پارک‌های جنگلی؛ حلقه پیوند مردم با جنگل و طبیعت

به گزارش ایانا به نقل از مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، بهرام دلفان اباذری در همایش پارک‌های جنگلی با حضور مدیران منابع طبیعی منطقه چهار کشور که به میزبانی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان برگزار شد، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از پارک‌های جنگلی کشور حاصل تلاش نسل‌های گذشته و متخصصانی است که طی سال‌ها برای ایجاد، توسعه و حفاظت از این عرصه‌ها تلاش کرده‌اند و امروز وظیفه ماست ضمن پاسداشت این میراث، مسیر ارتقای مدیریت و توسعه این ظرفیت‌ها را با جدیت دنبال کنیم.

وی افزود: در سال‌های اخیر اقدامات ارزشمندی برای مدیریت پارک‌های جنگلی انجام شده و شاخص‌های مدیریتی این عرصه‌ها در بسیاری از مناطق کشور به سطح قابل قبولی رسیده است؛ با این حال، همچنان ظرفیت‌های فراوانی برای توسعه پارک‌ها، ارتقای خدمات و بهبود شیوه‌های مدیریت آنها وجود دارد.

پارک‌های جنگلی؛ فرصت تازه برای آشتی مردم با طبیعت

مدیرکل دفتر جنگل‌کاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی سازمان منابع طبیعی با بیان اینکه پارک‌های جنگلی باید حلقه اتصال جامعه با منابع طبیعی باشند، تصریح کرد: افزایش ارتباط مردم با جنگل و طبیعت یکی از رویکردهای مهم سازمان منابع طبیعی است و در این مسیر، علاوه بر اقدامات حفاظتی و اجرایی، باید زمینه حضور آگاهانه مردم و مشارکت آنان در حفاظت از سرمایه‌های طبیعی فراهم شود.

وی با اشاره به افتتاح مرکز بازدیدکنندگان و خانه طبیعت در پارک جنگلی ناهارخوران گرگان گفت: توسعه مراکز بازدیدکنندگان در پارک‌های جنگلی یکی از برنامه‌های مهم سازمان است، زیرا هر فردی که وارد یک پارک جنگلی می‌شود، باید بداند در چه اکوسیستمی حضور دارد و با گونه‌های گیاهی و جانوری، ظرفیت‌ها و ارزش‌های طبیعی آن منطقه آشنا شود.

این مسئول ادامه داد: افتتاح مرکز بازدیدکنندگان در ناهارخوران می‌تواند آغاز مسیر مهمی در حوزه آموزش و فرهنگ‌سازی باشد و تلاش می‌کنیم این تجربه در دیگر پارک‌های جنگلی کشور نیز توسعه پیدا کند.

دلفان اباذری با تأکید بر اهمیت آموزش نسل جدید افزود: در بسیاری از کشورهای دنیا، کودکان از سال‌های نخست زندگی با طبیعت، جنگل و گونه‌های گیاهی و جانوری آشنا می‌شوند، در حالی که در کشور ما همچنان ظرفیت زیادی برای تقویت ارتباط جامعه با طبیعت وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: مراکز بازدیدکنندگان و خانه‌های طبیعت می‌توانند این فاصله را کاهش دهند و کودکان و نوجوانان را با اکوسیستم‌های جنگلی، حیات وحش، گونه‌های گیاهی و اهمیت حفاظت از منابع طبیعی آشنا کنند.

مدیرکل دفتر جنگلکاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی سازمان منابع طبیعی تأکید کرد: حفاظت از منابع طبیعی مسئولیتی فرابخشی است و تحقق آن نیازمند همراهی مردم، دستگاه‌های اجرایی، مراکز آموزشی و رسانه‌هاست.

توجه به ظرفیت پارک‌های جنگلی در برنامه‌های مدیریت پایدار منطقه هیرکانی

دلفان اباذری با اشاره به تهیه طرح‌های مدیریت پایدار جنگل در مناطق مختلف کشور گفت: همه ظرفیت‌های موجود از جمله پارک‌های جنگلی، تفرجگاه‌ها، باغ‌ها و نهالستان‌های جنگلی باید در چارچوب این طرح‌ها و مطالعات اقتصادی مورد توجه قرار گیرند.

