دستورالعمل صدور تأییدیه کیفیت بذر تودههای بومی و ارقام محلی به تصویب رسید
تهران- ایانا- دستورالعمل اجرایی صدور تأییدیه کیفیت بذر تودههای بومی و ارقام محلی با هدف ساماندهی و بهبود کیفیت این بذور و حفاظت از منافع ملی، در ۱۰ ماده و چهار تبصره به تصویب سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، رسید.
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، در گفتوگو با ایانا اظهار کرد: «بر اساس این دستورالعمل، برنامه «صدور تأییدیه کیفیت بذر تودههای بومی و ارقام محلی» صرفاً برای بذر گیاهان علوفهای، دارویی و سبزی و صیفی اجرا میشود و تا زمان تصویب قانون جامع بذر کشور ادامه خواهد داشت.»
آیدین حمیدی، افزود: «این برنامه با هدف ساماندهی و بهبود کیفیت گونههای بومی و حفاظت از منافع ملی و پس از تأیید اجرای طرح توسط سازمان تات اجرا میشود و مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، مجری آن خواهد بود.»
به گفته او مبنای اجرای این برنامه، مصوبات جلسه ۲۱ آبان ۱۴۰۴ میان معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تات، سازمان بازرسی کل کشور و مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال بوده و همچنین جلسه بررسی دستورالعمل اجرایی تأییدیه کیفیت بذر تودههای بومی و محلی در ۹ تیر ۱۴۰۵ با حضور معاونان سازمان و رؤسای مؤسسات مادری سازمان تات است.
حمیدی ادامه داد: «این برنامه با استناد به ماده یک قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال کشور و ماده ۱۷ آییننامه اجرایی بند «خ» ماده ۷۱ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران اجرایی میشود.»
تأییدیه کیفیت برای کدام بذرها صادر میشود؟
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال با اشاره به دامنه شمول دستورالعمل گفت: «درخواست تولید بذر در قالب این برنامه تنها به بذر تودههای بومی و ارقام محلی گیاهان علوفهای، دارویی و سبزی و صیفی تعلق میگیرد.»
حمیدی افزود: «فهرست تودههای بومی و محلی قابل تأیید، هر سال توسط مؤسسه بهروزرسانی و به تأیید مرکز ملی منابع ژنتیکی خواهد رسید.»
رئیس انجمن علمی بذر ایران ادامه داد: «اکوتیپهای بومی یا ارقام محلی سایر کشورها که به دلیل مجاورت مرزی یا تبادلات بذری در سالهای اخیر وارد کشور شدهاند، حتی در صورت رواج در مناطق خاص، مشمول این برنامه نمیشوند.»
او افزود: «همچنین بذر ارقام خارجی درجنشده در فهرست ملی که کشت و کار آنها در سطوح کم برای سالیان متمادی به صورت غیررسمی ادامه یافته است، تحت عنوان ارقام سازگارشده یا تلاقییافته با تودههای بومی مشمول این برنامه نخواهد بود و در صورت ضرورت باید از مسیر نظام رسمی بذر، کنترل و نظارت شده و گواهی دریافت کند.»
توده بومی و رقم محلی چه تفاوتی دارند؟
حمیدی در تشریح تعاریف دستورالعمل اظهار کرد: «توده بومی، جمعیت ژنتیکی پویا و متنوعی از یک گونه زراعی با هویت قابل شناسایی و خاستگاه ژنتیکی معین است که هیچ فرآیند اصلاحی بهجز انتخاب طبیعی را طی نکرده باشد.»
او افزود: «رقم محلی نیز نژادی از یک گونه گیاهی است که به روشهای بهبود نژادی محلی و سنتی توسط کشاورزان و طی سالهای متمادی حاصل شده باشد. «رقم محلی» یک عبارت مصطلح است و ویژگیهای جدید بودن و برتری از نظر ارزش زراعی درباره آن صادق نیست و در فهرست ملی ارقام گیاهی قابل درج نیست.»
