معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور مطرح کرد:
«آموزش، ترویج و مشارکت مردم» سپر اجتماعی یگان حفاظت در برابر سوداگران منابع طبیعی
معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با هشدار نسبت به فعالیت سازمانیافته سوداگران در تخریب جنگلها، مراتع و بیابانها، بر اجرای الگوی بومی «مثلث آموزش، ترویج و مشارکت مردم» برای افزایش پوشش حفاظتی، کاهش هزینههای دولتی و ایجاد بازدارندگی اجتماعی تأکید کرد.
تهران- ایانا- به گفته معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، منابع طبیعی شامل جنگلها، مراتع و بیابانها بهعنوان انفال و سرمایههای بیننسلی، زیربنای امنیت ملی، زیستمحیطی و اقتصادی کشور هستند که بهرهگیری از «مثلث راهبردی آموزش، ترویج و مشارکت مردم» راهکاری پایدار برای افزایش پوشش حفاظتی و مقابله با سوداگری در عرصههای طبیعی است.
ابراهیم پیرزادیان در گفتوگو با ایانا با اشاره به نقش اساسی منابع طبیعی در تولید اکسیژن، کنترل فرسایش خاک، تعدیل اقلیم، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، تولید چوب و علوفه و فراهمسازی بستر توسعه پایدار کشاورزی و صنعتی، اظهار داشت: «با وجود اهمیت فوقالعاده این منابع، جنگلها، مراتع و بیابانهای کشور با تهدیدهای متعددی مواجهاند.»
به گفته او تخریب جنگلها از سوی قاچاقچیان چوب و زغال، چرای بیرویه و تبدیل مراتع به اراضی کشاورزی غیرمجاز، زمینخواری، تغییر کاربری و سوداگری در بیابانها و اراضی ملی و همچنین ضعف پوشش حفاظتی به دلیل محدودیت نیروی انسانی و اعتبارات از مهمترین چالشهای پیشروی منابع طبیعی است.
پیرزادیان افزود: «بررسیها نشان میدهد سوداگران منابع طبیعی بهعنوان جریانی سازمانیافته با بهرهگیری از ضعف نظارت، خلأهای قانونی و گاهی همکاری یا بیتفاوتی بخشی از جوامع محلی، خسارات سنگینی به عرصههای ملی وارد میکنند.»
او با تاکید برکمبود نیروی حفاظتی بهگونهای که هر مأمور جنگلبان یا محیطبان گاهی مسئول حفاظت از هزاران هکتار عرصه است، گفت: «ضعف سازوکارهای اجتماعی و محدود و مقطعی بودن مشارکت مردم، از دیگر چالشهای موجود به شمار میرود.»
پیرزادیان در ادامه به چالشهای دیگری از جمله فقدان آموزشهای عمومی و تخصصی هدفمند و پراکندگی آموزشهای رسمی بدون پیوست فرهنگی، و نیز کاستیهای قانونی و قضایی از جمله طولانی بودن فرایندهای دادرسی و بازدارنده نبودن برخی مجازاتها، اشاره کرد.
او قاچاق چوب و زغال در جنگلهای شمال و غرب کشور، تصرف مراتع و تغییر کاربری غیرمجاز، استخراج شن، ماسه و خاک از جنگل و بیابان و زمینخواری و معاملات صوری اراضی ملی را از مهمترین تهدیدهای ناشی از فعالیت سوداگران دانست.
معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به «آموزش، ترویج و مشارکت مردم» بهعنوان سه ضلع یک مثلث راهبردی برای مقابله با این تهدیدها، توضیح داد: «در ضلع آموزش، تقویت مهارتهای حقوقی نیروهای حفاظتی برای مواجهه مؤثر با سوداگران در محاکم، آموزش تاکتیکهای نوین گشت و مراقبت از جمله بهرهگیری از GIS، پهپاد و سامانههای هوشمند و همچنین آموزش اصول HSE برای ارتقای ایمنی در عملیات ضروری است.»
او همچنین با بیان اهمیت آموزش جوامع محلی در آشنایی با ارزش اقتصادی و زیستمحیطی منابع طبیعی، آموزش قوانین و جرایم مرتبط با تخریب و معرفی روشهای نوین بهرهبرداری پایدار مانند زراعت چوب و کشت گیاهان دارویی، افزود: «آموزش گروههای خاص از جمله کودکان و نوجوانان از طریق گنجاندن مفاهیم منابع طبیعی در محتوای کتب درسی و برگزاری اردوهای طبیعتگردی آموزشی، میتواند در نهادینهسازی فرهنگ حفاظت مؤثر باشد.»