وی افزود: در مناطقی که طرح مدیریت پایدار جنگل تهیه شده یا در دست تهیه است، جایگاه پارک‌های جنگلی و ظرفیت‌های تفرجی باید به‌صورت دقیق در برنامه‌های مدیریتی و اقتصادی مشخص شود تا زمینه اجرای پایدار این طرح‌ها و تأمین منابع مورد نیاز آنها فراهم شود.

مدیرکل دفتر جنگل‌کاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی سازمان منابع طبیعی با اشاره به تهیه و تصویب طرح‌های متعدد برای توسعه پارک‌های جنگلی در استان‌ها اظهار کرد: تسریع در روند واگذاری و تعیین تکلیف مدیریت این طرح‌ها از موضوعات مهم پیش‌روست و باید موانع اجرایی، حقوقی و بین‌دستگاهی موجود برطرف شود.

وی ظرفیت استان‌های شمالی و دیگر مناطق کشور را برای توسعه پارک‌های جنگلی ارزشمند دانست و گفت: با همکاری مدیران استانی، استانداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی می‌توان از این ظرفیت‌ها برای توسعه فضاهای تفرجی، آموزش عمومی و ارتقای ارتباط جامعه با منابع طبیعی استفاده کرد.

دانشگاه‌ها به عرصه‌های عملی آموزش منابع طبیعی نزدیک‌تر شوند

دلفان اباذری همچنین بر ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور در مدیریت عرصه‌های جنگلی تأکید کرد و گفت: دانشکده‌های منابع طبیعی در گذشته نقش مؤثری در تهیه و اجرای طرح‌های جنگلداری و برنامه‌های تخصصی داشتند و امروز نیز باید از این ظرفیت علمی و آموزشی بیش از پیش استفاده شود.

وی افزود: پیگیری‌هایی با برخی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های منابع طبیعی انجام شده است تا در عرصه‌های تحت اختیار آنها، ظرفیت‌هایی مانند پارک جنگلی، تفرجگاه و ذخیره‌گاه جنگلی ایجاد شود.

مدیرکل دفتر جنگلکاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی سازمان منابع طبیعی ادامه داد: دانشکده‌های منابع طبیعی باید در کنار فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، عرصه‌های عملی مناسبی برای آموزش دانشجویان داشته باشند تا دانشجویان رشته‌های مرتبط با جنگل بتوانند در محیط واقعی با مدیریت جنگل، پارک جنگلی، ذخیره‌گاه و طرح‌های احیا آشنا شوند.

پارک زندگی؛ پیوند مناسبت‌های زندگی با درختکاری

دلفان اباذری با اشاره به اجرای طرح «پارک زندگی» اظهار کرد: این طرح با هدف افزایش مشارکت مردم در درختکاری و ایجاد ارتباط مستمر میان جامعه و منابع طبیعی دنبال می‌شود.

وی افزود: در این طرح می‌توان عرصه‌هایی مناسب و در دسترس مردم را برای کاشت درخت اختصاص داد تا افراد بتوانند مناسبت‌های مهم زندگی خود را با کاشت یک یا چند درخت ماندگار کنند.

مدیرکل دفتر جنگلکاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی گفت: تولد فرزند، ازدواج، موفقیت‌های تحصیلی و دیگر رویدادهای مهم زندگی می‌تواند بهانه‌ای برای مشارکت مردم در توسعه فضای سبز و درختکاری باشد و هدف اصلی این طرح، ایجاد یک پیوند اجتماعی و عاطفی میان مردم و درختان است.

وی تأکید کرد: اجرای این طرح نباید پیچیده و اداری شود و می‌توان از عرصه‌های فاقد پوشش درختی، لکه‌های خالی و حتی بخش‌هایی از پارک‌های جنگلی برای اجرای آن استفاده کرد.

مدیریت دقیق و نظارت مستمر؛ پشتوانه توسعه پارک‌های جنگلی

دلفان اباذری یکی از الزامات توسعه پایدار پارک‌های جنگلی را نظارت دقیق بر اجرای طرح‌ها دانست و گفت: در طرح‌هایی که سرمایه‌گذار و مجری مشخص دارند، باید اجرای تعهدات، زمان‌بندی پروژه‌ها و مفاد قراردادها به‌صورت مستمر مورد بررسی قرار گیرد.

