عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی:
خاموشی در گرما؛ اولویت نجات گله با تهویه و آب است
تهران- ایانا- عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با هشدار نسبت به تشدید خسارات ناشی از همزمانی گرمای شدید و قطعی برق در واحدهای مرغداری، گفت: «در شرایط خاموشی، اولویت برق اضطراری باید با سیستمهای تهویه و فنها، سپس آبرسانی و تجهیزات خنککننده باشد، زیرا حتی چند دقیقه اختلال در جریان هوا در اوج گرما میتواند شرایط سالن را به سرعت بحرانی کند.»
امیرحسین علیزاده قمصری در گفتوگو با ایانا، اظهار کرد: «در روزهای گرم، برق صرفاً یک نهاده برای روشنایی یا تجهیزات تولید نیست، بلکه مستقیماً با بقای گله ارتباط دارد و از کار افتادن همزمان تهویه، خنککنندهها و آبرسانی میتواند در مدت کوتاهی یک وضعیت قابل کنترل را به بحران تبدیل کند.»
او افزود: «طیور برخلاف بسیاری از پستانداران توانایی تعریق ندارند و بخش مهمی از دفع حرارت بدن آنها از طریق تنفس و جابهجایی هوا انجام میشود؛ بنابراین هر عاملی که تهویه را مختل کند، بهویژه در دما و رطوبت بالا، ظرفیت دفع حرارت پرنده را بهشدت کاهش داده و خطر تنش گرمایی، افت مصرف خوراک، کاهش رشد و تولید، اختلال در کیفیت پوسته تخممرغ و افزایش تلفات را بالا میبرد.
ژنراتور؛ تجهیز حیاتی، نه وسیله جانبی
این پژوهشگر با تأکید بر اینکه قطعی برق در گرمای شدید باید یک شرایط اضطراری تلقی شود، گفت: «مرغدار باید پیش از وقوع خاموشی برای آن برنامه داشته باشد و ژنراتور اضطراری را نه بهعنوان یک وسیله جانبی، بلکه بهعنوان یکی از تجهیزات حیاتی سالن مرغداری در نظر بگیرد.»
علیزاده قمصری ادامه داد: «ژنراتور باید متناسب با بار واقعی سالن انتخاب شود، بهطور منظم سرویس و آزمایش شود و سوخت کافی برای دورههای احتمالی قطعی برق در دسترس باشد.»
او تصریح کرد: «در شرایط محدودیت برق، ابتدا باید فنها و سامانههای تهویه، سپس سامانههای آبرسانی و تجهیزات خنککننده و در ادامه سایر تجهیزات ضروری در اولویت قرار گیرند.»
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور افزود: «در سالنهای مکانیزه بهتر است انتقال به برق اضطراری بهصورت خودکار یا با کمترین زمان تأخیر انجام شود، زیرا در شرایط گرمای شدید حتی چند دقیقه اختلال در تهویه اهمیت دارد.»
کاهش تهویه، بحران را تشدید میکند
علیزاده با اشاره به نخستین علائم تنش گرمایی گفت: «افزایش لهلهزدن، باز نگه داشتن بالها، تجمع پرندگان در نزدیکی محل ورود هوا، بیحالی، کاهش مصرف خوراک، افزایش مصرف آب و تغییر رفتار گله از نخستین علائم هشدار هستند و باید بلافاصله جدی گرفته شوند.»
او ادامه داد: «در زمان قطعی برق، مهمترین اصل حفظ جریان هواست و اگر امکان تأمین برق همه تجهیزات وجود نداشته باشد، توان موجود باید به تجهیزاتی اختصاص یابد که بیشترین نقش را در خروج گرما و تأمین هوای تازه دارند.»
علیزاده هشدار داد: «کاهش سرعت و حجم تهویه علاوه بر افزایش دمای بدن پرنده، میتواند موجب افزایش رطوبت، آمونیاک و دیاکسیدکربن داخل سالن شود و فشار مضاعفی بر دستگاه تنفسی گله وارد کند.»
خنکسازی نسخه واحد ندارد
این پژوهشگر درباره استفاده از سیستمهای خنککننده تبخیری و پدهای خنککننده گفت: «استفاده از این تجهیزات باید با توجه به دمای هوا و بهویژه رطوبت نسبی انجام شود، زیرا افزایش رطوبت، کارایی دفع حرارت از مسیر تبخیر را کاهش میدهد.»
او تأکید کرد: «نمیتوان برای همه مناطق کشور یک نسخه واحد ارائه کرد و تنظیم تهویه و خنکسازی باید بر اساس شرایط اقلیمی، سن گله، تراکم پرندگان و وضعیت سالن انجام شود.»
علیزاده قمصری افزود: «تراکم بیش از ظرفیت سالن، نقص در عایقبندی سقف و دیوارها، تابش مستقیم خورشید، انسداد ورودیها و خروجیهای هوا، کثیفی فنها و پدهای خنککننده و وجود نقاط مرده در جریان هوا نیز از عوامل تشدیدکننده گرما هستند که باید پیش از شروع فصل گرم برطرف شوند.»