پیرزادیان با اشاره به ترویج بهعنوان ضلع دوم این مثلث، گفت: «تولید فیلمهای مستند درباره تخریب منابع طبیعی و پیامدهای آن، تهیه پویانمایی و پیامهای کوتاه تلویزیونی برای کودکان و خانوادهها، راهاندازی پویشهای مردمی در شبکههای اجتماعی با هشتگهای فرهنگی و کمپینهای آنلاین و انتشار گزارشهای شفاف از برخورد با متخلفان برای افزایش بازدارندگی، از ابزارهای مؤثر ترویجی هستند.»
او نقش رهبران محلی از جمله روحانیون در خطبههای نماز جمعه و دهیاران و شوراهای اسلامی بهعنوان مراجع تصمیمگیری محلی را در تقویت فرهنگ حفاظت مهم ارزیابی کرد و برگزاری جشنوارههای روستایی با محوریت منابع طبیعی و مسابقات علمی و هنری دانشآموزان را از دیگر ابزارهای فرهنگی در این حوزه برشمرد.»
معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی، مشارکت مردم را ضلع سوم این راهبرد دانست و تصریح کرد: «تشکیل گروههای همیار طبیعت در قالب شبکههای داوطلب مردمی برای گشت و پایش منابع طبیعی، از مهمترین راهکارهای عملیاتی در این بخش است.»
پیرزادیان در این زمینه به موارد دیگری از جمله انعقاد قراردادهای حفاظتی مشارکتی و واگذاری حفاظت بخشی از مراتع یا جنگلها به تعاونیهای روستایی در قالب طرحهای مرتعداری و بهرهبرداری پایدار، و بهرهگیری از ظرفیت دهیاریها و شوراهای اسلامی بهعنوان بازوی اجرایی یگان حفاظت در اطلاعرسانی، پایش و پیشگیری، نیز اشاره کرد.
به گفته او تشویق به توسعه معیشتهای جایگزین از جمله بومگردی، پرورش گیاهان دارویی، صنایعدستی و زراعت چوب میتواند بهعنوان درآمد پایدار، مانعی در برابر تخریب منابع طبیعی باشد.
پیرزادیان به افزایش پوشش حفاظتی بدون نیاز به توسعه صرف نیروی رسمی، ایجاد بازدارندگی اجتماعی در برابر سوداگران بهدلیل حضور مستقیم مردم، کاهش هزینههای دولتی از طریق بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی، بهعنوان دستاوردهای اجرای این مثلث راهبردی، اشاره کرد.
به گفته او تقویت فرهنگ عمومی حفاظت و ارتقای سرمایه اجتماعی و نیز پایداری اقتصادی جوامع محلی از طریق توسعه مشاغل سبز، از دیگر نتایج اجرای این رویکرد خواهد بود.
معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی، با تاکید بر الزامات اجرایی این طرح، گفت: پشتیبانی قانونی از طریق تصویب آییننامههای اجرایی برای مشارکت جوامع محلی، حمایت قضایی و انتظامی با تسهیل در فرایند رسیدگی به جرایم مرتبط با منابع طبیعی، از پیشنیازهای تحقق این الگو است.
او تخصیص اعتبارات هدفمند برای آموزش، ترویج و برنامههای مشارکتی، پایش و ارزیابی مستمر با طراحی شاخصهای کمی مانند کاهش قاچاق چوب و افزایش مشارکت مردمی، و ایجاد سامانه هوشمند اطلاعرسانی برای ثبت گزارشهای مردمی از تخلفات و بازخورد سریع یگان حفاظت را از دیگر پیشنیازها دانست.
پیرزادیان با تاکید بر اینکه اگر آموزش، ترویج و مشارکت مردم بهصورت نظاممند و با پشتوانه قانونی اجرا شود، به سپر اجتماعی و فرهنگی در برابر سوداگری منابع طبیعی تبدیل خواهد شد، افزود: «بهگونهای که هزینههای مادی و اجتماعی برای متخلفان بهشدت افزایش یافته، اعتماد عمومی به سازمان منابع طبیعی ارتقا پیدا میکند و پوشش حفاظتی جنگلها، مراتع و بیابانها بهطور قابلتوجهی تقویت میشود. »
او این رویکرد را مدلی بومیسازیشده دانست که با اتکا به ظرفیتهای انسانی و اجتماعی کشور، میتواند بازوی مکملی برای یگان حفاظت در مقابله با سوداگران و حفظ انفال الهی باشد.
دیدگاه تان را بنویسید