وزارت جهاد کشاورزی به دنبال اصلاح بند مربوط به آبخیزداری

حمید نوری‌، مدیر مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز و منابع زیستی در مناطق خشک و نیمه‌خشک در گفت‌وگو با خبرنگار ایانا، درباره تبعات تعریف آبخیزداری در برنامه هفتم توسعه ذیل شورای‌عالی آب، گفت: از آنجایی که حکمرانی آب و آبخیزداری را دو مقوله متفاوت و مکمل یکدیگر می‌دانیم، لزوم توجه به تولید و حفاظت از آب را در چرخه امنیت آب کشور بسیار با اهمیت به حساب می‌آوریم.

وی افزود: امنیت آب کشور که در یک چارچوب همبست با امنیت غذا و انرژی در اکوسیستم‌ها تعریف می‌شود، نمی‌تواند صرفا در برنامه هفتم توسعه در بخش الگوی مصرف، توزیع آب و موضوعاتی از این دست دیده شود. بلکه باید بیشتر روی این موضوع هم متمرکز شد که آب در مراتع، جنگل‌ها و در اکوسیستم‌های ما تولید، محافظت و مراقبت می‌شود.

مدیر مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز و منابع زیستی، اظهار داشت: شاید، بخشی‌ نگری و نبود یک تفکر و برنامه فراگیر جزء ضعف‌های این قسمت از برنامه است.

وی ادامه داد: ممکن است، از آسیب‌های بخشی نگری این باشد که اعتبارات زیادی را در یک بخشی هدف‌گذاری کنیم و این اعتبارات ناپایدار برای سال‌های آینده برنامه امنیت آب ما را تحت‌الشعاع قرار دهد. در حالی که وقتی از حکمرانی منابع طبیعی و آبخیزداری صحبت می‌کنیم، می‌توانیم به پایداری برنامه‌ها و در عین حال، انسجام بخشی آن فکر کنیم.

شورای‌عالی آب، نیازمند توجه جدی در حوزه حکمرانی آب است

نوری ادامه داد: کمیت و کیفیت آب، تحت تاثیر برنامه‌های منابع‌طبیعی و آبخیزداری قرار می‌گیرد. حتی در نگاه ارزش‌گذاری آب هم شاید جمله معروفی که در خصوص حسابداری و اقتصاد آب مطرح می‌شود  و بعد از آن بحث‌های بهره‌وری آب  مطرح می‌شود؛ همه، باید در قالب حکمرانی منابع‌طبیعی و آبخیز داری بیاید.

مدیر مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز و منابع زیستی گفت: ما معتقدیم که شورای‌عالی آب، نیازمند توجه جدی در حوزه حکمرانی آب است و برنامه‌های خوب و تصمیماتی هم  در آنجا  گرفته می‌شود. این امر، شاید برای حکمرانی آبخیزداری و منابع‌طبیعی، کفایت لازم را نداشته باشد. اما لزوم توجه جدی به حوزه منابع‌طبیعی در این بخش، برای تولید آب و حفاظت از آن جدی است.

نوری‌ درباره واکنش وزارت جهادکشاورزی به تعریف آبخیزداری در برنامه هفتم توسعه ذیل شورای‌عالی آب، یادآور شد: معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور به‌طور رسمی نامه‌ای به مراجع ذیربط ارسال کرده است. وزارت جهادکشاورزی نیز در هیات دولت پیگیری‌هایی که انجام می‌دهد تا این مسئله را به شکل مطلوب‌تری پیش ببرد. حکمرانی آب، برای ما بخشی از حکمرانی آبخیزداری است ولی نگاه جامع مدیریت حوضه‌های آبخیز در آن لحاظ نشده است.

وی گفت: ارزش‌گذاری آب به‌عنوان یکی از ارکان و متغیرهای خدمات اکوسیستمی مطرح است. برای اینکه این ارزش‌گذاری آب را بشناسیم باید یک حوضه آبخیز را در قالب برنامه مدیریت جامع مورد توجه قرار دهیم. وقتی با حکمرانی آب مواجه می‌شویم، ممکن است به بحث حفاظت و تولید آب، به شکل مطلوب توجه نکنیم.

نگاه جامع‌تر حکمرانی آبخیزداری نسبت به حکمرانی آب

مدیر مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز و منابع زیستی یادآور شد: وقتی از خاک، سرزمین و از اکوسیستم‌ها و پوشش گیاهی صحبت می‌کنیم؛ در واقع متغیرهای دیگری هستند که در کنار آب، ارزش‌گذاری یک حوضه آبخیز را برای ما تبیین و تعیین می‌کنند.

نوری‌ اضافه کرد: خدمات اکوسیستمی که ما از آن حرف می‌زنیم با حکمرانی آب ممکن است، ارتقاء پیدا نکند. ضمن آنکه همه عواملی که در ارتقاء معیشت پایدار جوامع محلی مورد نیاز است، ممکن است صرفا در حکمرانی آب مورد توجه قرار نگرفته باشد. پایداری یک برنامه در پایداری منابع طبیعی است، نه در پایداری صرفا حکمرانی آب؛ آب و مدیریت آب، مدیریت آبخیزداری نیست بلکه بخشی از نگاه جامعه ما در مدیریت کلان آبخیزداری و امنیت آب است. 

وی تاکید کرد: وقتی از امنیت آب صحبت می‌کنیم، یعنی به همه بخش‌های مرتبط با آب توجه داریم که با امنیت غذا، خاک و انرژی ارتباط دارد. همه این موارد در پایداری منابع‌طبیعی و حکمرانی آبخیزداری به‌صورت جامع دیده می‌شود؛ اما در حکمرانی آب ممکن است بخش‌هایی از آن مغفول بماند.