رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی:
باید از «میزان آب مصرفی» به «محصول تولیدشده به ازای آب» حرکت کنیم
تهران- ایانا- رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی گفت: «توسعه گلخانهها باید از افزایش کمی سازهها فراتر رود و با انتخاب فناوری متناسب با اقلیم و محصول، مدیریت علمی، کاهش مصرف آب و انرژی و حرکت به سمت هوشمندسازی همراه شود.»
سید حسن موسوی در گفتوگو با ایانا به مناسبت هفته دولت، با اشاره به چالشهای امروز کشاورزی کشور اظهار کرد: «محدودیت منابع آب، تغییرات اقلیمی، افزایش هزینه نهادهها و ضرورت تولید محصول سالم و باکیفیت، اهمیت نقش پژوهش در حل مسائل واقعی بخش تولید را بیش از گذشته افزایش داده است.»
او افزود: «هفته دولت فرصت مناسبی برای تبیین عملکرد دستگاههای اجرایی و پژوهشی برای مردم و جامعه تخصصی است و در حوزه تحقیقات کشاورزی باید نشان دهیم پژوهش چگونه میتواند به حل مسائل واقعی بخش تولید کمک کند.»
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، تأکید کرد: «پژوهش نباید صرفاً به تولید مقاله محدود شود، بلکه باید به فناوری، راهکار اجرایی و در نهایت افزایش بهرهوری در مزرعه و گلخانه منجر شود.»
کشت در محیطهای کنترلشده؛ مدیریت دقیقتر شرایط تولید
موسوی کشت در محیطهای کنترلشده را یکی از مهمترین فناوریهای کشاورزی برای افزایش بهرهوری و مدیریت شرایط تولید دانست و گفت: «در این سیستمها میتوان عوامل مؤثر بر رشد گیاه از جمله دما، رطوبت، نور، تغذیه و آبیاری را با دقت بیشتری مدیریت کرد.»
او افزود: «توسعه گلخانه باید بر پایه انتخاب فناوری مناسب، مدیریت علمی و تناسب سازه با اقلیم و محصول انجام شود؛ زیرا صرف افزایش سطح گلخانه، بدون فراهم بودن فناوری و مدیریت مناسب، لزوماً به افزایش بهرهوری منجر نمیشود.»
اولویت پژوهشکده؛ پاسخ به مسائل واقعی تولید
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، پاسخگویی به نیازهای واقعی بخش تولید را اولویت اصلی پژوهشکده عنوان کرد و گفت: «پژوهشکده باید بتواند برای مسائل موجود در گلخانهها راهکار علمی و عملی ارائه کند.»
او انتخاب ارقام مناسب، مدیریت تغذیه و آبیاری، بهینهسازی شرایط محیطی، افزایش بهرهوری مصرف آب و انرژی، مدیریت آفات و بیماریها، کاهش هزینه تولید، ارتقای کیفیت محصول و استفاده از فناوریهای نوین را از موضوعات مورد توجه پژوهشکده برشمرد.
موسوی ادامه داد: «ارتباط میان پژوهش، تولیدکننده، بخش خصوصی و دستگاههای اجرایی نیز باید تقویت شود تا یافتههای تحقیقاتی سریعتر به عرصه منتقل شوند.»
هوشمندسازی؛ ابزار افزایش بهرهوری
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی درباره نقش فناوری در آینده گلخانهها گفت: «سنجش مداوم شرایط محیطی، استفاده از حسگرها، سامانههای کنترل خودکار، تحلیل داده و در مراحل پیشرفتهتر استفاده از هوش مصنوعی میتواند تصمیمگیری در گلخانه را دقیقتر کند.»
موسوی تصریح کرد: «هدف نباید استفاده نمایشی از فناوری باشد؛ فناوری زمانی ارزشمند است که بتواند مصرف آب و انرژی را کاهش دهد، عملکرد و کیفیت محصول را افزایش دهد و هزینه تولید را کنترل کند.»
او افزود: «همزمان با توسعه فناوری، بومیسازی و اقتصادیسازی آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد تا فناوریهای مورد استفاده، متناسب با نیاز و توان اقتصادی بخش تولید باشند.»
مدیریت آب؛ حرکت از میزان مصرف به بهرهوری
موسوی مدیریت آب را یکی از مهمترین محورهای تحقیقات پژوهشکده دانست و گفت: «مزیت محیط کنترلشده این است که امکان مدیریت دقیقتر آبیاری و تغذیه وجود دارد، اما برای دستیابی به بهرهوری واقعی باید عواملی مانند بستر کشت، سیستم آبیاری، نیاز آبی گیاه، شرایط اقلیمی، مرحله رشد و مدیریت تغذیه به صورت یکپارچه مورد توجه قرار گیرند.»
او با بیان اینکه باید از نگاه سنتی «میزان آب مصرفی به ازای سطح» به سمت شاخصهای دقیقتری مانند «میزان محصول تولیدشده به ازای واحد آب مصرفی» حرکت کنیم، خاطرنشان کرد: «این تغییر نگاه میتواند نقش مهمی در پایداری تولید داشته باشد.»
