نایبرئیس انجمن علمی توسعه روستایی ایران:
زنان روستایی از مهارتآموزی عبور کردهاند؛ وقتِ عاملیت و رهبری است
تهران- ایانا- نایبرئیس انجمن علمی توسعه روستایی ایران با بیان اینکه نقش زنان روستایی در دو دهه اخیر از یک نقش «نامرئی» به حضوری پررنگتر در فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی تغییر کرده است، گفت: «سیاستگذاریها همچنان بیشتر بر آموزش و وامهای خرد متمرکز بوده و کمتر به عاملیت، شبکهسازی، نقشآفرینی و مشارکت زنان در تصمیمگیریهای محلی توجه کردهاند.»
ذبیحالله ترابی در گفتوگو با خبرنگار ایانا، با اشاره به تحول جایگاه زنان روستایی در سالهای اخیر اظهار کرد: «زنان روستایی همواره در اقتصاد و زندگی روستا نقش داشتهاند، اما این نقش عمدتاً پنهان و نامرئی بوده است؛ زیرا فعالیتهای آنان در خانه، مزرعه و دیگر امور تولیدی کمتر دیده میشد.»
عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس افزود: «در دو دهه اخیر، بهدنبال گسترش رسانهها، تحولات دیجیتال و متنوعتر شدن کسبوکارهای روستایی، فرصت بیشتری برای حضور زنان در عرصههای اقتصادی فراهم شده و این نقش پنهان بهتدریج آشکار شده است، هرچند هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.»
ترابی با بیان اینکه طی سالهای گذشته تلاشهایی برای توانمندسازی زنان روستایی انجام شده است، گفت: «این اقدامات بیشتر بر آموزش، ظرفیتسازی و افزایش مهارتهای فردی متمرکز بوده است. زنان روستایی امروز در بسیاری از حوزهها مانند صنایعدستی و تولیدات محلی توانمندی بالایی دارند، اما هنوز به مرحلهای نرسیدهاند که بتوانند بهصورت گسترده در تصمیمگیریها نقش رهبری ایفا کنند یا برای خود و دیگران شبکههای مؤثر اجتماعی و اقتصادی شکل دهند.»
او درباره فاصله میان نقش زنان در تولید و حضور آنان در تصمیمگیریهای اقتصادی و اجتماعی روستا اظهار کرد: «این شکاف ریشه در عوامل فرهنگی، اقتصادی، مالکیتی و ساختارهای اجتماعی دارد. در بسیاری از مناطق هنوز زمینه لازم برای حضور زنان در متن تصمیمگیریهای محلی فراهم نشده و آنان بیشتر در پشت صحنه فعالیت میکنند.»
عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس در عین حال تأکید کرد: «در سالهای اخیر شرایط نسبت به گذشته بهتر شده است؛ افزایش ارتباط میان شهر و روستا، مهاجرت، انتقال فرهنگ شهری و کمرنگ شدن برخی نگاههای سنتی موجب شده زنان در بسیاری از مناطق نقش فعالتری برعهده بگیرند.»
او افزود: «این روند البته در همه روستاها یکسان نیست؛ در روستاهایی که تنوع اقتصادی بیشتری دارند، مانند روستاهای گردشگرپذیر یا دارای فعالیتهای صنعتی، زنان توانستهاند از نقش مکمل عبور کرده و مسئولیتهای بیشتری را در مدیریت فعالیتهای اقتصادی برعهده بگیرند.»
ترابی اظهار داشت: «آنارهاذنشان میدهد نسبت جمعیتی زنان در بسیاری از روستاها در حال افزایش است؛ زیرا بخشی از مردان برای اشتغال به شهرها مهاجرت میکنند و زنان در روستا باقی میمانند. این وضعیت از یک سو مسئولیتهای بیشتری را بر دوش زنان قرار داده و انتظار میرود آنان مدیریت خانواده و بخشی از امور اقتصادی را برعهده بگیرند.»
او ادامه داد: «از سوی دیگر، این شرایط میتواند چالشهایی نیز ایجاد کند؛ زیرا در بسیاری از مناطق، زنان هنوز از نظر عاملیت، توان تصمیمگیری، نقش رهبری و اثرگذاری اجتماعی به جایگاهی که بتوانند این مسئولیتهای جدید را بهطور کامل برعهده بگیرند، نرسیدهاند.»
نایبرئیس انجمن علمی توسعه روستایی ایران با بیان اینکه زنان ایرانی در مسیر افزایش توانمندی قرار گرفتهاند، گفت: «این روند در شهرها سریعتر و در روستاها کندتر است، اما مسیر رو به جلو بوده و زنان بهتدریج جایگاه خود را در جامعه پیدا میکنند.»
به گفته او، مهاجرت نیز بسته به زاویه نگاه، میتواند هم فرصت و هم تهدیدی برای زنان روستایی باشد.
ترابی یکی از مهمترین خطاهای سیاستگذاری در حوزه زنان روستایی را تمرکز صرف بر آموزش دانست و خاطرنشان کرد: «امروز بسیاری از زنان مهارتهای بالایی دارند، اما میان ظرفیتها و اختیارات آنان فاصله زیادی وجود دارد؛ مسئولیتهایشان افزایش یافته، اما اختیار و امکان تصمیمگیری آنان همچنان محدود است.»
او افزود: «سیاستگذاریها کمتر به نهادسازی، اصلاح قوانین، ایجاد شبکههای اجتماعی، تقویت نقش زنان در تصمیمگیری و توسعه رهبری محلی توجه کردهاند، در نتیجه مهارتهای فردی زنان رشد کرده، اما مهارتهای اجتماعی و توان اثرگذاری آنان متناسب با آن افزایش نیافته است.»
این استاد دانشگاه همچنین محدود شدن حمایتها به پرداخت وامهای خرد را از دیگر ضعفهای سیاستگذاری دانست و گفت: «وامهای خرد بهتنهایی پاسخگوی نیاز زنان روستایی نیست. اگر فرد مهارتهای اجتماعی، شبکهسازی، بازاریابی، برندسازی و حضور در تصمیمگیریها را نداشته باشد، منابع مالی نیز نمیتواند به توسعه پایدار فعالیتهای او منجر شود.»
دیدگاه تان را بنویسید