رئیس بخش آبیاری و زهکشی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی بیان کرد:
بحران آب ایران؛ محصول مدیریت ناپایدار، نه فقط تغییر اقلیم
تهران- ایانا- بحران آب در ایران تنها نتیجه کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی نیست؛ بلکه حاصل روندی بلندمدت از فشار بر منابع طبیعی، بهرهبرداری ناپایدار و تصمیمهایی است که در طول چند دهه، توازن میان ظرفیتهای محیطی و میزان مصرف را بر هم زده است.
رئیس بخش آبیاری و زهکشی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با تأکید بر اینکه ریشه اصلی بحران آب کشور در مدیریت ناپایدار منابع آب است، گفت: «سوءمدیریت در بهرهبرداری از آبهای زیرزمینی، توسعه نامتوازن، الگوی نادرست مصرف و ضعف سیاستگذاری، نقش اصلی را در تداوم بحران ایفا میکند و تغییر اقلیم تنها عامل تشدیدکننده این وضعیت است.»
بهمن یارقلی در گفتوگو با ایانا با اشاره به اینکه بحران آب در ایران حاصل یک روند بلندمدت مدیریتی است، اظهار کرد: «منابع طبیعی کشور از مهمترین ارکان توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب میشوند و پایداری بخش کشاورزی، امنیت غذایی و محیط زیست به نحوه مدیریت این منابع وابسته است.»
او افزود: «قرار گرفتن ایران در اقلیم خشک و نیمهخشک، همراه با محدودیتهای طبیعی خاک و آب، از ابتدا شرایط ویژهای را ایجاد کرده است، اما آنچه این شرایط را به بحران تبدیل کرده، فشار بیش از حد بر منابع طبیعی و بهرهبرداری غیر اصولی در چند دهه گذشته بوده است.»
یارقلی با اشاره به نقش تعیینکننده مدیریت منابع آب در وضعیت کنونی کشور گفت: «عامل محوری وضعیت فعلی آب کشور، سوءمدیریت و ناکارآمدی در بهرهبرداری از منابع آب بهویژه آبهای زیرزمینی است که تحت تأثیر سیاستگذاریهای گذشته و نبود نظارت مؤثر تشدید شده است.»
به گفته این پژوهشگر حوزه آب و خاک، بارگذاری بیش از ظرفیت بر منابع آب و خاک، توسعه نامتوازن صنایع و جمعیت در مناطق کمآب، استقرار صنایع آببر در فلات مرکزی و گسترش کشاورزی فراتر از توان اکولوژیک، از مهمترین عوامل تشدید بحران آب در کشور هستند.
او ادامه داد: «سدسازیهای متعدد بدون ارزیابی دقیق زیستمحیطی، فرسودگی شبکههای آبرسانی و ضعف در مدیریت تقاضا نیز به تشدید بحران دامن زده است.»
یارقلی با اشاره به جایگاه بخش کشاورزی در این میان اظهار داشت: «این بخش با وجود نقش حیاتی در امنیت غذایی، در بسیاری از مناطق کشور با الگوهایی اداره میشود که با شرایط اقلیمی ایران سازگار نیست و ادامه کشت محصولات پرمصرفی مانند برنج، نیشکر و چغندرقند در مناطق کمآب، نمونهای از این ناهماهنگی است.»
او تصریح کرد: «در کنار این عوامل، تغییر اقلیم و خشکسالیهای مکرر نیز وجود دارد، اما این عوامل بهتنهایی منشأ بحران نیستند، بلکه نقش تشدیدکننده داشته و در یک نظام مدیریتی کارآمد میتوان اثرات آنها را کنترل کرد.»
رئیس بخش آبیاری و زهکشی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با تأکید بر ضرورت مدیریت علمی منابع آب افزود: «اگر مدیریت منابع آب بهصورت علمی و مبتنی بر آمایش سرزمین انجام شود، بسیاری از پیامدهای تغییرات اقلیمی قابل کنترل خواهد بود.»
او ادامه داد: «اصلاح الگوی مصرف آب، مدیریت تقاضا، استفاده از فناوریهای نوین آبیاری و توجه به ظرفیت واقعی منابع طبیعی کشور، از الزامات عبور از وضعیت فعلی است.»
یارقلی با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاستهای کلان آب گفت: «تا زمانی که نگاه جامع به مدیریت آب در کشور شکل نگیرد، بحران نهتنها حل نخواهد شد بلکه در برخی مناطق تشدید نیز میشود.»
او خاطرنشان کرد: «مدیریت پایدار منابع آب نیازمند همافزایی میان سیاستگذاری، اجرا، فناوری و آموزش است و بدون این هماهنگی، هیچ راهکار مقطعی نمیتواند پاسخگوی شرایط موجود باشد.»
این پژوهشگر حوزه آب و خاک تأکید کرد: «حل بحران آب در ایران بیش از هر چیز یک مسئله مدیریتی و حکمرانی است و تنها با اصلاح ساختار تصمیمگیری و اجرای سیاستهای مبتنی بر واقعیتهای اقلیمی میتوان به سمت پایداری حرکت کرد.»
یارقلی گفت: «آینده تولید کشاورزی در بسیاری از مناطق کشور به میزان موفقیت در اصلاح الگوی کشت، توسعه محصولات متحمل به تنشهای محیطی و کاهش فشار بر منابع محدود آب و خاک وابسته خواهد بود.»
دیدگاه تان را بنویسید