شتاب در اصلاح ارقام باغی با فناوری‌های نوین/کاهش ۸ساله چرخه به‌نژادی و تولید محصولات مقاوم

تهران- ایانا- عضو هیأت علمی و رئیس مرکز رشد مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی با اشاره به دستاوردهای عملی اصلاح مولکولی در محصولات باغی، از به‌کارگیری موفق این فناوری در تولید ارقام مقاوم، باکیفیت و زودبازده در ایران و جهان خبر داد.

نوشین کاظمی در گفت‌و‌گو با ایانا با بیان این‌که اصلاح ژنتیکی مبتنی بر نشانگر (MAS) یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این حوزه است، افزود: «این روش در انواع درختان میوه به‌کار گرفته شده و منجر به تولید ارقام انگور مقاوم به سفیدک پودری، سیب‌های مقاوم به بیماری لکه سیاه، ارقام هلو با سفتی مناسب و تحمل بالای حمل‌ونقل، و همچنین مرکبات با مقاومت تأییدشده به بیماری CTV شده است.»

او ادامه داد: «همچنین تولید ژنوتیپ‌ها و ارقام بدون بذر در انگور و مرکبات با استفاده از نشانگرهای QTL از دیگر نتایج عملی این روش است که در انتخاب والدین نیز کاربرد دارد.»

کاظمی با اشاره به انتخاب مبتنی بر ژنوم (Genomic Selection) اظهار داشت: «این روش به‌ویژه در محصولات باغی با چرخه اصلاح طولانی کاربرد دارد و امکان پیش‌بینی صفاتی مانند عملکرد، سفتی، عطر، رنگ و مقاومت به بیماری‌ها را در مرحله نونهالی فراهم کرده است؛ به‌طوری‌که موجب کاهش ۵ تا ۸ سال از طول چرخه اصلاح شده است.»

او ادامه داد: «این فناوری در محصولاتی مانند انگور برای انتخاب زودهنگام ویژگی‌های کیفیت و مقاومت به بیماری و همچنین در کرن‌بری برای افزایش سرعت انتخاب به‌کار گرفته شده است.»

رئیس مرکز رشد مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی با اشاره به این‌که ویرایش ژن (فناوری CRISPR) در پنج سال گذشته وارد مرحله کاربردی شده، افزود: «این فناوری دستاوردهایی مانند تولید گوجه‌فرنگی با انبارمانی بالا و بهبود طعم، انگورهای مقاوم به بیماری‌های Botrytis و سفیدک پودری، مرکبات مقاوم به بیماری گرینینگ، موز مقاوم به ویروس BSV و سیب‌هایی با کاهش پدیده قهوه‌ای شدن از طریق ویرایش ژن PPO را به همراه داشته که این محصولات با وجود ویرایش ژنی، تراریخته محسوب نمی‌شوند.»

کاظمی گفت: «تشخیص مولکولی بیماری‌ها از جمله بیماری HLB در مرکبات، تشخیص زودهنگام Phytophthora در پسته، ردیابی ژن‌های مقاومت به Botrytis و Oidium در انگور و همچنین شناسایی انواع ویروس‌ها و ویروئیدها در محصولات باغبانی از دیگر دستاوردهای اصلاح مولکولی است.»

او خاطرنشان کرد: «تعیین والدین و کنترل تلاقی در محصولاتی مانند پسته، خرما و انگور نیز از دیگر کاربردهای مهم این حوزه است که نقش قابل توجهی در افزایش دقت برنامه‌های اصلاحی دارد.»