در نشست خبری چهارمین کنگره بینالمللی و دوازدهمین کنگره ملی زنبور عسل مطرح شد؛
سمپاشی بدون اطلاع زنبورداران؛ تهدیدی جدی برای جمعیت زنبورهای عسل
تهران- ایانا- رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با اشاره به تلفات زنبورهای عسل در پی سمپاشیهای بدون اطلاعرسانی و استفاده از سموم پرخطر، از انجام بررسیهای میدانی در استانهای درگیر طی سه تا چهار سال گذشته خبر داد و گفت: «حذف سموم پرخطر از چرخه مصرف و هماهنگی برای اطلاعرسانی به زنبورداران پیش از عملیات سمپاشی، از اقداماتی است که برای کاهش خسارت به زنبورها دنبال میشود.»
به گزارش ایانا، غلامحسین طهماسبی در نشست خبری چهارمین کنگره بینالمللی و دوازدهمین کنگره ملی زنبور عسل، در پاسخ به پرسش خبرنگار ایانا درباره راهکارهای مؤسسه تحقیقات علوم دامی برای کاهش خسارت سمپاشیها، هزینه کنترل بیماریها و دشواری دسترسی زنبورداران به فناوریهای نوین، بیان کرد: «سمپاشیهای کشاورزی میتواند به تلفات زنبور عسل و دیگر حشرات گردهافشان منجر شود و در بررسیهای میدانی سه تا چهار سال اخیر، این تلفات در برخی استانهای درگیر از نزدیک مشاهده شده است.»
او نبود اطلاعرسانی و هماهنگی منطقهای را از عوامل تشدیدکننده این خسارتها دانست و افزود: «زنبورداران باید پیش از انجام عملیات سمپاشی از زمان آن مطلع شوند و سمپاشی نیز در ساعات غروب انجام شود؛ با این حال، این ملاحظات در بسیاری از مناطق رعایت نمیشود.»
رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی با اشاره به خطر برخی سموم برای حشرات مفید گفت: «بعضی سموم در کنار آفت هدف، زنبور عسل و سایر حشرات گردهافشان را نیز تحت تأثیر قرار میدهند. مؤسسه در تلاش است با پیگیریهای کارشناسی، سموم پرخطر از چرخه مصرف حذف شوند.»
طهماسبی از برگزاری نشستها و انجام مکاتبات با سازمان حفظ نباتات در این زمینه خبر داد و بیان کرد: «هر سم باید پیش از ورود به کشور در هیئت نظارت بر سموم بررسی و تأیید شود و در این فرایند، اثر آن بر حشرات مفید و زنبور عسل نیز باید مورد توجه قرار گیرد.»
او با بیان اینکه بخشی از سموم پرخطر بهصورت قاچاق وارد کشور میشوند، درباره سم فیپرونیل نیز گفت: «سازمان حفظ نباتات اعلام کرده است واردات این سم ممنوع شده و تولید داخل آن نیز باید تحت کنترل قرار گیرد.»
رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی، تلفات شدید زنبورها را بهویژه در مناطق شمالغرب کشور قابل توجه دانست و افزود: «این مسئله به این منطقه محدود نیست و در مناطق دیگر نیز گزارشهایی از خسارت وجود دارد.»
طهماسبی در پاسخ به بخش دیگر پرسش خبرنگار ایانا درباره امکان استفاده عملی زنبورداران از فناوریهای نوین پژوهشی توضیح داد: «در تحقیقات مؤسسه از فناوریهای جدید در حوزه تغذیه، اصلاح نژاد و زیستفناوری استفاده میشود، اما بهکارگیری این فناوریها در زنبورستانها به تجهیزات و سرمایهگذاری نیاز دارد و حمایت از زنبورداران از طریق تسهیلات دولتی میتواند در این زمینه مؤثر باشد.»
صادرات عسل؛ کمتر از ۲ هزار تن در سال
رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی با اشاره به ظرفیت تولید عسل در کشور گفت: «تولید سالانه عسل ایران بیش از ۱۲۷ هزار تن و تعداد کندوها بیش از ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار کلنی است.»
به گفته او، ایران از نظر تعداد کندو و میزان تولید عسل در شمار پنج کشور نخست جهان قرار دارد، اما حجم صادرات این محصول با ظرفیت تولید کشور تناسب ندارد.
طهماسبی با اشاره به اینکه صادرات عسل ایران در برخی دورهها به حدود پنج هزار تن رسیده بود، افزود: «در سالهای اخیر میزان صادرات سالانه به حدود هزار و ۵۰۰ تا هزار و ۷۰۰ تن کاهش یافته و کمتر از ۲ هزار تن است.»
