آگروفود ‍۱۴۰۵؛ تاب‌آوری صنایع غذایی در میانه جنگ و بحران

مراسم افتتاحیه با حضور وزیر جهاد کشاورزی برگزار شد؛ رویدادی که سال‌هاست به عنوان یکی از مهم‌ترین گردهمایی‌های صنعت غذا، کشاورزی و صنایع وابسته شناخته می‌شود. پس از افتتاح، وزیر به همراه اکبر فتحی، معاون اقتصادی و برنامه‌ریزی، و محمدرضا طلایی، معاون توسعه بازرگانی وزارتخانه، از سالن‌های مختلف نمایشگاه بازدید کردند.

در جریان این بازدیدها، غرفه‌داران و تولیدکنندگان فرصت یافتند تا از نزدیک دغدغه‌های خود را مطرح کنند؛ از کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش گرفته تا دشواری تأمین مواد اولیه. بسیاری از آنان در همان گفت‌وگوها، خواستار حمایت و تسهیل‌گری شدند و در مقابل، قول مساعدت دریافت کردند.

اما آنچه بیش از همه در نگاه نخست به چشم می‌آمد، تغییر در مقیاس مشارکت‌ها بود. آمارها به‌خوبی نشان می‌دادند که شرایط امسال متفاوت است: در این دوره ۴۸۹ شرکت داخلی و تنها ۱۵ شرکت خارجی حضور داشتند. این در حالی است که سال گذشته حدود ۷۵۰ شرکت داخلی و ۱۳۸ شرکت خارجی در این رویداد شرکت کرده بودند؛ فاصله‌ای قابل توجه که بیش از هر چیز، اثر جنگ و نااطمینانی‌های اقتصادی بر تعاملات بین‌المللی و مذاکرات تجاری صنعت غذا را نشان می‌دهد؛ صنعتی که بخش مهمی از صادرات غیرنفتی کشور را تشکیل می‌دهد.

در سال‌های گذشته، تولیدکنندگان صنایع غذایی ایران حتی در شرایط تحریم و محدودیت‌های سیاسی و فرهنگی، تلاش می‌کردند محصولات خود را به بازارهای جهانی برسانند و نمایشگاه‌ها یکی از مهم‌ترین بسترهای این ارتباطات بودند. اما در فضای جنگی، حضور محدود بازرگانان خارجی می‌تواند بر سطح مذاکرات و کیفیت تعاملات اثر بگذارد؛ چرا که بسیاری از فعالان تجاری تمایلی ندارند با تولیدکنندگانی همکاری کنند که در محیطی پرریسک فعالیت می‌کنند.

در همین میان، به گفته صدرالدین نیاورانی، نایب‌رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی، محصولات غذایی و کشاورزی ایران حتی به بازارهایی نفوذ کرده‌اند که تصور آن دشوار است؛ تا جایی که برخی از این محصولات به بازار اسرائیل نیز راه یافته‌اند. چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهد ظرفیت صادراتی این بخش حتی در شرایط پیچیده سیاسی نیز قابل توجه است.

با این حال، مسیر صادرات همیشه هموار نیست. برای مثال محمد کریمی، تولیدکننده پاپ‌کورن، پیش‌تر در گفت‌وگو با خبرنگار ایانا گفته بود که مصرف‌کنندگان بحرینی نسبت به محصولات ایرانی نوعی ذهنیت منفی دارند و تمایل کمتری به استفاده از آن‌ها نشان می‌دهند. در همین رابطه، مجید رضایی، کارشناس ریسک کشور، نیز تأکید کرده بود که بحرین یکی از بازارهایی است که بالاترین سطح ریسک را برای تجارت با ایران دارد.

در سالن‌های نمایشگاه، اگرچه نشانه‌هایی از حضور کم‌رنگ مهمانان خارجی دیده می‌شد و تنها دو یا سه بازدیدکننده خارجی به چشم می‌آمدند، اما جریان بازدیدکنندگان داخلی همچنان پررنگ بود. سالن‌ها—به‌جز بخش‌هایی که به ماشین‌آلات صنعتی اختصاص داشت—اغلب مملو از جمعیت بودند.

گفت‌وگو با تولیدکنندگان نیز تصویری مشترک از وضعیت این صنعت ترسیم می‌کرد. تقریباً همه از یک چالش سخن می‌گفتند: کمبود نقدینگی، دشواری تأمین سرمایه در گردش و مشکلات تأمین مواد اولیه. با این حال، در میان این روایت‌های تکرارشونده، یک نکته ثابت بود؛ هیچ‌یک از تولیدکنندگان در روزهای جنگ و بحران، تولید را متوقف نکرده‌اند. برخی حتی برای جبران فشار بازار، شیفت‌های کاری خود را افزایش داده بودند تا خط تولید بدون وقفه ادامه پیدا کند.

در کنار فعالان صنعتی، مصرف‌کنندگان نیز همچنان بخشی از چهره ثابت نمایشگاه بودند. بسیاری برای آشنایی نزدیک‌تر با برندها، مشاهده محصولات جدید و درک آنچه پشت درهای کارخانه‌ها می‌گذرد، به نمایشگاه آمده بودند؛ تجربه‌ای که برای بسیاری فراتر از یک بازدید ساده تلقی می‌شد.

در نهایت، اگرچه اگروفود امسال از نظر تعداد شرکت‌کنندگان خارجی و گستره تعاملات بین‌المللی با دوره‌های پررونق گذشته فاصله داشت، اما از نظر حضور فعالان داخلی و استقبال عمومی، نشانه‌هایی از پویایی صنعت غذا را به نمایش گذاشت. اکنون پرسش اصلی این است که آیا گفت‌وگوها و ارتباطاتی که در این چند روز شکل گرفت، می‌تواند پس از پایان نمایشگاه به همکاری‌های واقعی و قراردادهای تجاری تبدیل شود یا نه؛ پرسشی که پاسخ آن، مسیر آینده این صنعت را روشن‌تر خواهد کرد.