دبیر کمیته نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیتسازی کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی:
سهم مستقل کشاورزی از هدف صرفهجویی انرژی برنامه هفتم تعیین نشده است
تهران- ایانا- دبیر کمیته نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیتسازی کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، گفت: «در قانون برنامه هفتم پیشرفت، برای بخشهای صنعت و کشاورزی مجموعاً ۳۳۴ هزار بشکه معادل نفت خام در روز صرفهجویی انرژی هدفگذاری شده، اما سهم مستقلی برای کشاورزی تعیین نشده است؛ بنابراین رقم حدود ۴۸ هزار بشکه معادل نفت خام در روز، صرفاً یک برآورد تحلیلی است و هدف قانونی مستقل کشاورزی محسوب نمیشود.»
ابوالفضل فرجی در گفتوگو با ایانا اظهار داشت: «در قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت و جدول شماره ۱۰، برای اجرای طرحهای بهینهسازی مصرف انرژی تا پایان برنامه، مجموعاً صرفهجویی معادل یک میلیون و ۲۸۵ هزار بشکه معادل نفت خام در روز هدفگذاری شده است.
او افزود: «از این میزان، ۳۳۴ هزار بشکه معادل نفت خام در روز به بخش «صنعت و کشاورزی» اختصاص یافته که معادل ۲۶ درصد کل صرفهجویی پیشبینیشده در بخش مصرف انرژی است.»
فرجی ادامه داد: «این هدف در قانون بهصورت تجمیعی برای صنعت و کشاورزی تعیین شده و برای بخش کشاورزی بهتنهایی رقم مستقلی در این جدول مشخص نشده است.»
او توضیح داد: «بر اساس سهم صنعت و کشاورزی از مصرف نهایی انرژی در سال ۱۴۰۱، سهم کشاورزی از مجموع مصرف انرژی این دو بخش حدود ۱۴.۳ درصد برآورد میشود و اگر رقم ۳۳۴ هزار بشکه معادل نفت خام در روز صرفاً بر مبنای همین نسبت تخصیص داده شود، سهم برآوردی کشاورزی حدود ۴۸ هزار بشکه معادل نفت خام در روز خواهد بود.»
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی تأکید کرد: «این رقم هدف قانونی مستقل بخش کشاورزی نبوده و صرفاً یک برآورد تحلیلی بر اساس سهم فعلی دو بخش از مصرف نهایی انرژی است؛ بنابراین رقم قطعی سهم کشاورزی مستلزم تعیین سازوکار تخصیص هدف ۳۳۴ هزار بشکهای میان صنعت و کشاورزی است.»
توسعه انرژی خورشیدی در کشاورزی
فرجی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، را از محورهای مورد توجه در برنامههای بهینهسازی مصرف انرژی بخش کشاورزی دانست و گفت: «برنامهریزی برای نصب سامانههای خورشیدی برای تأمین برق چاههای کشاورزی، استفاده از پنلهای خورشیدی در مزارع، باغات و واحدهای گلخانهای و پیگیری استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در مراکز آموزشی و هنرستانهای کشاورزی در حال انجام یا پیگیری است.»
او افزود: «برگزاری دورهها و بازدیدهای آموزشی برای آشنایی بهرهبرداران با کاربرد انرژیهای نو نیز در دستور کار قرار دارد.»
فرجی ادامه داد: «بر اساس برخی پیشنهادهای واصله، توسعه نیروگاههای خورشیدی در کنار چاهها و واحدهای گلخانهای، استفاده از سامانههای تولید همزمان برق و حرارت (CHP)، انرژی زمینگرمایی و اجرای گلخانههای متناسب با اقلیم نیز مورد توجه قرار گرفته است.»
او گفت: «در سطح سیاستگذاری نیز قانون برنامه هفتم بر توسعه نیروگاههای خورشیدی و خودتأمین در بخشهایی از جمله کشاورزی تأکید کرده است.»
خلأ آمار تفکیکی صرفهجویی
دبیر کمیته نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیتسازی کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، یکی از چالشهای موجود را نبود آمار تفکیکشده و قابل اتکا از میزان صرفهجویی حاصل از هر فناوری و اقدام عنوان کرد و گفت: «اطلاعات موجود بیشتر ناظر بر روندهای کلان مصرف و بهرهوری انرژی و گزارش اقدامات انجامشده در واحدها و استانهای مختلف است و برای بسیاری از فناوریها، میزان صرفهجویی حاصل از هر فناوری بهصورت مستقل مشخص نیست.»
او افزود: «از نظر وظیفهمندی نیز بررسی این موضوع در حوزه وزارت نیرو قرار میگیرد که از طریق ساختارها و تجهیزات موجود میتواند میزان صرفهجویی را ارزیابی کند.»
فرجی گفت: «ایجاد مزارع الگویی انرژیمحور و پایلوتهای فناوری از جمله پیشنهادهای ارائهشده برای پایش و اثبات میزان صرفهجویی انرژی و اقتصادی برای بهرهبرداران است که در دستور کار قرار گرفته است.»