نادر اسدزاده، معاون پژوهشی مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور نیز با اشاره به موانع توسعه صادرات محصولات زنبور عسل، کیفیت محصول، بستهبندی، برخورداری از برند شناختهشده و شناسنامهدارشدن عسل را از الزامات حضور مؤثر در بازارهای صادراتی دانست.
او با بیان اینکه زنجیره ارزش محصولات زنبور عسل در کشور هنوز بهطور کامل شکل نگرفته است، افزود: «در حوزههایی مانند صنایع غذایی و سایر حلقههای مرتبط با فرآوری و عرضه محصولات زنبور عسل، ظرفیتهایی وجود دارد که باید برای تکمیل این زنجیره به کار گرفته شوند.»
اسدزاده تأکید کرد: «توسعه صادرات تنها به افزایش تولید محدود نمیشود و ارتقای کیفیت، استانداردسازی و تکمیل حلقههای زنجیره ارزش نیز در این مسیر اهمیت دارد.»
استاندارد اجباری عسل به مرحله اجرا نرسید
طهماسبی با اشاره به مشارکت مؤسسه تحقیقات علوم دامی در بازنگری استاندارد ملی عسل گفت: «این مؤسسه در بازنگریهای دورهای استاندارد تلاش میکند ضوابط ملی با استانداردهای بینالمللی هماهنگ باشد.»
او ادامه داد: «موضوع اجباریشدن استاندارد عسل تا مراحل نهایی و تصویب در شورای استاندارد پیش رفت، اما در مرحله پایانی اجرایی نشد.»
رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی توضیح داد: «اجباریشدن استاندارد میتواند زمینه نظارت مؤثرتر بر عرضه عسل در فروشگاهها و برخورد با محصولات غیراستاندارد را فراهم کند و به تولیدکنندگان واقعی امکان دهد محصول خود را با اطمینان بیشتری به بازار عرضه کنند.»
تغییر اقلیم و ضرورت اصلاح زمانبندی مدیریت زنبورستانها
طهماسبی تغییرات دما و الگوی بارش را از عوامل اثرگذار بر فعالیت زنبورهای عسل دانست و گفت: «زنبورداران باید با توجه به تغییرات اقلیمی، زمان تغذیه پاییزه و کنترل آفات و بیماریها را متناسب با شرایط جدید تنظیم کنند.»
او با اشاره به اینکه زنبور عسل حشرهای خونسرد است، توضیح داد: «در دمای کمتر از هشت درجه سانتیگراد فعالیت زنبور متوقف میشود و امکان مصرف خوراک نیز برای آن وجود ندارد؛ بنابراین افت ناگهانی دما میتواند مدیریت تغذیه و سلامت کلنیها را با مشکل مواجه کند.»
به گفته طهماسبی، رطوبت و بارندگی نیز میتواند شرایط بروز بیماریها را در زنبورستانها تغییر دهد و لازم است زنبورداران در مدیریت کلنیها این عوامل را در نظر بگیرند.
رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی با اشاره به سازگاری نژادهای بومی زنبور عسل با شرایط اقلیمی کشور گفت: «این نژادها در گذر زمان با محیط ایران سازگار شدهاند و در برابر برخی تنشهای محیطی مقاومت بیشتری نسبت به نژادهای وارداتی دارند.»
ارزش اقتصادی گردهافشانی؛ فراتر از محصولات مستقیم زنبور عسل
طهماسبی با تأکید بر ضرورت توجه به خدمات گردهافشانی زنبور عسل و سایر حشرات گفت: «بر اساس مطالعات انجامشده در ایران، ارزش نقش زنبور عسل در افزایش تولیدات کشاورزی حدود ۹۰ برابر ارزش محصولات مستقیم آن برآورد شده است.»
او افزود: «در برخی مطالعات جهانی نیز این نسبت در تعدادی از کشورها بیش از ۱۴۰ برابر گزارش شده است.»
رئیس بخش تحقیقات زنبور عسل و کرم ابریشم مؤسسه تحقیقات علوم دامی، گردهافشانی را در کنار آب، بذر و کود از عوامل مؤثر در تولید کشاورزی دانست و بر ضرورت توجه به حفاظت از حشرات گردهافشان در سیاستگذاریهای بخش کشاورزی تأکید کرد.
او همچنین با اشاره به کاهش تعداد کلنیهای زنبور عسل از بیش از ۱۱ میلیون به حدود ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار کلنی در آمارهای اخیر، گفت: «علاوه بر تعداد کلنیها، سلامت و کیفیت آنها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.»
چهارمین کنگره بینالمللی و دوازدهمین کنگره ملی زنبور عسل روزهای چهارم و پنجم آذرماه ۱۴۰۵ در مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور برگزار میشود.
دیدگاه تان را بنویسید