معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان تات مطرح کرد؛
ظرفیت تأمین نیاز مورفین کشور با کشت ۵ هزار هکتاری شقایق الیفرا
تهران- ایانا- معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) با اعلام برآورد برداشت ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم مورفین از هر هکتار کشت شقایق الیفرا، گفت: «بر اساس نیاز سالانه ۲۵ تا ۳۰ تنی کشور به مورفین، کشت حدود سه هزار هکتار از این گیاه برای تأمین این میزان نیاز کفایت می‌کند؛ با این حال، با در نظر گرفتن مخاطرات تولید و حوادث غیرمترقبه، سطح پنج هزار هکتار را می‌توان برای تأمین مطمئن نیاز کشور پیش‌بینی کرد.»
سیدباقر محمودی در گفت‌و‌گو با ایانا با اشاره به آغاز مطالعات سازمان تات درباره کشت شقایق الیفرا بیان کرد: «سال گذشته، پس از اعلام مجوز کشت این گیاه از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر و با همکاری معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی، مطالعات و کشت آزمایشی آن در دستور کار سازمان تات قرار گرفت.»
او افزود: «در نخستین کشت آزمایشی به مساحت یک هکتار، حدود یک تن کپسول خشک برداشت شد و آزمایش‌های انجام‌شده روی محصول، امکان استحصال ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم مورفین در هر هکتار را نشان داد. از آنجا که بخش عمده مورفین در پوسته کپسول گیاه قرار دارد، رعایت زمان مناسب کاشت می‌تواند عملکرد کپسول خشک را به حدود دو تن در هکتار افزایش دهد.»
محمودی با بیان این‌که محصول این کشت شامل کپسول خشک و بذر است، توضیح داد: «پوسته کپسول خشک برای استخراج ترکیبات دارویی استفاده می‌شود و بذر نیز به‌عنوان محصولی جداگانه قابل برداشت است. بر این اساس، توسعه کشت علاوه بر تأمین ماده اولیه مورد نیاز صنایع دارویی، به افزایش ذخایر بذر و فراهم‌شدن امکان گسترش سطح زیر کشت نیز کمک می‌کند.»
توسعه کشت در ۱۲ استان با هدف تأمین بذر
معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان تات با اشاره به محدودیت بذر در مرحله کنونی گفت: «سال گذشته در مجموع حدود نیم تن بذر از مزرعه آزمایشی تولید شد و از آنجا که ارقام شقایق الیفرا از خارج وارد نشده‌اند، تأمین بذر کافی برای توسعه کشت به یکی از اولویت‌های اصلی تبدیل شده است.»
دو ادامه داد: «پنج شرکت دارویی برای همکاری با سازمان تات در زمینه تولید بذر اعلام آمادگی کرده‌اند و قراردادهایی با این هدف در دست انعقاد است. بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، امسال مراکز تحقیقاتی استانی سازمان تات با دریافت مجوزهای لازم از ستاد مبارزه با مواد مخدر، در تولید و تکثیر بذر مشارکت می‌کنند تا بذر مورد نیاز برای کشت سه تا چهار هزار هکتار در سال‌های آینده فراهم شود.»
محمودی از انجام کشت در ۱۲ استان کشور خبر داد و افزود: «ایستگاه‌های تحقیقاتی سازمان تات در استان‌های مختلف، با توجه به شرایط اقلیمی و امکان حفاظت و نظارت مستمر، برای این منظور انتخاب شده‌اند. هدف اصلی از کشت در این ایستگاه‌ها، تکثیر بذر و فراهم‌کردن زیرساخت لازم برای توسعه مرحله‌ای کشت در سال‌های آینده است.»
هزینه کشت؛ حدود یک‌ونیم تا دو برابر گندم
او درباره توجیه اقتصادی کشت شقایق الیفرا بیان کرد: «برآوردهای اولیه در پایلوت سال گذشته نشان می‌دهد هزینه کشت یک هکتار از این گیاه حدود یک‌ونیم تا دو برابر هزینه کشت گندم است؛ البته این برآورد هنوز قطعی نیست و به دلیل محدود بودن سطح کشت آزمایشی، برای دستیابی به ارقام دقیق‌تر باید نتایج کشت در سطح وسیع‌تر بررسی شود.»
معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان تات با اشاره به توسعه سطح کشت در سال جاری تصریح کرد: «اجرای کشت در سطح وسیع‌تر امکان برآورد دقیق‌تر هزینه‌های تولید، عملکرد و سایر شاخص‌های اقتصادی را فراهم می‌کند و پس از جمع‌آوری نتایج می‌توان ارزیابی روشن‌تری از صرفه اقتصادی این فعالیت ارائه داد.»
کشت صرفاً در اراضی دولتی و تحت نظارت
محمودی با تشریح چارچوب نظارتی کشت این گیاه گفت: «ستاد مبارزه با مواد مخدر برای کشت شقایق الیفرا شورای راهبری و نظارت تشکیل داده است که معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی به نمایندگی از این وزارتخانه در آن عضویت دارد. سازمان غذا و دارو، دادستانی و وزارت دادگستری نیز از دیگر دستگاه‌های حاضر در این ساختار هستند.»
او افزود: «مطابق دستورالعمل ابلاغ‌شده از سوی این شورا، کشت شقایق الیفرا صرفاً در اراضی دولتی محصور و دارای تجهیزات نظارتی، از جمله دوربین، مجاز است؛ به‌گونه‌ای که امکان حفاظت و نظارت مستمر بر مزارع وجود داشته باشد.»
محمودی ادامه داد: «سازمان تات با توجه به این الزامات، ایستگاه‌های تحقیقاتی واجد شرایط را در استان‌های مختلف انتخاب کرده است تا ضمن رعایت ضوابط حفاظتی و نظارتی، امکان بررسی سازگاری گیاه با شرایط اقلیمی مناطق و تکثیر بذر در محیطی کنترل‌شده فراهم شود.»
ظرفیت پنج شرکت دارویی برای استحصال ترکیبات گیاه
معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان تات درباره امکان فرآوری محصول نیز گفت: «پنج شرکت دارویی دارای مجوز از سازمان غذا و دارو، ظرفیت استحصال مورفین از کپسول خشک شقایق الیفرا را دارند و یک نوبت نیز آزمایش فرآوری روی محصول تولیدشده انجام شده است.»
او با اشاره به قابلیت استخراج ترکیبات دارویی دیگر از پوسته کپسول این گیاه بیان کرد: «بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، شرکت‌های دارای مجوز از نظر برخورداری از خطوط تولید و توان فنی، امکان استخراج ترکیباتی از جمله مورفین، تبائین، نوسکاپین و کدئین را دارند.»
محمودی تأکید کرد: «برآورد اولیه تولید ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم مورفین در هکتار، در کنار برنامه تکثیر بذر و توسعه کشت در ایستگاه‌های تحقیقاتی، مبنایی برای بررسی ظرفیت تولید داخلی این ماده اولیه دارویی است؛ با این حال، تأمین کامل نیاز کشور به توسعه سطح کشت، استمرار تولید بذر و رعایت الزامات نظارتی و فرآوری وابسته خواهد بود.»
دیدگاه تان را بنویسید