مرکز مبادلات ایران و ترکیه پس از سالها توقف بازگشایی میشود
از بازارچه ساریسو تا افق تجارت ۳۰ میلیارد دلاری
ماکو- ایانا- در نقطهای از مرز ایران و ترکیه که سالها شاهد رفتوآمد کامیونها و جریان تجارت میان دو کشور بوده، قرار است یک مرکز تجاری قدیمی پس از سالها بلاتکلیفی دوباره جان بگیرد؛ مرکزی که مسئولان منطقه آزاد ماکو آن را بخشی از تلاش برای توسعه مبادلات مرزی و ایفای نقش در هدفگذاری تجارت ۳۰ میلیارد دلاری ایران و ترکیه میدانند.
به گزارش ایانا، مرکز مبادلات تجاری مشترک ایران و ترکیه که پیشتر با نام بازارچه ساریسو شناخته میشد، از سال ۱۳۶۷ فعال بوده است. به گفته محمدرضا عبداللهنژاد، مشاور مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو در امور مرزی، پس از تغییراتی که طرف ترکیه در ساختمانهای بازارچه در سال ۱۳۹۳ انجام داد، قرار بود این مرکز در سال ۱۳۹۷ فعالیت خود را از سر بگیرد، اما این اتفاق برای چند سال به تعویق افتاد.
اکنون اما شرایط تغییر کرده است. به گفته عبداللهنژاد، عرصه و اعیان این مجموعه به سازمان منطقه آزاد ماکو واگذار شده و این سازمان با صرف حدود ۴۰ میلیارد تومان برای بازسازی، مرکز را در آستانه بازگشایی قرار داده است. در سوی ترکیه نیز حدود ۱۴۸ غرفه آماده فعالیت است؛ ظرفیتی که میتواند زمینه شکلگیری دوباره یک مرکز مبادلات در دو سوی مرز را فراهم کند.
عبداللهنژاد هدف از راهاندازی این مرکز را تنها احیای یک بازارچه قدیمی نمیداند و گفت فعال شدن آن میتواند زمینه اشتغال چند هزار نفر در دو سوی مرز و افزایش مبادلات تجاری را فراهم کند.
در سوی دیگر، مسئله تعیین مدیریت مجموعه نیز که یکی از عوامل توقف فعالیت آن عنوان شده، اکنون برطرف شده است. حسین گروسی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو، نیز گفت که پیش از این به دلیل تعیینتکلیف نشدن مجموعه و وجود مدیریتهای چندگانه، امکان فعالیت آن فراهم نبود، اما با واگذاری مرکز به سازمان منطقه آزاد ماکو این مشکل حل شده است.
گروسی ادامه داد که سازمان منطقه آزاد ماکو این مجموعه را در مدت شش ماه برای بهرهبرداری آماده کرده و همزمان طرح توسعه آن نیز تهیه شده است.
به گفته او، در صورت آماده شدن برنامههای طرف ترکیه، هدف این است که مرکز تا شهریورماه افتتاح شود.
این برنامه در شرایطی مطرح میشود که ایران و ترکیه هدف افزایش حجم تجارت دو کشور به ۳۰ میلیارد دلار را دنبال میکنند؛ هدفی که به گفته گروسی، منطقه آزاد ماکو نیز باید در تحقق آن نقش داشته باشد. بر این اساس، مرکز مبادلات مشترک قرار است فراتر از احیای یک بازارچه قدیمی، به بخشی از ظرفیت تجاری و اقتصادی مرز ایران و ترکیه تبدیل شود.
برای بخش کشاورزی نیز اهمیت این مرکز فراتر از افزایش رفتوآمد کامیونهاست. فعال شدن این مرکز، در صورت طراحی سازوکارهای مناسب، میتواند فرصتی برای تسهیل صارات محصولات کشاورزی، توسعه تجارت نهادهها و شکلگیری زنجیرههای فرآوری و بستهبندی در منطقه ایجاد کند. بهویژه آنکه اگر قرار باشد ماکو از یک مسیر عبور کالا به یک کانون تولید و تجارت تبدیل شود، افزایش ترانزیت بهتنهایی کافی نیست و بخشی از این ظرفیت باید به صادرات محصولات تولیدی ایران و ایجاد ارزش افزوده در منطقه منجر شود. از این رو، یکی از پرسشهای مهم پس از افتتاح مرکز این خواهد بود که چه سهمی از ظرفیت جدید مبادلات مرزی به تجارت محصولات کشاورزی ایران اختصاص مییابد؟
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن میشود که وضعیت تردد ناوگان در این مرز را در نظر بگیریم. مصطفی آیوَت، فرماندار دوغوبایزید ترکیه، در اینباره گفت که ورود کامیونها از ایران به ترکیه در دوره اخیر حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۳۰۰ دستگاه در روز رسیده است.
او همچنین تعداد کامیونهای خروجی از ترکیه به سمت ایران را حدود ۵۰۰ تا ۵۵۰ دستگاه در روز اعلام کرد.
فرماندار دوغوبایزید در عین حال به چالشهای امنیتی و کنترلی در مرز اشاره کرد و گفت که ترکیه با تقویت روشهای کنترلی و استفاده از روشهای جایگزین، میزان موارد نیازمند کنترلهای ویژه را از حدود ۷۵ درصد به ۴۹ درصد کاهش داده است.
به گفته او، برای کاهش توقف و تراکم کامیونها در مرز نیز اقداماتی از جمله ایجاد پارکینگهای بیشتر، افزایش نیروی انسانی و تنظیم شیفتها در حال انجام است.
این اظهارات نشان میدهد مرکز مبادلات مشترک قرار است در شرایطی فعالیت خود را آغاز کند که هماکنون نیز حجم قابل توجهی از تردد تجاری میان دو کشور در جریان است. بنابراین، مسئله پس از بازگشایی فقط فعال شدن غرفهها نخواهد بود؛ بلکه چگونگی تبدیل این زیرساخت به بستری برای تجارت پایدار، افزایش صادرات و ایجاد ارزش افزوده در دو سوی مرز اهمیت خواهد داشت.
آیوَت درباره اینکه راهاندازی این مرکز چه میزان میتواند حجم تجارت میان دو کشور را افزایش دهد، عدد مشخصی ارائه نکرد و ادامه داد که برای اعلام میزان افزایش احتمالی تجارت و سیاست طرف ترکیه در این زمینه، به بررسی و دریافت اطلاعات بیشتر نیاز است.
مرکز مبادلات مشترک ایران و ترکیه اکنون در فاصله میان یک زیرساخت آماده بهرهبرداری و یک تجارت بالفعل قرار گرفته است؛ مجموعهای که پس از سالها توقف بازسازی شده، مدیریت آن یکپارچه شده و برای افتتاح آن تا شهریورماه برنامهریزی شده است. با این حال، میزان موفقیت آن در نهایت به این بستگی دارد که دو طرف چه سازوکاری برای فعال نگه داشتن تجارت، تسهیل تردد و استفاده واقعی از ظرفیتهای ایجادشده طراحی کنند.
برای ماکو، این پروژه میتواند بخشی از مسیر تبدیل شدن از یک نقطه عبوری در مرز ایران و ترکیه به یک گره تجاری و اقتصادی فعال باشد؛ مسیری که در آن افزایش تردد کامیونها و توسعه زیرساختهای مرزی زمانی به دستاورد اقتصادی پایدار تبدیل میشود که در کنار ترانزیت، صادرات، تولید، فرآوری و ایجاد ارزش افزوده در منطقه نیز سهم مشخصی پیدا کند.
دیدگاه تان را بنویسید