کیفیت سازمان انعکاس کیفیت سرمایه انسانی

روز ملی کیفیت، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های تعالی سازمانی و توسعه پایدار است؛ مفهومی که اگرچه در نگاه نخست ساده به نظر می‌رسد، اما در واقع یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش بلوغ مدیریتی، کارآمدی سازمانی، توانمندی در خلق ارزش و پاسخگویی به انتظارات است.

کیفیت، نه یک شعار تبلیغاتی است، نه مجموعه‌ای از استانداردها و دستورالعمل‌ها و نه مقصدی که با رسیدن به آن، مسیر تعالی را پایان‌یافته تلقی کرد؛ کیفیت، یک نگرش بنیادین، یک رویکرد نظام‌مند و یک فرهنگ سازمانی است که در آن، درست انجام دادن کار، مسئولانه‌ عمل کردن و تلاش مستمر برای بهتر شدن، به یک باور مشترک و رفتار پایدار تبدیل می‌شود.

از منظر اقتصادی و تولیدی، کیفیت یکی از پیشران‌های اصلی بهره‌وری، رقابت‌پذیری و پایداری اشتغال است. ارتقای کیفیت، نیازمند دانش بیشتر، مهارت بالاتر، اندیشه خلاق، اصلاح مستمر فرآیندها و بهره‌گیری هوشمندانه‌ از منابع است.اما در سطح سازمانی، کیفیت پیش از آنکه در محصول، خدمت یا خروجی عملکرد یک مجموعه نمایان شود، در کیفیت سرمایه انسانی آن ریشه دارد.

هیچ سازمانی نمی‌تواند به کیفیتی فراتر از توان دانشی، تخصصی، مهارتی، انگیزشی و حرفه‌ای نیروی انسانی خود دست یابد. به همین دلیل، کارکنان سرمایه‌های راهبردی، صاحبان دانش و تجربه و مهم‌ترین بازیگران تحقق اهداف و خلق ارزش در مجموعه هستند.سازمانی که به کیفیت متعهد است، به همان میزان که برای استانداردسازی فرآیندها، ارتقای فناوری و بهبود نظام‌های مدیریتی اهمیت قائل می‌شود، برای توانمندسازی کارکنان، توسعه شایستگی‌های حرفه‌ای، ارتقای مهارت‌ها، تقویت انگیزه، تأمین امنیت و آرامش شغلی، مشارکت‌دادن در تصمیم‌سازی‌ها و فراهم‌ آوردن زمینه بروز خلاقیت و ابتکار آنان نیز سرمایه‌گذاری می‌کند.

در چنین سازمانی، کیفیت حاصل عملکرد فردی و مقطعی نیست، بلکه دستاورد هم‌افزایی سرمایه انسانی، مدیریت اثربخش، فرآیندهای کارآمد و فرهنگ مسئولیت‌پذیری است. در این چارچوب، هر کارمند، فارغ از جایگاه سازمانی، عنوان شغلی و نوع رابطه استخدامی، می‌تواند با دانش، تجربه، دقت، تعهد و پیشنهادهای خود، سهم مؤثری در ارتقای کیفیت عملکرد مجموعه داشته باشد.

این موضوع در شرکت بازرگانی دولتی ایران، با توجه به گستره مأموریت‌ها و مسئولیت‌های ملی آن در تأمین و توزیع کالاهای اساسی و صیانت از امنیت غذایی کشور، اهمیتی دوچندان دارد. در مجموعه‌ای که عملکرد بخش‌های مختلف آن، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم با معیشت مردم، پایداری زنجیره تأمین و اطمینان جامعه ارتباط دارد. کیفیت، دیگر صرفاً یک شاخص مدیریتی یا معیار ارزیابی عملکرد نیست؛ بلکه بخش جدایی‌ناپذیری از مسئولیت حرفه‌ای، تعهد سازمانی و مأموریت اجتماعی کارکنان است.

از برنامه‌ریزی و تأمین کالاهای اساسی تا نگهداری، ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل، توزیع و نظارت بر فرآیندهای مرتبط، در هر مرحله، کیفیت تصمیم‌ها، دقت اقدامات، تخصص و مسئولیت‌پذیری نیروی انسانی، می‌تواند بر اثربخشی عملکرد مجموعه و میزان تحقق اهداف آن، تأثیرگذار باشد. بنابراین، ارتقای کیفیت سازمان، بدون توجه به کیفیت سرمایه انسانی و فراهم‌سازی بستر رشد و شکوفایی توانمندی‌های کارکنان، امکان‌پذیر نخواهد بود.

از سوی دیگر، کیفیت پدیده‌ای تصادفی و اتفاقی نیست؛ بلکه محصول فرآیندی آگاهانه، هدفمند و مستمر است که از شناخت دقیق نیازها و انتظارات ذی‌نفعان آغاز می‌شود و با تعیین اهداف روشن، بهره‌گیری از دانش و مهارت، برنامه‌ریزی اصولی، اجرای صحیح، پایش و ارزیابی عملکرد، شناسایی کاستی‌ها و اصلاح مستمر فرآیندها، تداوم می‌یابد.جوهره کیفیت، فرهنگ هر روز بهتر شدن است؛ هیچ‌کس به دستاوردهای دیروز بسنده نمی‌کند، هیچ فرآیندی از بازنگری و اصلاح مصون نمی‌ماند و هیچ پیشنهادی برای بهبود، نادیده گرفته نمی‌شود.

در این فرهنگ، کیفیت یک مسئولیت همگانی است؛ مدیران با فراهم‌ آوردن بستر رشد و توانمندسازی، کارکنان با تعهد و مشارکت حرفه‌ای و همه اجزای سازمان با هم‌افزایی و همکاری، در مسیر تعالی و بهبود مستمر، گام بر می‌دارند.در نهایت، کیفیت زمانی به یک مزیت پایدار سازمانی تبدیل می‌شود که رضایت ذی‌نفعان، وجدان کاری، شایستگی حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری و عشق به انجام درست کار، در یک نقطه به هم برسند. پیوندی ارزشمند که نه‌تنها بهره‌وری و اثربخشی سازمان را ارتقا می‌دهد، بلکه اعتماد عمومی را تقویت کرده و برای نسل امروز و نسل‌ فردا ارزش‌آفرینی می‌کند.

روز ملی کیفیت، یادآور این حقیقت است که کیفیت را نمی‌توان صرفاً مطالبه کرد؛ بلکه باید آن را در انسان‌ها پرورش داد، در فرهنگ سازمانی نهادینه کرد و در عملکرد روزمره به نمایش گذاشت؛ چرا که کیفیت پایدار سازمان، از کیفیت سرمایه انسانی آن آغاز می شود.

فریدون امیریان | رئیس انجمن صنفی کارکنان تابع قانون کار شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران