عضو هیات علمی سازمان تات:
مطالعه گسترده نیترات، سلامت محصولات کشاورزی ایران را تأیید کرد
به گفته رئیس بخش تحقیقات شیمی، فیزیک و فناوری کود مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، نتایج یک مطالعه ملی درباره غلظت نیترات در محصولات کشاورزی نشان میدهد در اغلب محصولات، میزان نیترات بسیار پایینتر از حدود مجاز استاندارد است و حتی در سختگیرانهترین سناریوهای ارزیابی ریسک، مصرفکنندگان در معرض خطر قرار ندارند.
تهران- ایانا- رئیس بخش تحقیقات شیمی، فیزیک و فناوری کود مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، در مراسم رونمایی از دستاوردها و تجلیل از پژوهشگران برتر این مؤسسه با تأکید بر اینکه سلامت غذایی یکی از ارکان اساسی امنیت غذایی است، اظهار داشت: «مقادیر بیش از حد نیترات در محصولات کشاورزی میتواند تهدیدی جدی برای سلامت جامعه باشد و کنترل حدود مجاز آن از الزامات تحقق امنیت غذایی است.»
به گزارش ایانا، کریم شهبازی با اشاره به چالشهای یک دهه گذشته در زمینه نگرانیهای عمومی درباره آلودگی نیترات در محصولات کشاورزی، افزود: «در سالهای اخیر، گزارشهای رسمی و غیررسمی، بهویژه در فضای مجازی و برخی رسانهها، نگرانیهایی درباره آلودگی محصولاتی مانند گندم و برنج مطرح کرده بودند؛ بهطوری که در برخی گزارشها عنوان میشد حدود ۴۰ درصد گندمها و ۳۰ درصد برنجها آلوده هستند.»
او ادامه داد: «در حالی که گندم اساساً پتانسیل تجمع نیترات ندارد؛ بخشی از این چالشها به تعیین حدود استانداردی بازمیگشت که بدون نقش وزارت جهاد کشاورزی تدوین شده بود و همین موضوع وزارتخانه را در پاسخگویی با دشواری مواجه میکرد.»
شهبازی تصریح کرد: «این مطالعه ملی با هدف پاسخگویی دقیق به این پرسشها و ارائه تصویری روشن از وضعیت واقعی تولیدات کشاورزی کشور طراحی و اجرا شد تا در صورت وجود مشکل، محل آن بهصورت دقیق شناسایی و برای رفع آن اقدام شود.»
او با بیان اینکه این طرح در قالب هفت پروژه ملی مشترک از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ اجرا شد و بیش از ۱۰۰ نفر بهصورت مستقیم در آن مشارکت داشتند، اظهار داشت: «در بخش محصولات مزرعهای، ۲۷ استان کشور و در بخش گلخانهای پنج استان اصلی مورد بررسی قرار گرفتند و استانهای البرز و تهران نیز بهعنوان هابهای میوه و ترهبار در بخش محصولات ترهباری لحاظ شدند.»
شهبازی با اشاره به این که نیترات ترکیبی دینامیک بوده و نمونهبرداری و آنالیز آن باید در کمتر از ۴۸ ساعت انجام شود، گفت: «در این پروژه نمونهها از سراسر کشور در کمتر از ۲۴ تا ۴۸ ساعت به آزمایشگاه مرجع مؤسسه منتقل و آنالیز شدند که نیازمند شبکهای گسترده و لجستیکی پیچیده بود.»
به گفته او همچنین سه استاندارد آزمایشگاهی برای دستیابی به دادههای دقیق و نماینده توسعه یافت تا نتایج قابلیت اتکا برای سیاستگذاری داشته باشد.
رئیس بخش تحقیقات شیمی، فیزیک و فناوری کود مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور یکی از مهمترین دستاوردهای این مطالعه را اصلاح استانداردهای ملی در حوزه نیترات عنوان کرد و گفت: «اصلاح مبانی تعیین حدود مجاز با همکاری سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد انجام شد و این فرآیند حدود چهار سال به طول انجامید.»
به گفته او، در گزارشهای جدید وزارت بهداشت دیگر موضوع آلودگی نیترات در برنج مطرح نیست و حدود مجاز بر اساس دادههای این مطالعه بازنگری شده است و مبنای تعیین حدود مجاز نیز در استاندارد جدید اصلاح شده است.
شهبازی با بیان اینکه در بررسی یکهزار و ۸۵۳ نمونه سیبزمینی از سراسر کشور، تنها حدود دو درصد نمونهها بالاتر از حد استاندارد بود، افزود: «میانگین غلظت نیترات در سیبزمینی کشور ۸۴ میلیگرم بر کیلوگرم گزارش شد، در حالیکه حد استاندارد ۲۵۰ میلیگرم بر کیلوگرم است.»
او ادامه داد: «این نتایج فاصله قابل توجهی با برخی گزارشهای پیشین که از آلودگیهای ۳۰ تا ۸۰ درصدی سخن میگفتند دارد و نشان میدهد تصویر واقعی متفاوت است.»
شهبازی با اشاره به اینکه در محصولی مانند خیار، میانگین غلظت نیترات در تولید گلخانهای حدود ۵۰ درصد بیشتر از تولید مزرعهای است، گفت: «هرچند در هیچیک از این دو بخش وضعیت بحرانی مشاهده نشد؛ در حال حاضر یک استاندارد واحد برای هر دو نوع تولید اعمال میشود، در حالیکه در برخی کشورها استاندارد گلخانهای و مزرعهای بهصورت جداگانه تعیین میشود.»
به گفته او برخلاف تصور رایج، سیبزمینیهای ریز نیترات بیشتری نسبت به سیبزمینیهای درشت دارند، همچنین با پوستگیری خیار، میزان دریافت نیترات تا ۳۰ درصد کاهش مییابد، زیرا تجمع نیترات در پوست بیشتر است.
عضو هیأت علمی سازمان تات با بیان اینکه در محصول پیاز تنها حدود چهار درصد نمونهها بالاتر از حد استاندارد بود، افزود: «اما بررسی پنجساله نشان داد میانگین غلظت نیترات از حدود ۳۰ میلیگرم به ۴۵ میلیگرم افزایش یافته است؛ هرچند این میزان همچنان پایینتر از حد مجاز است، اما روند افزایشی ضرورت توجه و مدیریت پیشگیرانه را نشان میدهد.»
او ادامه داد: «همچنین در برخی مناطق مانند جنوب کرمان، میانگین غلظت نیترات در سیبزمینیهای فضای باز حدود دو برابر میانگین کشوری گزارش شد که نشاندهنده لزوم تمرکز آموزش و مدیریت در مناطق دارای ریسک بالاتر است.»
شهبازی با اشاره به اینکه در تمام نمونههای گلخانهای و مزرعهای گوجهفرنگی حتی یک مورد بالاتر از حد استاندارد مشاهده نشد و این محصول پتانسیل تجمع نیترات ندارد، اظهار داشت: «در مقابل، محصولاتی مانند اسفناج، سبزیهای برگی و تربچه نیازمند توجه بیشتر در برنامههای پایش هستند.»
رئیس بخش تحقیقات شیمی، فیزیک و فناوری کود مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور تأکید کرد: «نتایج ارزیابی ریسک نشان میدهد حتی در سختگیرانهترین سناریوها، مصرفکنندگان از نظر دریافت نیترات در معرض خطر نیستند، اما لازم است در برخی محصولات و مناطق، نظارت و مدیریت تقویت شود.»
دیدگاه تان را بنویسید