مؤسسه، مرجع تعیین استانداردهای برنامه
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال گفت: «این مؤسسه، مجری برنامه و مرجع تعیین استانداردهای مورد استفاده در آن، از جمله استانداردهای آزمایشگاهی است.»
او افزود: «رویه حاکم بر درخواست صدور مجوز افراد حقیقی و حقوقی برای فعالیت در این برنامه، همان آییننامه اجرایی قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب سال ۱۳۸۶ و فرآیندها، ضوابط، بخشنامهها و مقررات ناظر بر فرآیند صدور مجوز و گواهی کیفی بذر در نظام رسمی بذر مؤسسه خواهد بود.»
کارت کیفیت، تأیید اصالت ژنتیکی نیست
حمیدی با اشاره به یکی از نکات مهم دستورالعمل گفت: «تأییدیه کیفیت صادرشده به نوع توده یا رقم بذری اشارهای نخواهد داشت و تأییدی بر اصالت ژنتیکی توده اظهارشده نیست.»
او افزود: «تولیدکننده بذر موظف است هنگام آمادهسازی پارت بذری برای نمونهبرداری و آزمون بذر، نام توده یا رقم محلی مورد اظهار خود را روی بستههای بذری درج کند و مسئولیت اصالت ژنتیکی بذر دارای تأییدیه کیفیت بر عهده تولیدکننده آن است.»
بازدید، نمونهبرداری و آزمون کیفیت
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، اظهار داشت: «این مؤسسه میتواند مزارع و محمولههای بذری اظهارشده از سوی تولیدکننده را مطابق دستورالعملهای فنی مؤسسه، از زمان گلدهی تا پیش از برداشت مزرعه یا در زمان فرآوری بذر مورد بازدید قرار دهد.»
او افزود: «مؤسسه موظف است از بذور اظهارشده محصولات مشمول فهرست مورد تأیید، نمونهبرداری استاندارد انجام دهد و پس از انجام آزمونهای کیفیت، تأییدیه کیفیت پارتهای آزمونشده را در قالب کارت کیفیت بذر یا اجازهنامه چاپ کارت کیفیت بذر با مشخصات و تعداد تعیینشده صادر کند و بر نصب آن روی بستههای بذری نظارت داشته باشد.»
صادرات بذر تودههای بومی ممنوع است
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال خاطرنشان کرد: «صادرات بذور تودههای بومی حتی با داشتن کارت تأییدیه کیفیت ممنوع است.»
هزینههای فرآیند بر عهده متقاضی است
حمیدی گفت: «مؤسسه مجاز است هزینههای مربوط به بازدید و صدور تأییدیه کیفیت را مطابق تعرفههای کنترل و نظارت مزرعه، در صورت انجام یک یا دو نوبت بازدید، نمونهبرداری استاندارد، آزمونهای کنترل کیفی بذر و صدور کارت کیفیت بذر محصول یا گروه محصولی از متقاضی دریافت کند.»
تأییدیه کیفیت، حق انحصاری ایجاد نمیکند
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، تأکید کرد: «این دستورالعمل صرفاً ناظر بر تأیید کیفیت بذر تودههای بومی و محلی است و سایر موارد، از جمله موضوع مالکیت معنوی و ثبت تودهها، مطابق قوانین مرتبط انجام میشود.»
حمیدی افزود: «این دستورالعمل هیچ حق انحصاری در مورد تودههای بومی و محلی ایجاد نمیکند.»
بر اساس متن دستورالعمل، این برنامه در راستای اجرایی کردن برنامه «تأیید کیفیت بذر تودههای بومی و محلی» مصوب جلسات مشترک معاونت امور زراعت، سازمان بازرسی کل کشور و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در ۹ تیر ۱۴۰۵ در ۱۰ ماده و چهار تبصره به تصویب سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی رسیده است.
دیدگاه تان را بنویسید