هانتاویروس؛ تهدیدی قابل رصد، نه بحرانی شبیه کرونا

تهران- ایانا- نماینده ویژه رئیس‌جمهور در اکوسیستم واکسن و مدیر تحقیق و توسعه موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی، با اشاره به انتشار مطالبی درباره هانتاویروس در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی، بر ضرورت اطلاع‌رسانی دقیق، علمی و مبتنی بر شواهد در حوزه بیماری‌های واگیر تاکید کرد.

بر اساس گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی، سید رضا بنی‌هاشمی، محقق نخستین واکسن داخل بینی کووید ۱۹ در جهان با نام «رازی‌کوپارس»، اظهار کرد: ارزیابی خطر بیماری‌های عفونی باید بر پایه داده‌های علمی، نظام‌های مراقبت سلامت و گزارش‌های رسمی انجام شود، نه بر اساس گمانه‌زنی‌ها یا برداشت‌های غیرعلمی که می‌تواند موجب نگرانی غیرضروری در جامعه شود.

وی با تاکید بر اهمیت مرجعیت علمی در اطلاع‌رسانی سلامت افزود: در حوزه بیماری‌های واگیر، اطلاعات مربوط به وضعیت بیماری‌ها، شیوه‌های مراقبت و دستورالعمل‌های بهداشتی باید از مسیرهای رسمی و تخصصی دنبال شود و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، تنها مرجع رسمی اطلاع‌رسانی درباره بیماری‌های واگیر در کشور هستند.

بنی‌هاشمی با اشاره به تجربه همه‌گیری کووید-۱۹ تصریح کرد: تجربه پاندمی کرونا نشان داد مراجعه جامعه به منابع معتبر و علمی تا چه اندازه در مدیریت صحیح بحران‌های سلامت اهمیت دارد.

او ادامه داد: لازم است فرهنگ رجوع به مرجعیت علمی در جامعه تقویت شود تا در مواجهه با همه‌گیری‌های احتمالی آینده نیز بتوان با آرامش، آگاهی و اعتماد به نظام سلامت کشور عمل کرد. این فرهنگ‌سازی می‌تواند از گسترش اخبار نادرست، تحلیل‌های غیرعلمی و فضاسازی‌هایی که گاهی با اهداف تبلیغاتی یا منافع شخصی منتشر می‌شوند، جلوگیری کند.

مدیر تحقیق و توسعه موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی در ادامه درباره ماهیت علمی هانتاویروس گفت: هانتاویروس‌ها خانواده‌ای از ویروس‌ها هستند که دارای ژنوم RNA تک‌رشته‌ای با قطبیت منفی و ساختار قطعه‌قطعه بوده و در گروه Hantaviridae طبقه‌بندی می‌شوند. مخزن طبیعی این ویروس‌ها عمدتاً جوندگان هستند و هر ویروس معمولاً با یک گونه مشخص از جونده در طبیعت ارتباط دارد.

او افزود: انتقال این ویروس به انسان عمدتاً در نتیجه تماس با ترشحات جوندگان آلوده یا استنشاق ذرات آلوده در محیط رخ می‌دهد.

بنی‌هاشمی با اشاره به تظاهرات بالینی هانتاویروس‌ها اظهار کرد: این ویروس‌ها می‌توانند دو فرم اصلی بیماری شامل «تب خونریزی‌دهنده همراه با سندرم کلیوی» و «سندرم ریوی ناشی از هانتاویروس» ایجاد کنند. فرم ریوی بیماری که بیشتر در قاره آمریکا گزارش شده، ممکن است با درگیری شدید دستگاه تنفسی همراه باشد، اما بروز این فرم نسبتاً نادر است.

او با تاکید بر این‌که مقایسه هانتاویروس با کرونا مقایسه دقیقی نیست، گفت: در میان انواع هانتاویروس‌ها، سویه «آندس» (Andes hantavirus) که در آمریکای جنوبی شناسایی شده، از نظر علمی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا در برخی مطالعات موارد محدودی از انتقال انسان به انسان برای این سویه گزارش شده است.

محقق واکسن داخل بینی رازی‌کوپارس افزود: با این حال، حتی درباره این سویه نیز انتقال پایدار و گسترده مشابه ویروس SARS-CoV-2 مشاهده نشده و موارد گزارش‌شده محدود و نادر بوده‌اند.

او ادامه داد: از منظر علمی باید میان «امکان محدود انتقال» و «ظرفیت ایجاد همه‌گیری» تفاوت قائل شد. در مورد هانتاویروس‌ها، به‌ویژه در بیشتر سویه‌ها، مسیر اصلی انتقال همان مواجهه با مخازن حیوانی در طبیعت است و انتقال تنفسی گسترده بین انسان‌ها پدیده‌ای معمول محسوب نمی‌شود؛ بنابراین مقایسه این ویروس با ویروس کرونا از نظر ظرفیت ایجاد پاندمی، مقایسه دقیقی نیست.

نماینده ویژه رئیس‌جمهور در اکوسیستم واکسن همچنین با اشاره به تجربه کشور در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ خاطرنشان کرد: تجربه کرونا موجب تقویت قابل توجه زیرساخت‌های علمی و فناورانه کشور در حوزه واکسن و فرآورده‌های زیستی شد.

او افزود: امروز پلتفرم‌های تحقیقاتی، توان تولیدی، شبکه آزمایشگاهی و ظرفیت نیروی انسانی متخصص در کشور در سطحی قرار دارد که در صورت نیاز به توسعه واکسن یا سایر مداخلات زیستی، کشور در موقعیتی بسیار بهتر از گذشته قرار دارد.

بنی‌هاشمی تاکید کرد: با تدبیر رئیس‌جمهور و اقدام برای شکل‌گیری مدیریت مستقل اکوسیستم واکسن کشور، هماهنگی میان مراکز تحقیقاتی، تولیدی و سیاست‌گذار در این حوزه تقویت خواهد شد.

او ادامه داد: با اصلاح این ساختار می‌توان بخشی از نواقص تجربه‌شده در دوران پاندمی کرونا را به حداقل رساند و مسیر پاسخ علمی و سریع کشور به تهدیدهای احتمالی حوزه سلامت را هموار کرد.