عضو هیأت علمی موسسه تحقیقات علوم دامی بیان کرد:
اصلاح نژاد راهبردی زمانبر اما کلیدی برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی در دامپروری
به گفته عضو هیئت علمی بخش ژنتیک و اصلاح نژاد مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور اصلاح نژاد با هدف افزایش سودآوری و بهرهوری سیستمهای دامپروری، میتواند نقش مؤثری در کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی بر تولید دام ایفا کند.
تهران- ایانا- عضو هیئت علمی بخش ژنتیک و اصلاح نژاد مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با اشاره به اینکه اصلاح نژاد یک فرایند انتخاب و آمیزش هدفمند است، بیان کرد: «هدف اصلی اصلاح نژاد، حداکثرسازی سود اقتصادی دامدار از طریق افزایش بهرهوری دام است و این هدف زمانی محقق میشود که دامها متناسب با شرایط محیطی و اقلیمی جدید انتخاب و پرورش داده شوند.»
معصومه ناصرخیل در گفتوگو با ایانا با بیان اینکه در شرایط تغییر اقلیم، باید دامهایی تولید شوند که از نظر ژنتیکی توان سازگاری با کمبود خوراک، خشکسالی، گرما یا سرما را داشته باشند، افزود: «بهگونهای که تولید آنها در مواجهه با این تنشها کاهش محسوسی نداشته و پایداری تولید در صنایع مختلف دامپروری از جمله گاو شیری، گوسفندداری و طیور حفظ شود.»
این پژوهشگر حوزه ژنتیک دام با تأکید بر اینکه اصلاح نژاد برخلاف تغذیه، اثرات کوتاهمدت نداشته و مشاهده نتایج آن نیازمند گذر چندین نسل است، گفت: «برای مثال، فاصله نسل در گاو شیری حدود پنج سال است و تغییرات ژنتیکی باید در طول نسلها منتقل شود تا اثرات آن بهطور واقعی مشاهده شود.»
به گفته ناصرخیل، اساس اصلاح نژاد انتخاب والدینی است که فرزندان آنها پتانسیل ژنتیکی بالاتری برای سازگاری با شرایط جدید اقلیمی داشته باشند؛ در این مسیر لازم است شاخصهای انتخابی طراحی شود که شامل چندین صفت مهم از جمله سازگاری، تحمل استرس گرمایی و مقاومت به بیماریها باشد.
او توضیح داد: «استرس گرمایی در گاوهای شیری و طیور، و همچنین مقاومت به بیماریهایی مانند ورم پستان در گاو شیری یا بیماریهای واگیرداری مانند تب برفکی، از جمله صفاتی هستند که باید در برنامههای اصلاح نژاد مورد توجه قرار گیرند، زیرا شیوع این بیماریها میتواند کل واحد دامپروری را درگیر کرده و تولید را بهشدت کاهش دهد.»
عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با اشاره به اینکه در استانهایی مانند مازندران و گیلان، به دلیل رطوبت و گرمای بالا، گاوهای هلشتاین به استرس گرمایی حساس هستند، گفت: «این موضوع منجر به کاهش تولید شیر میشود، بنابراین لازم است دامهایی بهعنوان مولد نسلهای بعد انتخاب شوند که مقاومت بیشتری به این تنشها داشته باشند.»
ناصرخیل تأکید کرد: «این انتخابها بر اساس اطلاعات فنوتیپی و ژنوتیپی انجام میشود و هدف آن تولید دامهایی است که ضمن حفظ تولید، سازگاری بیشتری با شرایط اقلیمی جدید داشته باشند.»
او با بیان اینکه در صنعت گاو شیری کشور، استفاده گسترده از نژاد هلشتاین به دلیل واردات ماده ژنتیکی از کشورهایی مانند آمریکا و کانادا موجب افزایش تولید شیر شده است، افزود: «اما این گاوهای پرتولید حساسیت بیشتری به گرما، بیماری و ورم پستان دارند؛ در چنین شرایطی، استفاده از نژادهای مقاومتر مانند مونتبلیارد و سیمنتال از طریق آمیختهگری میتواند هم تولید و هم مقاومت دام را افزایش دهد.»
این پژوهشگر اصلاح نژاد اظهار داشت: «مونتبلیارد و سیمنتال نژادهای دو منظوره و مقاومتری هستند و آمیختهگری آنها با هلشتاین یکی از روشهای کاربردی برای دستیابی به دامهایی با تولید مناسب و تحمل بالاتر در برابر تنشهای اقلیمی است.»
او ادامه داد؛ «این موضوع بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که بخش عمده گوشت قرمز کشور از گوسالههای نر حاصل از گلههای گاو شیری تأمین میشود و کشور فاقد نژادهای گوشتی صنعتی در مقیاس وسیع است.»
ناصرخیل با اشاره به اینکه استفاده از اطلاعات ژنومی میتواند فاصله نسل را کاهش داده و روند اصلاح نژاد را کوتاهتر کند، گفت: «اما این روش نیازمند هزینههای بالا و زیرساختهای فنی پیشرفته است؛ در حال حاضر، بخش قابل توجهی از خدمات ژنوتایپینگ باید در خارج از کشور انجام شود که تأمین مالی آن چالشبرانگیز است.»
او اظهار داشت: «در حال حاضر پروژهای تحت عنوان ارزیابی ژنومی گاوهای شیری ایران با همکاری مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور و مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولید دامی در حال اجراست؛ در این پروژه، گاوهایی که اطلاعات ژنوتیپی آنها در دسترس است بهعنوان والدین برتر شناسایی میشوند.»
به گفته این عضو هیئت علمی، هدف از این پروژه تشکیل جمعیتی از دامهای برتر ژنتیکی است تا در صورت محدودیت واردات ماده ژنتیکی بهویژه در شرایط تحریم، بتوان از گوسالههای نر برتر داخلی بهعنوان گاوهای تأییدشده استفاده کرد.
او افزود: «این گاوها از نظر ژنتیکی دارای ارزش اصلاحی بالا و صحت ارزیابی مناسب هستند و میتوان از اسپرم آنها برای توزیع در سطح کشور و بهعنوان مولد نسلهای بعد بهره گرفت.»
ناصرخیل ابراز امیدواری که این پروژه که هماکنون در مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور در حال اجراست، با تداوم و تکمیل زیرپروژههای مرتبط، به نتایج مؤثر و کاربردی برای ارتقای پایداری تولید دام در کشور منجر شود.
دیدگاه تان را بنویسید