از تولید سنتی تا اقتصاد نوآوری؛ اینوفارم چگونه زنجیره ارزش دام و طیور را متحول می‌کند؟
تهران- ایانا- رئیس انجمن صنایع خوراک دام گفت: در حالی که سهم ایران از بازار محصولات فناورانه دام، طیور و آبزیان در منطقه نزدیک به صفر است، رویداد «اینوفارم» با تمرکز بر نوآوری‌های زیستی، هوش مصنوعی و خوراک هوشمند، نقشه راهی برای توسعه پایدار، ارتقای بهره‌وری و فرار از خام‌فروشی در صنعت پروتئین کشور ترسیم کرد.
به گزارش خبرنگار ایانا، نشست خبری آیین اختتامیه رویداد تخصصی «اینوفارم» به عنوان نخستین رویداد تخصصی نوآوری در حوزه دام، طیور و آبزیان یک‌شنبه 24 آبان ماه برگزار شد. این رویداد با هدف ایجاد پل ارتباطی میان ایده‌پردازان، استارتاپ‌ها، صنعت‌گران، سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاران، با همکاری انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، سازمان تات، معاونت علمی ریاست‌جمهوری و پژوهشکده بیوتکنولوژی طراحی و اجرا شد تا به گفته مسئولان، «محل تلاقی این ظرفیت‌ها» باشد.
اهمیت استراتژیک صنعت پروتئین و ضرورت نوآوری
در این نشست، مجید موافق قدیری، رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، با اشاره به جایگاه این صنعت به عنوان یکی از ارکان اصلی امنیت غذایی کشور گفت: این صنعت با تولید میلیون‌ها تن محصول پروتئینی، ارزشی بیش از ۶۰ میلیارد دلار دارد و کوچک‌ترین بهبود در بهره‌وری آن، اثری ملی و فراملی برجای می‌گذارد.
رئیس انجمن صنایع خوراک دام افزود: از حدود ۸۰۰ شرکت دانش‌بنیان در حوزه کشاورزی و غذا، حدود ۱۷۲ شرکت (معادل ۲۲ درصد) در حوزه دام، طیور و آبزیان فعالیت می‌کنند.
وی با تاکید بر اینکه افزایش تولیدات دامی با نهاده بیشتر، پاسخ پایداری برای آینده امنیت غذایی نیست، افزود: افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت منابع آبی و خوراکی، مسائل زیست‌محیطی و بیماری‌ها، ضرورت نوآوری و تجاری‌سازی ایده‌های فناورانه را دوچندان کرده است. ما تولیدکننده بزرگی در محصولات دامی هستیم، اما بازیگر فناوری و بازار منطقه نیستیم.
چهار ضلع نوآوری در اینوفارم
رئیس انجمن صنایع خوراک دام تصریح کرد: «اینوفارم» تنها یک نمایشگاه نیست، بلکه اکوسیستمی کامل برای هم‌رسانی نوآوری، سرمایه و صنعت است.
به گفته وی، نوآوری در این صنعت باید حداقل در یکی از چهار حوزه زیر قابل اندازه‌گیری باشد:
۱. بهره‌وری: کاهش مصرف نهاده و بهبود ضریب تبدیل.
۲. ثروت‌آفرینی: تبدیل دانش و فناوری به محصول، خدمت و کسب‌وکار.
۳. امنیت غذایی: پایداری تولید و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تامین پروتئین.
۴. صادرات: فروش فناوری، محصول دانش‌بنیان و خدمات فنی به بازارهای منطقه‌ای.
چالش‌های ساختاری و مطالبه از دولت
موافق قدیری با صراحت اعلام کرد: ما می‌خواهیم اقتصاد نوآوری را بسازیم و دولت باید در کنار ما باشد، در ۷۰ سال گذشته کشورهای پیشرفته با نوآوری توانستند از همان تعداد دام، طیور و آبزیان، تولید بیشتری بگیرند.
وی گفت: موانع ریشه‌ای نوآوری در کشور ما مشکلات فناورانه نیست، بلکه ریشه در اقتصاد، مدیریت، سیاست‌گذاری و ساختار انگیزشی دارند.
