پوشش ۳۲ میلیون هکتاری آبخیزداری و پایش هوشمند منابع طبیعی

تهران- ایانا- مسئول مدیریت بحران و پدافند غیرعامل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تأکید بر رویکرد پیشگیرانه این سازمان در مدیریت بحران اظهار داشت: «تاکنون در حدود ۳۲ میلیون هکتار از عرصه‌های کشور عملیات تفصیلی و اجرایی آبخیزداری انجام شده که این اقدامات بر اساس شاخص‌های بحران‌زا از جمله سیل، تغییر کاربری، فرسایش و خشکسالی انتخاب و اجرا شده است.»

رضا بیانی در گفت‌و‌گو با ایانا با اشاره به این‌که بخش عمده اقدامات در قالب پیشگیری تعریف می‌شود، افزود: «انتخاب حوزه‌های هدف برای اجرای طرح‌های آبخیزداری بر اساس چند شاخص اصلی از جمله دوره بازگشت سیل، تغییر کاربری اراضی، فرسایش و در برخی مناطق خشکسالی انجام شده است.»

او با بیان این‌که از مجموع حدود ۹۰ میلیون هکتار عرصه‌های کشور، نزدیک به یک‌سوم تحت اجرای عملیات آبخیزداری قرار گرفته، گفت: «این حوزه‌ها پس از شناسایی به‌عنوان مناطق بحرانی وارد مرحله مطالعه و سپس اجرا شده‌اند.»

بیانی ادامه داد: «مطالعات انجام‌شده نیز دوره‌های بازگشت بالا و حداقل ۳۰ تا ۵۰ ساله را در نظر می‌گیرد و بر همین اساس در مناطقی که عملیات اجرا شده، مشکل جدی گزارش نشده است.»

به گفته او، میزان اثربخشی اقدامات از نظر نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی و جلوگیری از بروز سیلاب در دست بررسی مطالعاتی قرار دارد.

بیانی با اشاره به موضوع آفات و بیماری‌ها در عرصه‌های جنگلی و مرتعی، گفت: «در این زمینه دیده‌بانی‌هایی انجام و گزارش‌هایی دریافت می‌شود که بر اساس آن‌ها برای مقابله با آفات و بیماری‌ها برنامه‌ریزی می‌شود.»

او درباره مدیریت حریق نیز اظهار داشت: «سامانه‌ای نرم‌افزاری با قابلیت پیش‌بینی پنج تا شش روزه فعال است که بر اساس آیتم‌هایی مانند دمای هوا، دمای زمین، میزان بارندگی، دسترسی و راه‌های موجود در عرصه‌های جنگلی، نوع و تیپ گونه‌های جنگلی، پراکندگی و پراکنش جمعیت در محدوده‌های جنگلی و مرتعی طراحی شده و نقاط بحرانی، نیمه‌بحرانی و عادی را مشخص می‌کند.»

به گفته بیانی نتایج این سامانه پنج روز پیش از بروز شرایط بحرانی به استان‌های درگیر اعلام می‌شود تا امکان مدیریت بهتر فراهم شود.

مسئول مدیریت بحران و پدافند غیرعامل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور درباره توان سامانه‌های پایش و هشدار در پیشگیری از تخریب اراضی، آتش‌سوزی و تغییر کاربری غیرمجاز اظهار داشت: «در حوزه آتش‌سوزی این سامانه فعال است و در زمینه تغییر کاربری نیز «پروژه شماره ۲ سامانه پنجره واحد» مورد استفاده قرار می‌گیرد.»

او با این توضیح که سامانه پنجره واحد دارای دو پروژه شامل صدور مجوزها و پایش تغییر کاربری‌هاست، افزود: «پروژه دوم با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای سنتینل-۲ و همچنین ماهواره خیام با قدرت تفکیک ۱۰ متر، هر سه تا پنج روز یک‌بار تصاویر جدید دریافت و تغییرات کاربری را ثبت می‌کند.»

بیانی ادامه داد: «این تغییرات به استان‌ها اعلام و از طریق استانداری‌ها و ادارات کل پیگیری می‌شود و سپس به یگان‌ها ارجاع داده می‌شود تا مراحل حقوقی طی شود. تمامی این فرآیندها در سامانه ثبت و ضبط می‌شود.»

او درباره سهم پدافند غیرعامل در جلوگیری از آسیب به منابع طبیعی در طرح‌های توسعه‌ای تصریح کرد: «با استفاده از این سامانه‌ها، رویکرد فعلی سازمان پیشگیرانه است و اطلاعات به استان‌ها اعلام می‌شود تا یگان‌ها بر اساس آن اقدام کنند.»

بیانی در خصوص روند تغییر کاربری اراضی نیز اظهار داشت: «این موضوع صرفاً به منابع طبیعی محدود نشده و دستگاه‌های دیگر نیز در آن دخیل هستند، با این حال یگان‌های حفاظت سازمان فعال بوده و سامانه پایش تغییر کاربری با ثبت تصاویر سه تا پنج‌روزه نقش بازدارنده دارد، زیرا مدیران استانی، جنگلداران و یگان‌ها موضوع را پیگیری می‌کنند؛ با وجود این اقدامات، تغییر کاربری همچنان وجود دارد و نیازمند تقویت فعالیت‌ها هستیم.»

او با اشاره به میزان و پراکنش بارندگی‌ها در کشور گفت: «با توجه به شرایط موجود، احتمال می‌رود در سال ۱۴۰۵ پوشش مراتع و زیراشکوب جنگل‌ها وضعیت مناسبی داشته باشد که امکان استفاده دام از علوفه را فراهم می‌کند.«

بیانی در عین حال هشدار داد: «در صورت کوتاه بودن دوره رشد، گونه‌های گیاهی زیراشکوب جنگل‌ها و مراتع به‌سرعت خشبی و چوبی می‌شوند و می‌توانند موجب افزایش خطر آتش‌سوزی شوند.»

او بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی تأکید کرد و از مردم خواست در صورت استفاده تفریحی، از پارک‌های جنگلی دارای زیرساخت استفاده کنند تا امکان حفاظت بهتر فراهم شود و از بروز حوادث در عرصه‌های جنگلی و مرتعی جلوگیری شود.