سیره علوی؛ زمین، کار، معیشت
۱۳ رجب تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ این روز یادآور سیره شخصیتی است که کار، آبادانی زمین و توجه به معیشت مردم در زندگی او معنا داشت؛ نگاهی که قرنهاست در فرهنگ روستایی، کشاورزی و دامپروری ایران جاری است.
تهران- ایانا- سیزدهم ماه رجب، سالروز ولادت حضرت علی (ع) ، در تقویم اسلامی جایگاهی ویژه دارد. این مناسبت مذهبی، در کنار بُعد اعتقادی، یادآور الگویی از زندگی است که کار، تولید، توجه به زمین و معیشت مردم در آن نقش محوری دارد؛ الگویی که در همه دوران با زیست روستایی، کشاورزی، دامپروری و زندگی عشایری پیوندی عمیق دارد.
بر اساس منابع تاریخی، امام علی (ع) در عمل نیز به فعالیتهای مولد توجه داشت. آبادسازی زمینهای بایر، حفر چاه و ایجاد نخلستانها از جمله اقداماتی است که در متون تاریخی به ایشان نسبت داده شده است؛ این فعالیتها نشان میدهد که در نگاه علوی، زمین و آب منابعی برای بهرهبرداری مسئولانه و تأمین معیشت جامعه بوده است.
این نگاه، با فرهنگ روستایی ایران قرابت زیادی دارد؛ در روستاها، زمین و آب همواره پایه اصلی تولید و زندگی بوده و کشاورزی تنها یک شغل محسوب نمیشود، بلکه شیوهای از زیست و هویت اجتماعی است؛ به همین دلیل، در بسیاری از مناطق روستایی، مناسبت ۱۳ رجب با آیینهایی چون اطعام، همیاری، استفاده از محصولات بومی و تقویت پیوندهای اجتماعی همراه بوده است؛ آیینهایی که ریشه در اقتصاد مشارکتی و تولید محلی دارند.
در حوزه دامپروری و زندگی عشایری نیز، سیره امام علی (ع) واجد نکات قابل تأملی است. در منابع روایی، به رفتار مسئولانه با حیوانات، پرهیز از فشار بر دام و توجه به نیازهای آنها اشاره شده است؛ این نگاه، امروز در قالب مفاهیمی مانند دامپروری اخلاقمحور و رعایت رفاه دام مطرح میشود و همچنان برای دامداران و عشایر الهامبخش است.
در سیره علوی، عدالت در بهرهبرداری از منابعی مانند زمین و آب جایگاه ویژهای دارد. منابع تاریخی نشان میدهد که تمرکز ناعادلانه این منابع و محروم شدن بهرهبرداران واقعی از آنها مورد تأیید نبوده و در مقابل، کار، تولید و آبادانی زمین ارزشمند شمرده شده است. این رویکرد، بهطور طبیعی با منطق کشاورزی پایدار و حفظ معیشت تولیدکنندگان همراستا است.
در مجموع، ۱۳ رجب فرصتی است برای بازخوانی ارزشهایی که قرنها در دل زندگی روستایی، کشاورزی، دامپروری و عشایری جریان داشتهاند؛ ارزشهایی مانند احترام به زمین، اهمیت تولید، انصاف در بهرهبرداری از منابع و همبستگی اجتماعی. ارزشهایی که ریشه در فرهنگ و تاریخ دارند و همچنان میتوانند در فهم جایگاه کشاورزی و امنیت غذایی الهامبخش باشند.
دیدگاه تان را بنویسید