قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی: قوانین بیمه مرکزی مانع درآمدزایی صندوق است/ ضرورت ایجاد مرکز مدیریت ریسک+ فیلم

بهزاد باباخانی در گفت‌وگو با خبرنگار ایانا درباره تاریخچه تشکیل صندوق بیمه کشاوزی گفت: سال 1362 قانون بیمه کشاورزی مصوب شد، برای دانستن دلیل آن باید پنجاه سالی به عقب برویم. در سال 1316 براساس قانون بیمه که تصویب شد در ماده 22 آمد که «بیمه‌های بازرگانی و تجارت باید محصولات کشاورزی را بیمه کنند»؛ پنجاه سال گذشت و کسی برای این کار اقدام نکرد زیرا ریسک سرمایه گذاری در این بخش بالا بود. این شرایط سبب شد که سال 1362 «صندوق بیمه مرکزی محصولات کشاوزی»، به صورت کامل و مستقل دولتی و حمایتی تصویب شود، تا مسئولیت محصولات کشاورزی و بیمه‌گری این بخش را برعهده گیرد. 

قائم مقام صندوق بیمه کشاورزی افزود: در سال 1388 اصلاحیه‌ای در این مصوبه صورت گرفت. این اصلاح عنوان صندوق بیمه مرکزی محصولات کشاوزی را به «صندوق بیمه کشاورزی» تغییر داد و باعث شد تا موضوعات بیشتری ذیل این صندوق تحت حمایت قرار گیرد. 

او با بیان اینکه حوزه‌های کم‌ریسک علاوه بر پایین بودن هزینه بیمه‌گری درآمدزا هم هستند، افزود:: گسترش حوزه فعالیت‌های صندوق با این نیت بود که هم بخش محصولات به عنوان بخش پرخطر و هم بخش کم‌ریسک شامل؛ ابنیه، تاسیسات، تجهیزات، ماشین‌آلات و همه خدمات بخش کشاورزی تحت پوشش بیمه قرار بگیرد. 

او تصریح کرد: از سال 1388 تا کنون، به دلیل موانعی که از سمت بیمه مرکزی ایجاد شده صندوق نتوانسته حوزه‌ درآمدزا را فعال کند، بیمه مرکزی مانند صندوق مرکزیتی دارد که مختص بازرگانی و تجارت است، هر دو دستگاه از قانون‌هایی پیروی می‌کنیم. در قانون حیطه فعالیت صندوق بیمه مشخص شده است و اجازه فعالیت را داریم اما بیمه مرکزی به دلیل قانون‌هایی که بعدا تصویب شد، اجازه فعالیت صندوق را سلب کرد.

باباخانی گفت: بیمه شخص ثالث در سال 1395 سبب شد تا بیمه مرکزی محوریت پیدا کند و صرفا شرکت‌هایی که از بیمه مرکزی مجوز می‌گیرند بیمه شخص ثالث انجام دهند. همین خلاهایی ایجاد کرد که در صندوق بیمه کشاورزی نادیده گرفته شد در نتیجه بیمه مرکزی به ما اجازه نداد که در بیمه حمل‌ونقل و محصولات کشاورزی و بیمه شخص ثالث کشاورزی اقدام کنیم. 

1265 نفر ارزیاب فعال در سراسر کشور داریم

قائم مقام صندوق بیمه کشاورزی درباره ثبت داده‌ها و راستی‌آزمایی خوداظهاری کشاورزان گفت: مرجع تشخیص برای حد و اندازه زمین‌های کشاورزی سامانه پهنه‌بندی وزرات جهاد کشاورزی است، این سامانه مبتنی بر خوداظهاری است از طرفی بیمه فراگیر اجباری است یعنی هر جایی در کشور که زمین زراعی وجود دارد و در آن گندم کاشته می‌شود باید بیمه رد شود

باباخانی گفت: در سطح کشور 1265 نفر ارزیاب داریم که برای هر زمین زراعی بیمه شده در حوزه گندم، ییوست فنی تهیه می‌کنند به این معنا که چارچوب زمین را مشخص می‌کنند و با یادداشت مشخصات ارزیابی انجام می‌دهند. در صورت مغایرت عدد اظهار شده با عدد ارزیابی شده مطرح می‌شود تا آن را تغییر دهند.

