سرپرست معاونت بهداشتی و پیشگیری سازمان دامپزشکی کشور خبر داد:
مرگ سالانه ۵۹ هزار نفر در جهان بر اثر ابتلا به هاری/سهم قابل توجهی از قربانیان، کودک هستند
تهران-ایانا-سرپرست معاونت بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور در همایش ملی روز هاری، بر اساس آمارهای جهانی، سالانه ۵۹ هزار نفر در جهان جان خود را بر اثر ابتلا به بیماری هاری از دست میدهند که در این میان، کودکان سهم قابلتوجهی از قربانیان را به خود اختصاص دادهاند؛ بیماریای که با وجود صددرصد کشنده بودن، همچنان با واکسیناسیون بهموقع قابل پیشگیری است.
به گزارش ایانا، علیرضا اکبرشاهی در این همایش درباره ماهیت مرگبار این بیماری گفت: «هاری از معدود بیماریهایی است که پس از بروز علائم بالینی، مرگومیر آن تقریباً ۱۰۰درصد است؛ در حالی که دانش، فناوری و ابزارهای لازم برای کنترل آن سالهاست در اختیار بشر قرار دارد. این تناقض نشان میدهد که چالش اصلی در مهار هاری، نه کمبود دانش و ابزار، بلکه فقدان برنامهای پایدار، هماهنگ و چندبخشی است.»
او با بیان مرگومیر قابل توجه بر اثر ابتلا به هاری افزود: «بخش عمده موارد انسانی در کشورهای آسیایی و آفریقایی رخ میدهد و کودکان سهم قابلتوجهی از قربانیان این بیماری را تشکیل میدهند. همچنین حدود ۹۹ درصد موارد انتقال هاری به انسان با سگها مرتبط است؛ موضوعی که اهمیت واکسیناسیون گسترده سگها و مراقبتهای پس از مواجهه با حیوانات را در کنترل و حذف بیماری دوچندان میکند.»
اکبرشاهی با اشاره به برنامه جهانی «صفر تا ۳۰» (Zero by 30) اظهار کرد: «این برنامه با هدف پایاندادن به مرگ انسانی ناشی از هاری منتقلشده از سگ تا سال ۲۰۳۰ تدوین شده و بر پایه شواهد علمی، تجربیات کشورها و راهنماهای فنی بینالمللی استوار است. با این حال، راهبرد جهانی تنها مسیر را نشان میدهد و اجرای مؤثر آن مستلزم تدوین و عملیاتیکردن برنامه ملی متناسب با شرایط هر کشور است.»
او پراکندگی فعالیتها میان دستگاههای اجرایی را یکی از موانع اصلی کنترل هاری دانست و تصریح کرد: «در همایش ملی سال گذشته بر ضرورت تدوین سندی جامع برای تعیین وظایف دستگاهها، تشکلها و ذینفعان تأکید شد و تشکیل کمیته ملی هاری، برگزاری نشستهای تخصصی با حضور نمایندگان دستگاههای مختلف و تدوین سند ملی حذف مرگ انسانی ناشی از هاری منتقلشده از سگ، گامهایی بود که در پی آن مطالبه برداشته شد و اکنون این برنامه وارد مرحله اجرا شده است.»
آغاز اجرای آزمایشی سند ملی در شهرستانهای منتخب
سرپرست معاونت بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور، برآورد جمعیت سگهای پرسهزن را یکی از پیشنیازهای اساسی اجرای برنامه واکسیناسیون عنوان کرد و گفت: «سند ملی و دستورالعملهای اجرایی آن نهایی شده و اجرای آزمایشی برنامه در شهرستانهای منتخب آغاز میشود. نتایج این مرحله، مبنای توسعه برنامه و افزایش پوشش واکسیناسیون در سطح کشور خواهد بود.»
