گوشت قرمز از سفره خانوار عقب نشست
مصرف گوشت دام در خانوار ایرانی طی دو دهه بیش از نصف کاهش یافته است/عکس:ایرنا
تهران-ایانا- گوشت قرمز در سفره خانوار ایرانی طی دو دهه گذشته سهم خود را به شکل محسوسی از دست داده است. بررسی دادههای بودجه خانوار بانک مرکزی نشان میدهد مصرف سالانه گوشت دام در خانوارهای ایرانی از حدود ۶۷ کیلوگرم در سال ۱۳۸۰ به ۳۲ کیلوگرم در سال ۱۴۰۲ رسیده است؛ کاهشی حدود ۳۵ کیلوگرمی که به معنای افت بیش از ۵۰ درصدی مصرف در این فاصله است.
به گزارش ایانا، این کاهش را نمیتوان یک تغییر مقطعی در الگوی غذایی خانوارها دانست. مقایسه دادههای سالهای مختلف نشان میدهد مصرف گوشت دام در سالهای اخیر نیز روند نزولی داشته است. بر اساس دادههای بودجه خانوار، مصرف این نوع گوشت در سال ۱۳۹۳ حدود ۴۱ کیلوگرم بوده که تا سال ۱۴۰۲ به ۳۲ کیلوگرم رسیده است.
به این ترتیب، در فاصله حدود یک دهه، نزدیک به ۹ کیلوگرم از مصرف سالانه گوشت دام در سبد خانوار کاسته شده است. این کاهش در کنار افت ۳۵ کیلوگرمی نسبت به سال ۱۳۸۰، نشان میدهد کاهش مصرف گوشت قرمز روندی تدریجی و بلندمدت بوده است.
البته این آمار یک نکته مهم دارد: منظور از این ارقام، **گوشت دام یا همان گوشت قرمز** است و نباید آن را معادل «کل گوشت مصرفی خانوار» دانست. همچنین این رقم، آمار مربوط به خانوار است و نمیتوان بدون در نظر گرفتن تعداد اعضای خانوار، آن را مصرف سرانه هر فرد تلقی کرد.
اهمیت این تغییر زمانی بیشتر روشن میشود که آن را در کنار شرایط اقتصادی خانوارها قرار دهیم. گوشت قرمز از اقلامی است که افزایش قیمت آن میتواند خرید آن را برای بخشی از خانوارها دشوارتر کند. در نتیجه، کاهش مصرف میتواند یکی از نشانههای تغییر رفتار خانوار در مواجهه با افزایش هزینههای خوراکی باشد. با این حال، از دادههای بودجه خانوار به تنهایی نمیتوان نتیجه گرفت که کاهش قدرت خرید، تنها علت کاهش مصرف گوشت قرمز بوده است.
تغییر ذائقه، سبک زندگی، قیمت سایر مواد غذایی و منابع پروتئینی و تغییر ترکیب جمعیتی خانوارها نیز میتواند در این روند مؤثر باشد. برای تعیین سهم هر یک از این عوامل، باید دادههای مربوط به قیمت مواد غذایی، درآمد واقعی خانوار و الگوی مصرف گروههای مختلف درآمدی نیز بررسی شود.
در این میان، فاصله میان سال ۱۳۸۰ و ۱۴۰۲ تصویر روشنی از اندازه تغییر ارائه میدهد. خانواری که در ابتدای این دوره به طور متوسط حدود ۶۷ کیلوگرم گوشت دام در سال مصرف میکرد، در سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۲ کیلوگرم رسیده است. یعنی مقدار مصرف سالانه گوشت دام در این دوره تقریباً به نصف رسیده است.
این تغییر فقط یک عدد در جدول بودجه خانوار نیست؛ میتواند نشانهای از تغییری بزرگتر در اقتصاد سفره ایرانی باشد. وقتی مصرف یک ماده غذایی در چنین دوره طولانی و به این میزان کاهش پیدا میکند، پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که خانوار چقدر گوشت میخرد، بلکه این است که **چه اتفاقی برای قدرت انتخاب خانوار در سفره غذایی افتاده است.**
البته درباره سال ۱۴۰۳ نیز ارقامی در برخی گزارشها منتشر شده، اما در بررسی انجامشده اصل جدول رسمی بانک مرکزی برای این سال در دسترس قرار نگرفت. بنابراین برای حفظ دقت خبری، مبنای این گزارش سال ۱۴۰۲ است؛ آخرین رقمی که در منبع بررسیشده به دادههای بودجه خانوار بانک مرکزی نسبت داده شده است.
آنچه از این دادهها با اطمینان میتوان گفت، کاهش قابل توجه مصرف گوشت دام در خانوار ایرانی طی بیش از دو دهه است؛ روندی که از حدود ۶۷ کیلوگرم در سال ۱۳۸۰ آغاز شده و در سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۲ کیلوگرم رسیده است. علت دقیق این تغییر اما نیازمند بررسی همزمان درآمد، قیمتها و رفتار مصرفی خانوارهاست.
دیدگاه تان را بنویسید