توسعه صنایع تبدیلی؛ مسیر افزایش درآمد خانوارهای روستایی و عشایری

به گزارش ایانا، روز ملی روستا و عشایر، روزی که فراتر از یک مناسبت تقویمی، فرصتی برای تأمل در جایگاه تولیدکنندگان خرد کشور است. امنیت غذایی این سرزمین، به‌شکل مستقیم و انکارناپذیری، مرهون تلاش‌های آنان است، اما نقش این جوامع در تولید و تجارت کشور همچنان گمشده است.

این مسئله از نگاه علی برابری، سرپرست سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران، به چند حلقه از اقتصاد تولید بازمی‌گردد. او در گفت‌وگو با خبرنگار ایانا، خام‌فروشی، محدود بودن فرآوری در مناطق تولید و فاصله میان تولیدکننده و بازار مصرف را از جمله دلایل این وضعیت عنوان کرد.

راهکار مورد تأکید او، هدفمند شدن اقتصاد خانوارهای روستایی و عشایری و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در مبادی تولید است. در این رویکرد، بخشی از فرآوری محصول به جای انتقال به مراکز شهری، در نزدیکی محل تولید انجام می‌شود تا ارزش افزوده بیشتری در همان منطقه ایجاد شود.

فرآوری نزدیک‌تر به محل تولید

یکی از نمونه‌های این رویکرد، برنامه افتتاح یک کارخانه لپه‌سازی در استان کردستان است که برابری از آن خبر داده است. ایجاد چنین واحدهایی می‌تواند فرآوری حبوبات را به مناطق تولیدکننده نزدیک کند و بخشی از ارزش اقتصادی محصول را در جامعه روستایی حفظ کند. این نگاه در مورد محصولات سنتی نیز دنبال می‌شود.

در حوزه چای استان گیلان، استفاده از دانش فنی روز در کنار ظرفیت و تجربه بومی تولیدکنندگان، از برنامه‌های مورد توجه سازمان تعاون روستایی است. افزایش ظرفیت تولید، بسته‌بندی و حرکت به سمت برندینگ نیز در این مسیر مورد توجه قرار دارد؛ مسیری که می‌تواند ارزش اقتصادی محصولات روستایی را افزایش دهد. اما زنجیره در همین‌جا تمام نمی‌شود.

فاصله تا بازار

در کنار فرآوری، بازاررسانی نیز یکی از حلقه‌های مهم در تقویت اقتصاد روستا است. برابری درباره برنامه توسعه «روستا بازار» توضیح داد که این مراکز قرار نیست صرفاً محل عرضه مستقیم محصولات به مصرف‌کنندگان باشند. ایجاد بارانداز برای محصولات تولیدشده در روستاها و مناطق پیرامونی نیز در این برنامه پیش‌بینی شده است. بر این اساس، محصولات مازاد تولیدکنندگان می‌تواند از طریق این باراندازها به استان‌ها و مناطقی که به آن کالا نیاز دارند منتقل شود. این اقدام، در صورت اجرای مؤثر، می‌تواند فاصله میان تولید و مصرف و بخشی از اختلاف قیمت در این دو حلقه را کاهش دهد. در کنار توسعه زیرساخت‌های تولید و بازار، آموزش و توانمندسازی نیز به عنوان حلقه مکمل این برنامه‌ها مورد تأکید قرار گرفته است. تقویت مهارت‌های اقتصادی بهره‌برداران و تشکل‌های روستایی می‌تواند زمینه فعالیت مؤثرتر آنها در زنجیره تولید، فرآوری و بازاررسانی را فراهم کند.

مسئله، فقط افزایش تولید نیست

تقویت اقتصاد روستا و عشایر صرفاً با افزایش تولید محقق نمی‌شود. بر اساس آنچه برابری مطرح کرده است، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در مبادی تولید، توجه به بسته‌بندی و برندینگ، توسعه بازاررسانی و ایجاد زیرساخت‌هایی مانند بارانداز، در کنار آموزش و توانمندسازی، بخش‌هایی از مسیری هستند که برای تقویت اقتصاد این جوامع دنبال می‌شود.

در نهایت، شکل‌گیری زنجیره‌ای از تولید، فرآوری، بسته‌بندی، برندینگ و بازاررسانی در نزدیکی محل تولید، می‌تواند با افزایش اشتغال و درآمد، سهم واقعی اقتصاد روستا را در اقتصاد کلان کشور نمایان‌تر کند.