او توضیح داد: در مراحل ثبت داده ها کارگزار صدور بیمه‌نامه با کشاورز تماس می‌گیرد و مشخصات زمین را دریافت می‌کند و اگر خوداظهاری اعلامی به کارگزار بیمه با خوداظهاری داخل سامانه یکی نباشد به وزراتخانه استان‌ها اطلاع داده می‌شود تا اصلاح شود، البته در نهایت، پیوست فنی که ارزیاب تهیه کرده است ملاک عمل قرار می‌گیرد. 

استفاده از ابزار سنجش از راه دور با قدرت 10 متر

باباخانی درباره استفاده از فناوری‌ها برای ثبت و تحلیل داده ها بیان کرد:  از فناوری‌ها و ابزار سنجش از راه دور با قدرت 10 متر استفاده می شود که میزان رشد و نمو گیاه، ارزیابی خسارت، و تطبیق اراضی زراعی را بررسی می‌کند و آمار به نسبت سال‌ زراعی گذشته به‌روز رسانی می‌شود. 

قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی افزود: حوزه دیگر استفاده از اطلاعات سامانه‌های هواشناسی ا‌ست که با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای نوسانات دمایی و گرمایی مورد محاسبه قرار می‌گیرد.

صدور 2 میلیون و 145 هزار بیمه‌نامه در سال زراعی گذشته

باباخانی اظهار کرد: در سال زراعی گذشته، دو میلیون و 145 هزار بیمه‌نامه صادر شد که باتوجه به طرح فراگیر گندم، 40تا50 درصد در بخش بیمه‌گذاران گندم بود که عدد قابل توجهی‌ است. 

او افزود: سامانه جامع صندوق بیمه کشاورزی تقریبا چهار و نیم میلیون کاربر دارد و بخش عمده‌ای از بهره‌بردارن مجموعه کشاورزی در این سامانه وجود دارند. اعم از بخش باغات، زراعت، و دام و طیور که در سامانه اطلاعات جامع و کاملی از آنها موجود است.

«بر اساس آمار در بخش کشاورزی، ضریب نفوذ در برخی امور مانند بخش طیور، تقریبا 100درصد است. در بخش گندم 99درصد، در مجموع بخش زراعت تقریبا 60درصد، در حوزه باغات حدود 30 درصد است»

قائم مقام صندوق بیمه کشاورزی افزود: بخش دام که بخش حائز اهمیتی ا‌ست و معمولا بیمه‌نامه‌های این بخش از جذاب‌ترینِ آنهاست ،اما ضریب نفوذ ما 10درصد است. زیرا دامدار فکر می کند دام در معرض خطر قرار نمی‌گیرد در حالی‌که چنین چیزی نیست و بیمه شدن آن از اهمیت زیادی برخوردار است.

او درباره‌ آیین‌نامه بیمه فراگیر دام اظهار داشت: با همفکری وزارت جهاد کشاورزی، سازمان دامپزشکی، و بخش خصوصی، پس از اخذ مصوبه هیات دولت اجرایی شده و به فرهنگ‌سازی در حوزه دام پرداخته می‌شود. در سایر حوزه‌ها نیز فعالیت‌هایی برای افزایش ضریب نفود انجام خواهد شد. برای نمونه در بخش زراعت، در حوزه‌هایی که پوشش بالا ولی ضریب نفوذ پایین است، مانند چغندرقند، ذرت و سیب‌زمینی افزایش کارمزد در نظر گرفته شده است که به موجب آن ضریب نفوذ بیمه بالا برود.

قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی در ادامه به سیاست‌های تشویقی برای بیمه‌گذاران اشاره کرد: بسته‌های تشویقی به‌عنوان هدیه برای کشاورزان در نظر گرفته شده که در آنها بیمه حوادث کار ضمیمه بیمه محصولات کشاورزی شده است یا با همکاری هلدینگ‌های کشاورزی طرف قرارداد بسته‌ها تعریف شده است که در آن کارگران، ماشین‌آلات، و محصول را در برابر حوادثی چون بیماری‌ها، سیل، جنگ، آتش‌سوزی، و ... بیمه می‌کنند.»

از رقابت بخش خصوصی بیمه استقبال می‌کنیم

باباخانی درمورد رقابت سرمایه گذار بخش خصوصی در صنعت بیمه گفت: از رقابت استقبال می‌کنیم، حاضریم منابع و سیاست‌های صندوق را در خدمت بخش خصوصی تجاری قرار بدهیم و رسما اعلام آمادگی کنیم که هر بیمه بازرگانی، مشروط بر پایبندی بر سیاست‌گذاری صندوق بیمه و وزارت جهاد، می‌تواند از منابع یارانه‌ای دولت استفاده کرده و این مسئولیت را بپذیرد.

او در ادامه گفت: صندوق بیمه کشاورزی از چابک‌ترین سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی در سطح کشور است. فرایند تصمیم‌گیری و اجرا در این سازمان به سرعت انجام می‌شود. تنها 105 نیروی رسمی دولتی در آن مشغول به کار هستند و بقیه‌ امور برون‌سپاری شده است. برای نمونه، شبکه کارگزاران نزدیک به 3هزار نفر، نمایندگی‌ها حدود 250شرکت نمایندگی، و شبکه ارزیاب‌ها با 1265 ارزیاب همگی به صورت کارمزدی تحت نظارت بخش خصوصی است. 

منابع و هزینه‌ها در مرکز مدیریت ریسک تجمیع شود

باباخانی درباره مقایسه با نمونه‌های پیشرو بین‌المللی بیان کرد: این مقایسه باید در دو حوزه ساختار و ضریب نفود مورد بررسی قرار بگیرد. در حوزه ساختار بیمه کشاورزی، آمریکا یکی از بهترین کشورها است. بخش کشاورزی آنها یک مرکز مدیریت ریسک ایجاد کرده است و زنجیره‌هایی را که مربوط به ریسک کشاورزی می‌شود، یک‌جا تجمیع کرده است که یکی از آنها بیمه است. 

قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی گفت: در صنعت بیمه کشاورزی در آمریکا ابتدا به الگوی کشت، مدیریت بحران، موضوعات مربوط به مدیریت ریسک و پیشگیری، هواشناسی، و در نهایت به بیمه می‌پردازد و بیمه‌نامه صادر می‌‌کند. این نمونه در چند کشور دیگر هم در حال اجرا است که باعث افزایش هماهنگی در بخش‎های مختلف کشاورزی می‌شود. 

او تاکید کرد: براساس آمار صنعت بیمه کشاورزی ایران در مقایسه با نمونه‌های بین‌المللی در حوزه ضریب نفوذ به ویژه در بخش طیور جایگاه ممتازی دارد، البته با رفع مشکلات در بخش گندم هم به آمار بالایی دست خواهیم یافت.

باباخانی تاکید کرد: برای گسترش ضریب نفوذ بیمه کشاورزی باید همه یارانه‌ها و کمک‌های بخش بیمه تجمیع شده و در قالب مرکز مدیریت ریسک هزینه شود. در نتیجه هزینه‌های موازی کاهش یابد از طرفی باید از فعالیت‌های ضد فرهنگ بیمه انجام که باعث کاهش انگیزه بیمه‌شوندگان می‌شود جلوگیری شود.