وی با انتقاد از سهم ناچیز ایران از بازارهای منطقه افزود: ارزش واردات تولیدات دامی کشورهای خاورمیانه در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۸ میلیارد دلار بود که سهم ایران از این بازار کمتر از ۵ درصد بود؛ این یعنی سهم بازار همسایگانمان را دیگران تامین می‌کنند. همچنین سهم کشورهای همسایه از واردات محصولات فناورانه و دانش‌بنیان این حوزه در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۶ میلیارد دلار بود، در حالی که سهم ایران از این بازار نزدیک به صفر است.
مسیر طی‌شده و محورهای فناورانه اینوفارم
رئیس انجمن صنایع خوراک دام گفت: رویداد اصلی اینوفارم در ۲۲ مهرماه ۱۴۰۴ همزمان با بیست و سومین نمایشگاه دام، طیور و صنایع وابسته شامل میزگرد حکمرانی فناوری، نشست نیازهای فناورانه صنعت، و نمایشگاه حضوری و مجازی برگزار شد. فاز پیش‌رویداد نیز از تیر تا شهریور ۱۴۰۴ با انتشار فراخوان ملی مسابقه ایده‌محور و ارزیابی توسط کمیته علمی و کارشناسان صنعت پیگیری شده بود.
وی افزود: محورهای نوآوری اینوفارم شامل فناوری نانو، فن‌آوری‌های زیستی، اینترنت اشیا، بلاکچین، پلتفرم‌های مدیریت دیجیتال، هوش مصنوعی و داده‌کاوی، رباتیک و اتوماسیون، انرژی‌های تجدیدپذیر، فرمولاسیون، سیستم‌های تحویل و مدیریت پسماند بوده است.
موافق قدیری با اشاره به تفاهم‌نامه‌های پیشین با سازمان تات و معاونت علمی ریاست‌جمهوری، خاطرنشان کرد: در مراسم اختتامیه نیز تفاهم‌نامه‌های جدیدی میان وزارت جهاد کشاورزی، معاونت علمی و وزارت علوم با هدف بهبود فضای کسب‌وکار شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآور منعقد خواهد شد.
وی تاکید کرد: بخش خصوصی در اینوفارم بیش از دولت در نوآوری هزینه کرده و ما برای خود اهداف کمی و عددی گذاشته‌ایم؛ بنابراین این اعتبار ماست تا از دولت بخواهیم بر همین اعداد پاسخگو باشد.
چالش‌های جذب سرمایه و چشم‌انداز آینده
موافق قدیری با اشاره به هدف‌گذاری برای ایجاد حداقل ۵۰ ارتباط B2B مؤثر میان برندگان، صنعت‌گران و سرمایه‌گذاران در سال ۱۴۰۶ و تلاش برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی به اینوفارم، خاطرنشان کرد: به دلیل شرایط کشور، نااطمینانی اقتصادی و کوتاه بودن افق سرمایه‌گذاری، جذب سرمایه خارجی چالش‌برانگیز است.
وی با ارائه یک عدد تکان‌دهنده از اهمیت این مسیر گفت: فراموش نکنیم هر 1 درصد بهبود در کارایی مصرف نهاده‌های دامی، حدود ۶۰ تا ۱۷۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی مستقیم در سال برای کشور به همراه دارد. اینوفارم فقط یک رویداد نیست، بلکه سرمایه‌گذاری روی آینده غذا و اقتصاد ایران است؛ ایده‌های امروز به غذای فردا و ثروت ملی تبدیل می‌شوند.
تعهد چهارگانه صنعت به توسعه نوآوری
رئیس انجمن صنایع خوراک دام از «تعهد اینوفارم ۲ به دولت» جهت توسعه نوآوری خبر داد که شامل چهار محور است:
۱. اعلام مسئله و چالش‌های اساسی واحدهای تولیدی.
۲. میزبانی پایلوت جهت فراهم کردن داده و محیط عملیاتی برای آزمون فناوری.
۳. مشارکت در ارزیابی و ترید نخستین فناوری‌های داخلی.
۴. پذیرش سهم صنعت در هزینه و ریسک توسعه فناوری.
وی اعلام کرد: در مراسم اختتامیه، جوایز نقدی، تسهیلات تجاری‌سازی و فرصت‌های نمایشگاهی به برندگان اعطا خواهد شد.
مراسم اهدای جوایز با حضور مدیران ارشد معاونت علمی ریاست جمهوری، وزارت جهاد کشاورزی و سرمایه‌گذاران کلیدی، در روز سه شنبه ۲۶ آبان ماه برگزار می‌شود.
دیدگاه تان را بنویسید