره‌برداری علمی و اقتصادی از این منابع را برای تبدیل آن‌ها به سرمایه‌ای ارزش‌آفرین ضروری دانست.

به گفته رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، تنوع زیستی باکتری‌های اسیدلاکتیک در ایران، از پشتوانه‌های شکل‌گیری طعم و ویژگی‌های محصولات لبنی سنتی کشور است.

ابراهیمی با اشاره به مزیت استارترهای بومی در تولید محصولات متناسب با ذائقه ایرانی، به ظرفیت آن‌ها برای ایجاد عطر و طعم اصیل محصولات سنتی، از جمله کره ایرانی، اشاره کرد. این فناوری همچنین می‌تواند با بهبود کیفیت و ماندگاری محصولات، به تقویت مزیت رقابتی صنایع لبنی کمک کند.

رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، جلوگیری از خروج ارز، پشتیبانی از استمرار صادرات لبنیات در شرایط تحریم، ایجاد اشتغال دانش‌بنیان و حفظ اشتغال در صنایع لبنی را از پیامدهای اقتصادی این دستاورد برشمرد و ابراز امیدواری کرد که ایران در آینده به یکی از کشورهای تولیدکننده و صادرکننده استارترهای لبنی تبدیل شود.

او نقش همکاری پژوهشگاه، بخش خصوصی و تشکل‌های صنعتی را در تحقق این دستاورد مهم دانست و از مشارکت تیم تحقیقاتی پژوهشگاه، به‌ویژه دکتر حجازی، انجمن صنایع لبنی و شرکت‌های همکار در توسعه و ارزیابی فناوری قدردانی کرد.

ابراهیمی با تأکید بر ضرورت اعتماد به محققان داخلی و سرمایه‌گذاری خطرپذیر در فناوری‌های راهبردی، تولید استارتر بومی را فراتر از انتشار مقاله یا دستیابی به یک دستاورد پژوهشی دانست و آن را نمونه‌ای از تبدیل دانش به محصولی قابل تولید انبوه عنوان کرد که می‌تواند الگویی برای رفع نیازهای فناورانه در بخش کشاورزی و صنایع غذایی باشد.