کنتور هوشمند و داده؛ زیرساخت مدیریت مصرف
دبیر کمیته نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیتسازی کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، با اشاره به موانع توسعه فناوریهای کممصرف و انرژیهای تجدیدپذیر اظهار داشت: «تنوع فعالیتهای تولیدی و تفاوت الگوی مصرف انرژی در زیربخشها و مناطق مختلف کشور، ضرورت طراحی راهکارهای متناسب با هر فعالیت و منطقه را افزایش داده است.»
فرجی ادامه داد: «در برخی واحدهای تولیدی، بهویژه واحدهای بزرگ، تجهیزات قدیمی و کمبازده از عوامل مؤثر بر افزایش مصرف انرژی هستند و فشار بر شبکه انرژی در دورههای اوج مصرف نیز در برخی مناطق اهمیت موضوع را افزایش میدهد.»
او هزینه اولیه سرمایهگذاری برای نوسازی تجهیزات و توسعه فناوریهای کممصرف و انرژیهای تجدیدپذیر، ضرورت آموزش و توانمندسازی بهرهبرداران و نیاز به سازوکارهای مناسب برای مشارکت بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان را از دیگر چالشهای این حوزه برشمرد.
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی تأکید کرد: «هدفمندسازی مصرف انرژی باید همراه با استقرار نظام پایش و نظارت باشد تا مصرف متناسب با نوع فعالیت، ظرفیت تولید، شرایط اقلیمی و الگوی مصرف هر واحد مدیریت شود.»
او افزود: «توسعه کنتورهای هوشمند، ثبت و تحلیل مستمر دادههای مصرف و ایجاد سازوکارهای ارزیابی عملکرد میتواند به شناسایی الگوهای نامطلوب مصرف، تعیین نقاط پرمصرف و اتخاذ اقدامات اصلاحی کمک کند.»
فرجی خاطرنشان کرد: «اتصال نظام پایش مصرف به سازوکارهای تشویقی و حمایتی نیز میتواند به هدفمند شدن مداخلات و افزایش انگیزه واحدهای تولیدی برای کاهش مصرف و ارتقای بهرهوری منجر شود.»
آموزش و ترویج؛ مکمل فناوری و سیاستگذاری
دبیر کمیته نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیتسازی کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، فرهنگسازی و اقناع بهرهبرداران و عموم مردم را از الزامات موفقیت برنامههای بهینهسازی مصرف انرژی دانست و گفت: «تغییر الگوی مصرف صرفاً با ابلاغ دستورالعمل یا جایگزینی تجهیزات محقق نمیشود و نیازمند افزایش آگاهی نسبت به ضرورت مدیریت انرژی، تبیین منافع اقتصادی و زیستمحیطی آن و ارائه الگوهای عملی و قابل اجراست.»
فرجی افزود: «استفاده از ظرفیت رسانههای جمعی و شبکههای اجتماعی، معرفی بهرهبرداران و واحدهای موفق و الگوسازی از تجربههای عملی میتواند در پذیرش عمومی و همراهی ذینفعان با برنامههای مدیریت مصرف انرژی مؤثر باشد.»
او با اشاره به اقدامات آموزشی و ترویجی انجامشده گفت: «در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰ هزار نفرروز دوره و فعالیت آموزشی ـ ترویجی مرتبط با موضوعات انرژی اجرا شده و تولید و انتشار رسانههای آموزشی ـ ترویجی، مشارکت در رویدادها و برنامههای تخصصی و نیز در نظر گرفتن شاخص «مدیریت تأمین و مصرف بهینه انرژی» برای انتخاب برگزیدگان ملی بخش کشاورزی دنبال شده است.»
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی ادامه داد: «برنامهریزی برای پشتیبانی و همکاری با شرکتهای صاحب فناوری در حوزه بهینهسازی مصرف انرژی، در قالب برنامه ملی ترویج محصولات فناوری در ۳۲ استان کشور نیز در دستور کار قرار دارد.»
تشکیل کارگروه ملی بهینهسازی انرژی
فرجی تشکیل کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی و کمیتههای تخصصی ذیل آن را با هدف یکپارچهسازی اقدامات و ایجاد هماهنگی میان ارکان وزارت جهاد کشاورزی از دیگر اقدامات در دستور کار عنوان کرد.
او گفت: «توسعه آموزش و فرهنگسازی، ایجاد مزارع و واحدهای الگویی، حمایت از نوسازی تجهیزات، ارائه تسهیلات و مشوقهای اقتصادی، توسعه کنتورهای هوشمند و سامانههای مدیریت انرژی، استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی و تقویت برنامههای ترویجی و رسانهای از جمله راهکارهای پیشنهادی برای تسریع روند بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی است.»
فرجی تأکید کرد: «رویکرد اصلی باید این باشد که بهینهسازی مصرف انرژی صرفاً از مسیر جایگزینی تجهیزات دنبال نشود، بلکه آموزش و ترویج، هدفمندسازی و نظارت بر مصرف، فرهنگسازی، توسعه فناوری، نوسازی تجهیزات، مشوقهای اقتصادی و حکمرانی هماهنگ انرژی بهصورت مکمل در کنار یکدیگر قرار گیرند تا مصرف انرژی بر اساس نیاز واقعی و شرایط هر فعالیت مدیریت شود و همزمان بهرهبرداران و جامعه نسبت به ضرورت و منافع بهینهسازی انرژی همراه شوند.»
دیدگاه تان را بنویسید