هیچ بخشی از عرصه‌های منابع طبیعی نباید بدون طرح و متولی باقی بماند

به گزارش ایانا به نقل از مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور- سی‌وپنجمین جلسه تبیین طرح‌ها و عملکرد معاونت آبخیزداری، مراتع و امور بیابان با دستور کار حفظ، احیا و توسعه گیاهان دارویی و بررسی روند ثبت اطلاعات بهره‌برداران مرتع در سامانه سمطا، با حضور مدیران ستادی و مدیران کل ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری استان‌ها به‌صورت وبیناری برگزار شد.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در این نشست، گیاهان دارویی را از ظرفیت‌های مهم منابع طبیعی در ابعاد اقتصادی، معیشتی و زیست‌محیطی برشمرد و گفت: بهره‌برداری از این ظرفیت نباید صرفاً به برداشت محدود شود، بلکه حفاظت، احیا و اصلاح عرصه‌ها باید همزمان با بهره‌برداری مورد توجه قرار گیرد.

رضا افلاطونی با اشاره به ضرورت مدیریت همه‌جانبه عرصه‌های منابع طبیعی تصریح کرد: هیچ ذره ای از عرصه‌های منابع طبیعی نباید بدون متولی باشد. سازمان منابع طبیعی و ادارات کل استانی، ادارات شهرستانی و نیروهای حفاظتی و کارشناسی، به‌عنوان متولیان، ناظران و سیاست‌گذاران این عرصه‌ها باید برای مناطق تحت مدیریت خود برنامه مشخص داشته باشند.

وی ادامه داد: تشکل‌ها، دامداران، مرتعداران، کشاورزان و عشایر نیز به‌عنوان ذی‌نفعان منابع طبیعی باید در چارچوب برنامه‌های مشخص و زیر نظر متولی اصلی، در مدیریت و بهره‌برداری از عرصه‌ها نقش داشته باشند.

به گفته معاون وزیر جهاد کشاورزی، اصل بر این است که هر عرصه، طرح و مجری مشخص داشته باشد تا مسئولیت حفاظت، احیا، اصلاح و بهره‌برداری آن روشن باشد.

افلاطونی، طرح‌دار شدن تمامی مراتع و سامانه‌های عرفی را از اولویت‌های اساسی سازمان عنوان کرد و افزود: طرح‌های مرتعداری باید با نگاه اقتصادی، احیا و اصلاح، تقویت پوشش گیاهی و بهره‌گیری پایدار از ظرفیت گیاهان دارویی تهیه و اجرا شوند.

وی با اشاره به ظرفیت گسترده مراتع کشور، بر ضرورت تعیین تکلیف مسائل مربوط به پروانه چرا و بهره‌برداری از مراتع نیز تأکید کرد و  افزود: استمرار وضعیت موقت و نبود طرح مشخص برای عرصه‌ها نمی‌تواند ادامه پیدا کند و لازم است با استفاده از ظرفیت‌های وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های مرتبط، برای این مسائل راهکار اجرایی پیدا شود.

رئیس سازمان منابع طبیعی، اقتصاد منابع طبیعی را یکی از مسیرهای مهم برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های گیاهان دارویی دانست و اظهار کرد: اگر برداشت این گیاهان با تدبیر و نظارت انجام شود، ضمن ایجاد درآمد و معیشت برای مرتعداران، دامداران، کشاورزان و عشایر، آسیب بسیار کمتری نسبت به برخی شیوه‌های بهره‌برداری به عرصه‌های طبیعی وارد خواهد کرد، بنابراین باید پیش از رسیدن این منابع به مرحله کاهش و نابودی، سازوکار مدیریت پایدار آنها طراحی شود.

وی همچنین بر استفاده از ظرفیت مراکز تحقیقاتی تأکید کرد و خواستار آن شد که نتایج پژوهش‌های مرتبط با گیاهان دارویی، کاربردی و قابل استفاده در عرصه باشد تا بتوان از آنها در تدوین دستورالعمل‌ها و برنامه‌های اجرایی منابع طبیعی بهره گرفت.

افلاطونی تهیه فلور گیاهان دارویی استان‌ها را از اقدامات پیشنهادی این حوزه عنوان و خاطرنشان کرد: این کار می‌تواند با همکاری مراکز تحقیقات استانی و مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور انجام شود و آموزش کارشناسان و نیروهای منابع طبیعی نیز در کنار آن قرار گیرد.

وی ایجاد بخش ویژه باغ گیاهان دارویی در پارک‌های آبخیز مراکز استان‌ها را نیز ظرفیتی برای معرفی گونه‌های بومی و افزایش آگاهی عمومی عنوان کرد، اقدامی که می‌تواند شناخت مردم از گونه‌های دارویی، ویژگی‌ها و ارزش‌های آنها را افزایش داده و در مسیر ارائه خدمات اکوسیستمی منابع طبیعی به جامعه قرار گیرد.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین بر ضرورت اتصال سامانه‌های سازمان منابع طبیعی به سامانه‌های وزارت جهاد کشاورزی و استفاده از اطلاعات پهنه‌های مختلف کشور تأکید کرد و خواستار پیگیری این موضوع از سوی بخش‌های مسئول شد.

کاهش سطح مفید رویشگاه‌های گیاهان دارویی؛ ضرورت مدیریت برداشت و احیا

در ادامه این نشست، معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی با اشاره به کاهش سطح مفید رویشگاه‌های گیاهان دارویی از حدود ۷ میلیون به ۳ میلیون هکتار، بر ضرورت پایش بهره‌برداری، تکمیل اطلاعات و تقویت اقدامات احیایی در این حوزه تأکید کرد.

حسن وحید با اشاره به وضعیت رویشگاه‌های گیاهان دارویی، کاهش سطح مفید این عرصه‌ها را نشانه ضرورت بازنگری در نحوه بهره‌برداری دانست.

وی گفت: افزایش فشار برداشت، در کنار فعالیت‌های صادراتی و بهره‌برداری‌های خارج از چارچوب‌های مجاز، ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر در این حوزه را نشان می‌دهد و باید میزان بهره‌برداری متناسب با ظرفیت رویشگاه‌ها مدیریت شود.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان همچنین با اشاره به وضعیت ثبت اطلاعات بهره‌برداران در سامانه سمطا، بر تکمیل و به‌روزرسانی داده‌های استان‌ها تأکید کرد و گفت: اطلاعات دقیق، مبنای ارزیابی و برنامه‌ریزی در حوزه مراتع است و استان‌هایی که در ثبت اطلاعات عقب‌ماندگی دارند باید این روند را تعیین تکلیف کنند.

وی در پایان، توجه همزمان به بهره‌برداری، احیا و توسعه رویشگاه‌های گیاهان دارویی را ضروری دانست و از ظرفیت استان اصفهان در تولید و صادرات این محصولات به‌عنوان یکی از نمونه‌های فعال این حوزه یاد کرد.

در این جلسه همچنین ابوالقاسم حسین‌پور مدیرکل دفتر امور مراتع، گزارشی از سامانه سمطا و سیاست‌ها و اقدامات اجرایی حفاظت، احیا، اصلاح و توسعه بهره‌برداری صادرات گیاهان دارویی ارائه کرد.