انتخاب ارقام مناسب؛ یکی از پایههای تولید گلخانهای
موسوی درباره رویکرد پژوهشکده در حوزه ارقام و محصولات گلخانهای گفت: «یکی از موضوعات مهم، شناسایی و ارزیابی ارقام و ژنوتیپهایی است که بتوانند در شرایط گلخانهای عملکرد و کیفیت مناسبی داشته باشند.»
او افزود: «هر رقمی که در فضای باز عملکرد خوبی دارد، الزاماً برای تولید گلخانهای مناسب نیست؛ بنابراین ارقام باید از نظر عملکرد، کیفیت، سازگاری با شرایط محیط کنترلشده، مقاومت به تنشها و ویژگیهای اقتصادی ارزیابی شوند.»
موسوی ادامه داد: «مطالعات انجامشده در زمینه محصولاتی مانند کاهو و خیار نیز نشان میدهد ارزیابی ژنوتیپها و انتخاب مواد گیاهی مناسب، یکی از مسیرهای مهم برای بهبود تولید گلخانهای است.»
ارتباط با تولیدکننده؛ شرط تکمیل مأموریت پژوهش
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی ارتباط با بهرهبرداران و تولیدکنندگان را برای موفقیت تحقیقات ضروری دانست و گفت: «اگر یافته تحقیقاتی به دست تولیدکننده نرسد، مأموریت پژوهش کامل نشده است.»
موسوی افزود: «باید مسائل تولیدکنندگان را بشنویم، مسئله را به زبان علمی تبدیل کنیم، برای آن راهکار ارائه دهیم و سپس نتیجه را در عرصه آزمایش و ارزیابی کنیم؛ این چرخه باید دائماً تکرار شود.»
او آموزش و ترویج را حلقه اتصال تحقیقات و تولید عنوان کرد و گفت: «توسعه آموزشهای مهارتمحور و انتقال دانش فنی میتواند موجب شود فناوریهای تولیدشده در پژوهشگاهها و مراکز تحقیقاتی سریعتر در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد.»
چالشهای توسعه گلخانه؛ از سرمایهگذاری تا بازار
موسوی یکی از چالشهای مهم توسعه گلخانههای کشور را فاصله میان توسعه کمی و توسعه کیفی دانست و گفت: «توسعه گلخانه باید همراه با دانش، فناوری، نیروی انسانی متخصص، مدیریت اقتصادی و بازار باشد.»
او سرمایهگذاری اولیه، هزینه انرژی، دسترسی به فناوریهای مناسب، تأمین نهادههای باکیفیت و دانش مدیریتی را از دیگر موضوعاتی برشمرد که باید همزمان مورد توجه قرار گیرند.
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی تأکید کرد: «توسعه پایدار گلخانهها نیازمند یک نگاه زنجیرهای است؛ از انتخاب رقم و تولید تا بستهبندی، بازار و مصرفکننده باید در یک نظام منسجم دیده شود.»
نیروی انسانی متخصص؛ سرمایه اصلی تحقیقات باغبانی
موسوی هفته دولت را فرصتی برای قدردانی از مدیران، کارشناسان، پژوهشگران و کارکنانی دانست که در مسیر خدمت به مردم و توسعه کشور تلاش میکنند.
او گفت: «سرمایه اصلی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، نیروی انسانی متخصص و متعهد آن است و اگر دانش، تجربه و انگیزه همکاران در یک مسیر مشترک قرار گیرد، میتوان بخش مهمی از نیازهای کشور در حوزه باغبانی را پاسخ داد.»
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی تأکید کرد: «امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند پژوهشهایی هستیم که مسئلهمحور، کاربردی و قابل انتقال به بخش تولید باشند.»
گلخانه آینده؛ سامانهای هوشمند و دادهمحور
موسوی در تشریح چشمانداز آینده کشت در محیطهای کنترلشده گفت: «آیندهای که برای این بخش متصور هستیم، آیندهای مبتنی بر دانش، فناوری، بهرهوری و پایداری است.»
او افزود: «گلخانه آینده، سازهای صرفاً برای محافظت از گیاه نیست؛ بلکه یک سامانه تولید هوشمند است که در آن آب، انرژی، تغذیه، اقلیم و سلامت گیاه به صورت دقیق مدیریت میشوند و تصمیمگیری بر پایه داده انجام میشود.»
رئیس پژوهشکده گلخانه و محیطهای کنترلشده مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی هدف از تحقیقات گلخانهای را افزایش بهرهوری، کاهش مصرف منابع، ارتقای کیفیت محصولات و افزایش درآمد تولیدکنندگان عنوان کرد و گفت: «تحقق این هدف در گرو همکاری همه بخشها، از پژوهشگر و تولیدکننده تا بخش اجرایی و صنعت است.»
به گفته موسوی آینده کشاورزی کشور با اتکا به علم، فناوری و نیروی انسانی متخصص ساخته خواهد شد و کشت در محیطهای کنترلشده میتواند یکی از پیشرانهای مهم این تحول در بخش باغبانی باشد.
دیدگاه تان را بنویسید