دیپلماسی سبز؛ مرزهای جدید صیانت از حاکمیت ملی

رضا افلاطونی در گفتگو با خبرنگار ایانا، درباره نقش استراتژیک سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در معادلات ژئوپلیتیک و امنیت زیستی ایران، گفت: در دنیای امروز، مرزهای یک کشور تنها با خطوط جغرافیایی تعیین نمی‌شوند، بلکه با جریان‌های آب، حرکت گرد و غبار و سلامت اکوسیستم‌ها تعریف می‌گردند. 

افلاطونی، در پاسخ به این پرسش که سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری با مدیریت بیش از ۸۰ درصد از وسعت کشور، فراتر از یک نهاد اجرایی، چه جایگاهی در معادلات بین‌المللی ایران دارد، گفت: ما در سازمان، خود را صرفاً یک نهاد فنی نمی‌بینیم. با اتکا به اصل ۱۵۲ قانون اساسی، ما در واقع بازوی تخصصی سیاست خارجی ایران در حوزه محیط زیست هستیم. ما از طریق دیپلماسی طبیعت، در مجامع جهانی حضور داریم تا از منافع ملی در برابر تصمیماتی که ممکن است بر حاکمیت منابع ما اثر بگذارد، صیانت کنیم. در واقع، ما در کنوانسیون‌های بین‌المللی، نه تنها تعهدات کشور را مدیریت می‌کنیم، بلکه با استفاده از ابزارهای حقوقی و دیپلماتیک، از حقوق حاکمیتی ایران در برابر چالش‌های فرامرزی دفاع می‌کنیم.

وی در پاسخ به پرسش خبرنگار که پیوند میان منابع طبیعی و امنیت زیستی-غذایی در سطح بین‌المللی چگونه برقرار می‌شود، افزود: امنیت غذایی و زیستی، امروزه یکی از ارکان قدرت ملی در سطح جهان است. بیش از ۹۰ درصد امنیت غذایی ما به مدیریت پایدار آب و خاک وابسته است. ما در سازمان، با مدیریت این منابع، در برابر تهدیدات فرامرزی مانند تغییر اقلیم و طوفان‌های گرد و غبار ایستادگی می‌کنیم. ما از طریق سازمان‌های بین‌المللی مانند «فائو» (FAO)، موضوعاتی نظیر آسیب‌های ناشی از تخریب سرزمین را مطرح می‌کنیم تا برای چالش‌هایی که منشأ خارجی دارند و امنیت ملی ما را تحت تأثیر قرار می‌دهند، همکاری‌های بین‌المللی جلب کنیم. حفظ ذخایر ژنتیکی کشور ما، در واقع یک سرمایه استراتژیک است که در مذاکرات جهانی از آن استفاده می‌کنیم.
رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در مورد تعامل با کشورهای همسایه و مدیریت بحران‌های مشترک مثل گرد و غبار و استراتژی دیپلماتیکی سازمان گفت: ما تلاش می‌کنیم تهدیدهای زیست‌محیطی را به فرصت‌های دیپلماتیک تبدیل کنیم. مسائلی مثل طوفان ماسه ای و گرد و غبار یا خشکسالی مرز نمی‌شناسند و نیازمند مدیریت منطقه‌ای هستند. یکی از افتخارات ما، ایجاد «مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوزه آبخیز در مناطق خشک و نیمه‌خشک» با حمایت یونسکو در ایران است. این مرکز باعث شده جایگاه ایران از یک کشور آسیب‌پذیر، به یک «قطب علمی و مدیریتی» در منطقه تبدیل شود.با تنوع گیاهی غنی در جنگلهای باستانی و تجربیات گرانقدر در مدیریت زیست بوم ها با انتقال دانش و فناوری به کشورهای همسایه، ما نفوذ دیپلماتیک خود را افزایش می‌دهیم و در مذاکرات منطقه‌ای، دست برتر را خواهیم داشت.
افلاطونی افزود: ما از تعاملات بین‌المللی به عنوان یک کانال مشروع برای تبادل علمی و جذب فناوری استفاده می‌کنیم. همکاری با نهادهایی نظیر یونسکو، دفتر عمران توسعه ملل متحد (UNDP) و مرکز اطلاعات بلایا در آسیا و اقیانوسیه (APICEN)، به ما کمک می‌کند تا به سیستم‌های پایش ماهواره‌ای، روش‌های نوین بیابان‌زدایی و اطفای حریق هوایی دسترسی پیدا کنیم . این دیپلماسی علمی، نه تنها مدیریت داخلی ما را بهبود می‌بخشد، بلکه از طریق جذب اعتبارات و صندوق‌های بین‌المللی، پروژه‌های داخلی را پیش می‌برد.
وی در خصوص نقش سازمان در معادلات ژئوپلیتیک (Geopolitical) گفت: در حالی که جهان بر روی مواد معدنی تمرکز کرده، ما بر روی «منابع پایه» یعنی آب و خاک و پوشش گیاهی غنی تمرکز داریم؛ منابعی که بدون آن‌ها هیچ توسعه‌ای ممکن نیست. مدیریت صحیح این منابع، از ایجاد بهانه‌های بین‌المللی تحت عناوین زیست‌محیطی برای فشار بر ایران جلوگیری می‌کند. همچنین، ما با اجرای طرح‌هایی مثل ترسیب کربن، در حال آماده‌سازی زیرساخت‌ها هستیم تا ایران بتواند در بازارهای جهانی کربن حضور یافته و منافع اقتصادی ملی را از مسیر حفظ منابع طبیعی تأمین کند. ما در واقع مرز میان «امنیت ملی و امنیت زیستی» و «منابع طبیعی» را مدیریت می‌کنیم.