عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی:
مدیریت زمستانه، پایه تولید سالم و پربازده در باغهای میوه
به گفته عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، مجموعه اقداماتی از جمله قطع بهموقع آبیاری و بهداشت باغ، محافظت از تنه درختان، محلولپاشی پاییزه پس از خزان، هرس بهداشتی، سمپاشی زمستانه و ایجاد یخآب زمستانه، میتوان باعث کاهش مصرف سم در فصل رشد، افزایش سلامت محصول باغی، بهبود کیفیت تولید و کمک به حفظ محیط زیست شد.
تهران- ایانا- عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، با تأکید بر اهمیت مدیریت زمستانه باغها گفت: «برخلاف تصور عمومی، پاییز و زمستان از پرتحرکترین فصلها برای باغداران است و اقدامات این دوره نقش تعیینکنندهای در سلامت درختان، افزایش عمر اقتصادی و بهبود کمی و کیفی محصول در بهار و تابستان آینده دارد.»
رعنا دستجردی در گفتوگو با ایانا اظهار داشت: «برنامهریزی باغداران با شروع فصل پاییز برای تولید سال بعد و اجرای صحیح عملیات مدیریتی در این مقطع، زمینه ورود به بهار و تابستانی پربارتر و کمخطرتر را فراهم میکند.»
او با اشاره به اینکه درختان میوه در پاییز و زمستان فاقد پوشش برگ و میوه بوده و در دوره استراحت به سر میبرند، افزود: «بنابراین بسیاری از اقداماتی که در بهار و تابستان امکانپذیر نیست، در این فصل قابل اجراست؛ به همین دلیل پاییز را باید سرآغاز همه فعالیتهای مهم باغبانی دانست.»
این پژوهشگر با بیان اینکه تغییرات اقلیمی سالهای اخیر باعث تاخیر بارندگیهای پاییزه و فرارسیدن سرمای دیرهنگام شده، اظهار داشت: «باغداران باید از قطع زودهنگام آبیاری جلوگیری کنند، زیرا این کار میتواند به ریشه درختان آسیب بزند.»
او ادامه داد: «قطع آبیاری زمانی مناسب است که درختان وارد خواب شده، سرمای پاییز آغاز شده و همزمان بارندگیها شروع شده باشد؛ همچنین در آخرین آبیاری پاییزه باید درختان بهطور کامل سیراب شوند.»
دستجردی جمعآوری میوههای آلوده، کرمخورده و پوسیده، بقایای گیاهی و علفهای هرز را از اقدامات ضروری پاییز دانست و گفت: «این مواد پناهگاه زمستانه آفات و عوامل بیماریزا هستند؛ با حذف آنها میتوان بسیاری از بیماریها مانند لکه سیاه سیب و گردو، سوختگی گردو، لکه آجری بادام، انواع شانکرها و پوسیدگیهای میوه و همچنین آفتهایی مانند کرم سیب را در فصل بعد کنترل کرد.»
عضو هیأت علمی پژوهشکده میوههای معتدله و سردسیری با اشاره به حفاظت از تنه درختان بهعنوان یکی از توصیههای مهم در پاییز، افزود: «این کار با ترکیبات مسی یا رنگ لاتکس سفید پنج درصد انجام میشود و در صورت در دسترس نبودن میتوان از کائولن استفاده کرد؛ زمان استفاده همزمان با شروع پاییز و پیش از آغاز سرماست.»
او ادامه داد: «رنگآمیزی تنه از حدود پنج سانتیمتر بالاتر از سطح خاک تا محل انشعاب اولین شاخههای فرعی انجام میشود و این اقدام از ترکخوردگی، پوستهپوسته شدن تنه، آفتابسوختگی زمستانه و نیز زمستانگذرانی برخی آفات و عوامل بیماریزا روی پوست تنه جلوگیری میکند.»
دستجردی با تأکید بر به اهمیت سمپاشیهای پاییزه، گفت: «زمانی که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد برگها خزان کردهاند، اگر باغ در فصل رشد با بیماریهای قارچی و باکتریایی درگیر بوده باشد، انجام یک محلولپاشی پاییزه توصیه میشود؛ محل افتادن هر برگ یک زخم نامرئی روی شاخه ایجاد میکند که میتواند محل نفوذ عوامل بیماریزا باشد.»