آب، دومین خط دفاعی گله در برابر گرما
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با اشاره به اهمیت آب در مدیریت تنش گرمایی اظهار کرد: «در گرما، آب به یکی از حیاتیترین عوامل بقا و تولید تبدیل میشود و مرغدار باید پیش از شروع موج گرما از سلامت سیستم آبرسانی، فشار مناسب خطوط، عملکرد نیپلها و ظرفیت مخازن اطمینان حاصل کند.»
او افزود: «قطع آب همزمان با قطع برق میتواند شرایط را به سرعت بحرانی کند؛ بنابراین مخزن ذخیره آب و امکان تأمین آب سالم در شرایط اضطراری باید بخشی از برنامه مدیریت ریسک هر واحد مرغداری باشد.»
علیزاده قمصری خاطرنشان کرد: «مصرف آب در دوره تنش گرمایی افزایش مییابد و هرگونه محدودیت دسترسی پرنده به آب میتواند پیامدهای شدیدی داشته باشد.»
خوراکدهی در ساعات خنکتر
این پژوهشگر با اشاره به نقش تغذیه در کاهش آثار گرما گفت: «کاهش مصرف خوراک یکی از واکنشهای طبیعی پرنده برای کاهش تولید حرارت متابولیکی است؛ بنابراین بهتر است بخش بیشتری از مصرف خوراک در ساعات خنکتر شبانهروز انجام شود.»
علیزاده افزود: «استفاده هدفمند از الکترولیتها و تنظیم تعادل الکترولیتی جیره یا آب آشامیدنی، با نظر متخصص تغذیه و دامپزشک، میتواند در مدیریت پیامدهای تنش گرمایی مؤثر باشد، زیرا تنش گرمایی با برهم زدن تعادل آب و الکترولیتها همراه است.»
او تأکید کرد: «تصور اینکه با افزودن یک مکمل یا ویتامین میتوان اثر گرمای شدید را جبران کرد، صحیح نیست؛ اگر پرنده در سالن فاقد تهویه مناسب باشد، هیچ مکملی نمیتواند جای جریان هوا، اکسیژنرسانی و دسترسی کافی به آب را بگیرد. ویتامینها و الکترولیتها باید بهعنوان ابزار کمکی و بر اساس شرایط گله و توصیه متخصص مورد استفاده قرار گیرند.»
تجهیزات باید پیش از بحران آزمایش شوند
علیزاده قمصری گفت: «مرغدار باید پیش از شروع فصل گرم، فنها، تسمهها، موتورهای تهویه، ژنراتور، تابلو برق، سیستمهای هشدار دما، خطوط آب، پمپها و تجهیزات خنککننده را بهصورت دورهای آزمایش کند.»
او افزود: «داشتن تجهیزات بدون نگهداری و آزمون منظم، در زمان بحران تضمینی برای کارکرد آنها ایجاد نمیکند.»
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با بیان اینکه پیشگیری هزینه کمتری از تلفات دارد، اظهار کرد: «عایقبندی مناسب، جهتگیری و طراحی صحیح ساختمان، ظرفیت کافی تهویه، تأمین برق پشتیبان، ذخیره آب و سامانههای پایش دما و رطوبت، سرمایهگذاریهایی هستند که ارزش واقعی خود را در زمان بحران نشان میدهند.»
برنامه مکتوب واکنش به خاموشی ضروری است
علیزاده با تأکید بر ضرورت برنامهریزی پیش از وقوع خاموشی گفت: «مرغداریهایی که با احتمال قطعی برق مواجه هستند باید یک برنامه واکنش اضطراری مکتوب داشته باشند و در آن مشخص شود چه کسی مسئول روشن کردن ژنراتور است، سوخت کجا نگهداری میشود، برق اضطراری چگونه به سالنها منتقل خواهد شد، اولویت تجهیزات چیست، آب اضطراری از کجا تأمین میشود و چه فردی وظیفه پایش گله را بر عهده دارد.»
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: «مشخص بودن این وظایف میتواند فاصله میان یک خاموشی قابل مدیریت و یک بحران سنگین را تعیین کند.»
تابآوری مرغداریها باید همزمان با تأمین نهاده تقویت شود
علیزاده اظهار داشت: «صنعت طیور ایران برای حفظ تولید، علاوه بر تأمین نهادهها، به افزایش تابآوری واحدهای تولیدی در برابر مخاطرات اقلیمی و انرژی نیاز دارد.»
او افزود: «گرمای شدید و قطعی برق دو ریسک جدا از هم نیستند و هنگامی که همزمان رخ میدهند، اثر آنها بر گله تشدید میشود؛ بنابراین مقاومسازی مرغداریها، تأمین برق اضطراری، مدیریت آب، بهینهسازی تهویه و آموزش نیروی انسانی باید بهعنوان یک بسته واحد در دستور کار تولیدکنندگان قرار گیرد.»
علیزاده قمصری تأکید کرد: «در روزهای گرم، هر دقیقه تأخیر در واکنش به تنش گرمایی میتواند هزینه سنگینی برای مرغدار و زنجیره تولید به همراه داشته باشد.»
دیدگاه تان را بنویسید