وی افزود: طرح مصوب و قرارداد منعقدشده با مجری باید همزمان مورد توجه قرار گیرد و گزارش‌های نظارتی و فرم‌های کنترلی نیز به‌صورت دقیق تکمیل شود تا روند اجرای پروژه‌ها مستند و قابل ارزیابی باشد.

مدیرکل دفتر جنگلکاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی همچنین بر تقویت هویت سازمان منابع طبیعی در پارک‌های جنگلی تأکید کرد و گفت: باید نقش و جایگاه سازمان منابع طبیعی در مدیریت و حفاظت از این عرصه‌ها برای مردم به‌صورت مشخص دیده شود.

وی افزود: در مبادی ورودی و بخش‌های مختلف پارک‌ها می‌توان با استفاده از ظرفیت‌های اطلاع‌رسانی و معرفی مناسب، نقش سازمان منابع طبیعی و اهمیت حفاظت از عرصه‌های طبیعی را برای بازدیدکنندگان تبیین کرد.

دلفان اباذری همچنین بر استفاده کارکنان و بازنشستگان منابع طبیعی از ظرفیت پارک‌های جنگلی تأکید کرد و گفت: این مجموعه‌ها میراث سال‌ها تلاش متخصصان و کارکنان منابع طبیعی هستند و باید ارتباط خانواده بزرگ منابع طبیعی با این عرصه‌ها حفظ شود.

تأمین منابع مالی، مسیر توسعه پارک‌های جنگلی را هموار می‌کند

مدیرکل دفتر جنگلکاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی سازمان منابع طبیعی بر استفاده مدیران استانی از ظرفیت اعتبارات استانی تأکید کرد و گفت: برخی استان‌ها با پیگیری و تعامل مناسب توانسته‌اند منابع مالی قابل توجهی برای اجرای طرح‌های منابع طبیعی و پارک‌های جنگلی جذب کنند و این تجربه می‌تواند در دیگر استان‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: مدیران کل، معاونان و رؤسای ادارات مرتبط باید برای جذب اعتبارات استانی تلاش بیشتری داشته باشند، چراکه اجرای بسیاری از طرح‌های حفاظت، احیا و توسعه پارک‌های جنگلی به منابع مالی پایدار نیاز دارد.

دلفان اباذری همچنین با اشاره به مسائل و چالش‌های موجود در نظام‌نامه نهالستان‌های جنگلی اظهار کرد: طی سال‌های اخیر دیدگاه‌های کارشناسی استان‌ها و متخصصان درباره این موضوع جمع‌آوری شده و اصلاحات لازم در دستورالعمل‌ها و نظام‌نامه‌های مربوط در حال نهایی شدن است.

وی افزود: نهالستان‌های جنگلی یکی از ظرفیت‌های مهم سازمان منابع طبیعی برای اجرای برنامه‌های جنگلکاری، احیا و توسعه پوشش گیاهی هستند و رفع موانع اجرایی و مدیریتی آنها می‌تواند توان سازمان را در اجرای برنامه‌های ملی افزایش دهد.

مدیرکل دفتر جنگلکاری، پارک‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی در پایان با تأکید بر اینکه حفاظت، احیا و توسعه جنگل‌ها همچنان از اولویت‌های اصلی سازمان منابع طبیعی است، گفت: پارک‌های جنگلی، مراکز بازدیدکنندگان، طرح پارک زندگی، نهالستان‌ها و دیگر ظرفیت‌های موجود باید در یک مسیر مشترک برای افزایش مشارکت مردم، ارتقای آموزش عمومی و تحقق مدیریت پایدار منابع طبیعی قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند افزایش ارتباط مردم با جنگل و طبیعت هستیم و اگر بتوانیم نسل جدید را از دوران کودکی با ارزش‌های منابع طبیعی آشنا کنیم، زمینه حفاظت پایدار از جنگل‌ها و سرمایه‌های طبیعی کشور نیز بیش از گذشته فراهم خواهد شد.