او افزود: «برای محافظت از این زخمها معمولاً از ترکیبات قارچکش عمومی بهویژه ترکیبات مسی و محلول بردو استفاده میشود تا از آلودگی درختان در فصل بعد جلوگیری شود.»
دستجردی با تفکیک هرس باروری از هرس بهداشتی یا گیاهپزشکی گفت: «این دو نوع هرس جایگزین یکدیگر نیستند. در هرس بهداشتی هدف حذف شاخهها و اندامهای آلوده است، حتی اگر آن شاخه برای باردهی سال آینده اهمیت داشته باشد؛ با این کار میزان آلودگی اولیه در بهار کاهش مییابد.»
او توضیح داد:« شاخههای آلوده باید از ۸ تا ۱۰ سانتیمتر پایینتر از محل آلودگی حذف شده و محلهای برش با قطر بیش از یک و نیم سانتیمتر با ترکیبات مسی یا چسب باغبانی پوشانده شوند، زیرا زخمها مسیر ورود عوامل قارچی و باکتریایی هستند.»
به گفته این محقق، بهترین زمان هرس بهداشتی اواخر بهمن و اوایل اسفند و در هوای خشک است؛ هرس باید از درختان دانهدار مانند سیب و گلابی شروع و سپس به هستهداران برسد و شاخههای آلوده نباید بهعنوان پرچین در باغ باقی بمانند.»
دستجردی یکی از مهمترین اقدامات زمستانه را سمپاشی با روغنهای امولسیونشونده دانست و گفت: «این سمپاشیها درصد بالایی از جمعیت آفات و بیماریهای زمستانگذران را از بین میبرد و مدیریت آفات در بهار و تابستان را آسانتر میکند.»
او افزود: «روغنها شامل نوع شیمیایی مانند روغن ولک و نوع گیاهی حاوی روغن سویا یا عصاره پوست مرکبات هستند که هر دو میتوانند فرمهای زمستانگذران آفات را کنترل کنند؛ این ترکیبات با بستن منافذ تنفسی تخم، شفیره و دیگر مراحل آفات باعث خفگی و مرگ آنها میشوند.»
دستجردی با بیان اینکه بهترین زمان سمپاشی زمستانه بعد از سپری شدن سرمای شدید و پیش از تورم جوانههاست، تصریح کرد: «این کار بهتر است پس از انجام هرس انجام شود تا حجم شاخه درختان کاهش پیدا کرده و اثربخشی بیشتر شود؛ محلولپاشی باید در هوای آرام، بدون باد و بدون پیشبینی بارندگی تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد انجام شود.»
او یادآور شد: «در باغهایی که کنه، شپشک یا شبهشپشک زیاد بوده، استفاده از روغن همراه با حشرهکشهایی مانند مالاتیون میتواند اثربخشی را افزایش دهد؛ همچنین در صورت وجود کندوی زنبور عسل در باغ، باید پیش از سمپاشی جابهجا شوند.»
این عضو هیئت علمی با تأکید بر اینکه ترکیبات مسی با روغنها قابل اختلاط نبوده و نباید با هم استفاده شوند، افزود: «در باغهایی که با بیماریهای قارچی و باکتریایی درگیر بودهاند، ابتدا باید روغنپاشی انجام شود و سپس ۷ تا ۱۰ روز بعد، پیش از بیدار شدن درختان و تورم جوانهها، محلولپاشی با ترکیبات مسی صورت گیرد.»
دستجردی به یخآب زمستانه اشاره کرد و گفت: در مناطقی که آفات در خاک زمستانگذرانی میکنند، یک آبیاری سبک پیش از وقوع یخبندان میتواند مؤثر باشد؛ با یخزدن آب در خاک، بخشی از جمعیت آفات خاکزی کنترل و از بین میروند.»
او تأکید کرد: «مجموعه این اقدامات باعث کاهش مصرف سم در فصل رشد، افزایش سلامت محصول، بهبود کیفیت تولید و کمک به حفظ محیط زیست میشود.»
دیدگاه تان را بنویسید