حافظان سنگر باغبانی ایران

در روزهای آتشین نبرد نابرابر با آمریکای جنایتکار و رژیم صهیونیستی، زمانی که دشمن با هدفِ فروپاشی بنیان اقتصادی و تخریب سفره غذایی ملت، باغات، مزارع و زیرساخت‌های آبی ایران را آماج حملات بی‌امان خود ساخته بود، نه سایه‌های ترس، که چهره‌های نورانیِ مردان و زنانی از جنس دانش، ایثار و تعهد، در قالب پژوهشگران مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی و پژوهشکده‌های تابعه، پا به میدان گذاشتند. 

همین‌که اولین موشک‌ها به کشور عزیزمان ایران اصابت کرد، تشکیل کارگروه‌های تخصصی در پژوهشکده‌های تابعه کلید خورد و بی‌درنگ، کمیته‌های راهبردی و فنی با حضور متخصصان برجسته باغبانی شکل گرفت.

در همان ساعات اولیه، طرح جامع پدافند غیرعامل در مؤسسه فعال شد تا هم از جانِ محققان و هم از سرمایه‌های ژنتیکی کشور حراست شود.

در ادامه، کمیته‌های فنی واکنش‌سریع با بررسی میدانی و آزمایشگاهی، آثار ناشی از تنش‌های جنگ مانند شوک‌های انفجار، آلودگی‌های شیمیایی و قطعی گسترده آب و برق را بر بافت درختان و محصولات باغی شناسایی کردند.

در سایه این تلاش‌ها، دستورالعمل‌های تاب‌آوری باغ‌های ایران در شرایط جنگ در پنج محور کلیدی شامل آبیاری با حداقل وابستگی به شبکه برق، قرنطینه و ضدعفونی ادوات، هرس ترمیمی، حفاظت خاک و روش‌های مقابله با آلودگی‌های ناشی از حملات، تدوین و به استان‌های درگیر ابلاغ شد.

اما شاید شاهکارِ این مجاهدت خاموش، حفاظت از کلکسیون‌های ذخایر ژنتیکی باغبانی بود؛ دهه‌ها تحقیق که در معرض نابودی قرار داشت، با ذخیره‌سازی و استقرار تیم پشتیبان در دل کلکسیون‌های ذخایر توارثی، چنان حفظ شد تا هویت ژنتیکی باغبانی ایران زنده بماند.

در همان حال، تدوین پروژه‌های تحقیقاتی جدید نظیر معرفی ارقام مقاوم به تنش‌های ناشی از جنگ و روش‌های بازیابی سریع باغات تخریب‌شده، در دستور کار قرار گرفت و اجرای منظم تحقیقات در دل آزمایشگاه‌ها و باغ‌های تحقیقاتی حتی زیر سایه بمباران‌ها متوقف نشد.

موازی با این اقدامات، گروه‌های آینده‌پژوهی مؤسسه که سال‌ها پیش سناریوهای مختلف جنگ با قدرت‌های بزرگ را طراحی کرده بود، این سناریوها را با توجه به تحولات میدان نبرد به‌روز کرد تا ایران نه تنها برای امروز، که برای فرداهای ناشناخته جنگی نیز نقشه راه داشته باشد.

تیم‌های سیار جهادی متشکل از اعضای هیئت علمی، با حضور در کنار باغداران خط‌مقدم، چنان امیدی در دل آنان دمیدند که نه زمین را رها کردند و نه دست از مقاومت کشیدند.

اینک، «روایت ایثار در سنگر دانش باغبانی» فریاد می‌زند که حتی در قلب طوفان جنگ، سنگر دانش باغبانی ایران خالی نمی‌ماند و امید را در دل باغ‌های ایران می‌کارد؛ به امید روزهای سبز و پیروزی نهایی.

مسعود لطیفیان / معاون پژوهشی، توسعه فناوری و انتقال یافته‌های مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی