رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی؛
بارش‌های فرانرمال، کمبود انباشته آبخوان‌ها را جبران نمی‌کند/هشدار هجوم آفات و ملخ‌ها در پی تغییرات جوی پیش‌رو
تهران-ایانا-تداوم بارش‌های مطلوب و احتمال ثبت بارش‌های فراتر از نرمال در سال آبی جاری، چشم‌انداز مناسبی برای کشت دیم ترسیم کرده است؛ با این حال، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با تأکید بر اینکه یک سال پربارش نمی‌تواند کسری انباشته آبخوان‌های کشور را جبران کند، نسبت به خطر سیلاب، فرسایش خاک، طغیان آفات و مهاجرت ملخ‌ها هشدار داد و جلوگیری از توسعه سطح زیرکشت فراتر از ظرفیت منابع آب را ضروری دانست.
احد وظیفه، در گفت‌وگو با خبرنگار ایانا، با رد گزاره‌های غیرعلمی مبنی بر «ورود ال‌نینو به کشور» بیان کرد: «این گزاره از اساس اشتباه است. ال‌نینو پدیده‌ای وابسته به نوسانات حرارتی اقیانوس آرام است و ماهیت فیزیکی متحرک ندارد که از نقطه‌ای به نقطۀ دیگر سفر کند. با افزایش غیرمعمول دمای آب در بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام، گردش بزرگ‌مقیاس جو تغییر می‌کند.»
به‌گفته او، این تأثیر در ایران به‌صورت یک سامانه گردشی ثانویه نمایان می‌شود؛ به این معنا که با فعال‌شدن سایر دورپیوندها مانند MJO*، انتقال رطوبت از اقیانوس هند و دریای سرخ تسهیل شده و کارایی سامانه‌های بارشی گذری از روی کشور افزایش می‌یابد.
فرصت طلایی برای دیم‌کاران و ضرورت کشاورزی حفاظتی
او با اشاره به توزیع مکانی بارش‌های اخیر افزود: «وضعیت منابع آبی در شمال‌غرب، غرب، شمال و تا حدودی مناطق مرکزی مناسب ارزیابی می‌شود.»
او افزود: «در بخش کشت دیم، زمان مناسبی برای اقدام مهیاست و پیش‌بینی می‌شود امسال برای دیم‌کاران سالی بسیار مطلوب و پرمحصول باشد.»
وظیفه ضمن تأکید بر تغییر الگوهای بارش به سمت رگبارهای سنگین کوتاه‌مدت با دورۀ بازگشت چند ده ساله هشدار داد: «بارش‌های شدید در دوره‌های فعال «ال‌نینو» خطر جاری‌شدن سیلاب و فرسایش شدید خاک را در مزارع به‌دنبال دارد، در این شرایط کشاورزی حفاظتی باید با جدیت در دستور کار قرار گرفته شود.»
خطر هم‌افزایی رطوبت و گرما؛ از طغیان آفات تا هجوم ملخ‌ها
وظیفه با واکاوی چشم‌انداز دمایی کشور در انتهای زمستان و اوایل بهار تصریح کرد: «مدل‌های اقلیمی نشان می‌دهند که در کنار رطوبت مطلوب، دما نیز در زمستان و بهار پیش‌رو اندکی بالاتر از نرمال خواهد بود. این هم‌افزایی حرارتی و رطوبتی، کانون‌های رشد آفات گیاهی مزارع آبی و دیم—به‌ویژه آفات غلات—را به‌شدت تحریک می‌کند. افزون بر این، شرایط برای فعال‌شدن و مهاجرت ملخ‌های خسارت‌زا بسیار مساعد است؛ امری که ضرورت برنامه‌ریزی زودهنگام سازمان حفظ نباتات را برای کنترل شیمیایی و بیولوژیک دوچندان می‌سازد.»
او به چالش‌های پیش‌روی واحدهای گلخانه‌ای نیز اشاره کرد و گفت: «کشت گلخانه‌ای در فصول سرد نیازمند مصرف بالای انرژی است. با توجه به تراز منفی و محدودیت‌های قطعی شبکۀ گاز کشور، گلخانه‌داران باید از هم‌اکنون ذخیره‌سازی سوخت‌های جایگزین مانند گازوئیل و مازوت را برای سیستم‌های حرارتی نهایی کنند تا با افت ناگهانی دما متحمل خسارت نشوند.»
خط قرمز توسعه اراضی؛ کمبود انباشته با یک سال باران جبران نمی‌شود
رئیس مرکز ملی اقلیم در پاسخ به این پرسش که آیا کشور رسماً وارد دورۀ ترسالی شده است، تصریح کرد: «از نظر آماری، ۲۵ درصد بارش کشور در پاییز (حدود ۶۰ میلی‌متر)، ۴۴ تا ۴۵ درصد در زمستان، ۲۵ درصد در بهار و ۵ تا ۶ درصد در تابستان تأمین می‌شود. تا این لحظه صرفاً نزدیک به ۱۰ درصد از بارش سال آبی دریافت شده و ۹۰ درصد حجم مورد انتظار تا شهریور آینده باقی مانده است؛ از این‌رو قضاوت قطعی دربارۀ ترسالی هنوز زود است.»
او با هشدار درباره خطای محاسباتی در گسترش سطح زیرکشت گفت: «کشور با کمبود انباشته آبخوان‌ها ناشی از دهه‌ها اضافه‌برداشت روبه‌روست و بیلان منفی سفره‌های آب زیرزمینی سبب تشدید فرونشست در دشت‌های بحرانی و ممنوعه شده است. حتی در صورت تحقق پیش‌بینی‌های فرانرمال، این بارش‌ها قادر به احیای آبخوان‌های تهی‌شده نخواهد بود.»
احد وظیفه پیشنهاد کرد که وزارت جهاد کشاورزی از هرگونه گسترش سطوح کشت و توسعه باغات فراتر از ظرفیت اکولوژیک حوضه‌های آبریز جلوگیری کند؛ چراکه نوسانات آب‌وهوایی در سال‌های آتی می‌تواند خشکسالی‌های به‌مراتب سخت‌تری را به همراه داشته باشد و آب مازاد فعلی صرفاً باید برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی مدیریت شود.
----
*MJO: پدیده نوسانی مادن- جولیان (MJO) شکل غالب تغییر پذیری زیر فصلی گرمسیری مناطق حاره و فوق حاره است که در سیستم چرخه جو-اقیانوس نقش مهمی را ایفا می‌کند. مادن و جولیان فشار هوای سطح دریا و حرکت باد در لایه های مختلف جو در پهنه اقیانوس آرام را مورد ارزیابی قرار دادند.
دیدگاه تان را بنویسید