او با اشاره به تجربه موفق مکزیک در کنترل هاری افزود: «این کشور در دهه ۱۹۹۰ با موارد قابلتوجه هاری انسانی و حیوانی مواجه بود، اما با اجرای برنامه گسترده واکسیناسیون سگها توانست طی چند دهه، موارد ابتلای انسانی را به نزدیک صفر برساند. این تجربه نشان میدهد که واکسیناسیون هدفمند و مستمر جمعیت سگها میتواند نقشی تعیینکننده در قطع زنجیره انتقال بیماری به انسان داشته باشد.»
اکبرشاهی با تأکید بر ضرورت دستیابی به پوشش واکسیناسیون حداقل ۷۰ درصدی در جمعیت سگهای در معرض خطر انتقال هاری خاطرنشان کرد: «برای حذف این بیماری نیازی به انتظار برای فناوریهای جدید نیست؛ دانش و ابزارهای لازم وجود دارد و آنچه اهمیت دارد، تأمین پوشش واکسیناسیون کافی، حفاظت از انسان و استمرار مراقبتهای بهداشتی است.»
کنترل هاری، مسئولیت مشترک دستگاهها و ذینفعان
او با طرح این پرسش که آیا سازمان دامپزشکی بهتنهایی متولی کنترل هاری است، پاسخ داد: «کنترل این بیماری مسئولیت یک دستگاه خاص نیست و بدون همکاری همه بخشها امکانپذیر نخواهد بود و آزمایشگاهها و مؤسسات تشخیصی، شهرداریها و دهیاریها، دانشگاهها و مراکز علمی، بخش خصوصی، سازمان نظام دامپزشکی، سازمانهای مردمنهاد، رسانهها و نهادهای مرتبط با رفاه حیوانات، هر یک در اجرای این برنامه وظایف مشخصی دارند.»
او آموزش عمومی، بهویژه آگاهسازی کودکان در مدارس درباره راههای انتقال هاری و اقدامات پیشگیرانه پس از مواجهه با حیوانات را نیز ضروری دانست و افزود: «کنترل هاری از سطح محلی آغاز میشود، در سطح ملی سامان مییابد و با بهرهگیری از همکاریهای منطقهای و بینالمللی به نتیجه میرسد.»
اکبرشاهی با تبیین نقش رویکرد «سلامت واحد» در مهار هاری گفت: «سلامت واحد زمانی محقق میشود که مسئولیتهای بخشهای مختلف در مسیری مشترک به یکدیگر متصل شوند. اگر واکسن در اختیار دامپزشکی باشد اما جامعه هدف همکاری نکند، اگر اطلاعات حیوان گزنده پس از ثبت گزش به دامپزشکی منتقل نشود یا نتایج آزمایشگاهی در تحلیلهای اپیدمیولوژیک مورد استفاده قرار نگیرد، چرخه کنترل بیماری کامل نخواهد شد.»
او با اشاره به پیشرفتهای حاصلشده از همایش سال گذشته تاکنون اظهار کرد: «امروز کمیته ملی هاری تشکیل و سند ملی تدوین و دستورالعملهای اجرایی آماده شده است و برنامه در آستانه ورود به مرحله اجرای آزمایشی قرار دارد. با این حال، این دستاوردها پایان مسیر نیست، بلکه آغاز مرحلهای مهمتر برای گسترش اقدامات و تحقق اهداف ملی در کنترل بیماری است.»
سرپرست معاونت بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور در پایان با تأکید بر ضرورت تأمین منابع مالی پایدار برای اجرای برنامه گفت: «سازمان دامپزشکی برای تأمین هزینههای واکسیناسیون گسترده به حمایت و همکاری سایر دستگاهها نیاز دارد تا اعتبارات لازم برای تهیه واکسن پیشبینی شود و این سازمان بتواند مسئولیت خود را با حداکثر توان انجام دهد.»
او با اشاره به شعار همایش امسال، «قویتر با همدیگر»، تأکید کرد: «هیچ دستگاهی بهتنهایی نمیتواند هاری را به صفر برساند، اما با همکاری همه ذینفعان در سطوح محلی، ملی، منطقهای و بینالمللی میتوان به این هدف دست یافت.»
دیدگاه تان را بنویسید