تاب نیترات و نقشه خاکهای سدیمی رونمایی شد
تمرکز بر پژوهشهای خاک و آب برای ارتقای بهرهوری کشاورزی در مراسم تجلیل از پژوهشگران
در مراسم رونمایی از دستاوردها و تجلیل از پژوهشگران برتر مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) و معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی ضمن بررسی نقش پژوهشهای خاک و آب در امنیت غذایی، بر ضرورت انتقال دانش فنی به جامعه و بهرهگیری از دستاوردهای علمی در تصمیمسازیهای اجرایی تأکید کردند. در این جلسه همچنین از کتاب «بررسی جامع غلظت نیترات در محصولات کشاورزی ایران» و نقشه خاکهای سدیمی کشور رونمایی شد.
تهران- ایانا- مراسم رونمایی از دستاوردها و تجلیل از پژوهشگران برتر با هدف برجستهسازی نقش پژوهشهای حوزه خاک و آب در مدیریت منابع پایه، سلامت محصولات و امنیت غذایی برگزار شد؛ مراسمی که تمرکز آن بر استفاده عملی از دادههای علمی برای برنامهریزی ملی و ارتقای بهرهوری بخش کشاورزی است.
تأکید رئیس سازمان تات بر اثربخشی پژوهشها
به گزارش ایانا در این مراسم رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) با اشاره به نقش مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور در مدیریت منابع پایه و سلامت غذا، گفت: «پژوهشهای بخش کشاورزی باید از رویکرد مقالهمحوری فاصله گرفته و به سمت اثربخشی، توسعه دانش فنی و حل چالشهای بخش حرکت کنند.»
غلامرضا گلمحمدی بر ضرورت تبیین و اطلاعرسانی دستاوردهای پژوهشی تأکید کرد و اظهار داشت: «یکی از چالشهای موجود، معرفی ناکافی فعالیتهای علمی و تحقیقاتی به جامعه است.»
او خواستار برنامهریزی برای حضور پژوهشگران و مدیران علمی در رسانهها و برنامههای گفتوگومحور شد تا موضوعات مهمی مانند نیترات و نقش آن در سلامت غذا برای افکار عمومی تبیین شود.
رئیس سازمان تات با اشاره به آب، خاک و تغییرات اقلیمی بهعنوان مهمترین چالشهای پیش روی بخش کشاورزی، گفت: «مؤسسه تحقیقات خاک و آب به دلیل نقش مستقیم در حفظ منابع پایه و سلامت محصولات، جایگاهی کلیدی در تحقق امنیت غذایی دارد.»
او خاطرنشان کرد: «تولید در بخش کشاورزی نباید به هر قیمتی انجام شود و توجه همزمان به منابع پایه و سلامت محصول ضروری است.»
گلمحمدی با اشاره به اهمیت اقدامات پیشگیرانه در حوزه سلامت غذا گفت: «فعالیتهای پژوهشی مؤسسه تحقیقات خاک و آب علاوه بر هشداردهی، نقش پیشگیری از بروز چالشها را ایفا میکند.»
او همچنین به سرعت انتشار اخبار منفی در فضای مجازی اشاره کرد و بر ضرورت اطلاعرسانی پیشدستانه برای جلوگیری از اثرگذاری اخبار نادرست تأکید کرد.
گلمحمدی به اقدامات انجامشده در حوزه خاک و الگوی کشت پرداخت و اظهار داشت: «برای اجرای الگوی کشت، توجه به فاکتورهایی مانند آب، خاک و تناسب اراضی ضروری است؛ سامانههای مرتبط با تناسب اراضی، نقشه شوری و خاکهای سدیمی باید به سامانههای تصمیمیار الگوی کشت و سامانه مزرعه متصل شوند تا به شناسنامهدار شدن محصولات کشاورزی و کاربردی شدن نتایج پژوهشها کمک کنند.»
رئیس سازمان تات با اشاره به تغییر رویکرد در ارزیابی پژوهشگران گفت: «در فرآیند انتخاب پژوهشگران، صرفاً مقالهمحوری ملاک نخواهد بود و اثربخشی، قابلیت ترویج یافتهها و انتقال دانش فنی اهمیت بیشتری خواهد داشت.»
او افزود: «نگاه سازمان از «تحقیق برای تحقیق» به «تحقیق برای توسعه و اثربخشی» تغییر کرده و آییننامههای ترفیع نیز با همین رویکرد اصلاح شدهاند.»
گلمحمدی همچنین از برنامهریزی برای استانداردسازی فرآیند انتخاب پژوهشگران برتر در مؤسسات مختلف خبر داد و تصریح کرد: «انتخابها باید محدود و مبتنی بر معیارهای دقیق باشد تا امکان تعریف پایههای تشویقی برای پژوهشگران برگزیده فراهم شود.»
معاون وزیر به موضوع آییننامه استخدامی کارکنان غیر هیئت علمی اشاره کرد و گفت: «این موضوع در دستور کار هیئت امنا قرار دارد و در صورت تصویب و ابلاغ شورای حقوق و دستمزد، اجرا خواهد شد؛ آییننامه استخدامی اعضای هیئت علمی نیز در حال بررسی است و تغییراتی از جمله در پایههای تشویقی در آن پیشبینی شده است.»
رئیس سازمان تات در پایان با ابراز امیدواری نسبت به تداوم همکاری و همدلی در بخش پژوهش کشاورزی تأکید کرد: «دستیابی به امنیت غذایی پایدار نیازمند همفکری و دغدغهمندی همه فعالان این حوزه است.»
نقش پژوهشهای خاک و آب در مدیریت بحران منابع طبیعی
همچنین در این مراسم معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر اهمیت جایگاه پژوهشهای خاک و آب در مدیریت بحران منابع طبیعی کشور، گفت: «بخش کشاورزی به مرحلهای رسیده که همزمان با بحران منابع آب و خاک مواجه است و عبور از این شرایط، نیازمند تقویت همکاری میان معاونتهای اجرایی و موسسات تحقیقاتی، احیای رویکردهای فنی و کارشناسی و اجرای راهبردهایی همچون اصلاح الگوی کشت و توسعه کشاورزی حفاظتی است.»
مجید آنجفی با اشاره به نقش ارزشمند پژوهشگران حوزه خاک و آب، بر ضرورت بهرهگیری از یافتههای علمی در تصمیمسازیهای اجرایی تاکید کرد.
او اظهار داشت: «با توجه به شرایط اقلیمی کشور، محدودیت منابع و مشکلات اقتصادی، اهمیت خاک و آب در امنیت غذایی کشور بیش از گذشته نمایان شده است.»
آنجفی با بیان اینکه سیاستهای بخش زراعت اکنون در نقطهای قرار دارد که میتوان آن را آغاز بحران منابع دانست، افزود: «با مشورت موسسات پژوهشی، بخشی از تعهد تولید محصولات کشاورزی در دیمزارها تعریف شده است تا از ظرفیت گسترده این اراضی برای افزایش تولید بدون اتکا به منابع آب سطحی و زیرزمینی استفاده شود.»
او احیای کشاورزی حفاظتی را یکی از راهبردهای اصلی برای کاهش فشار بر منابع خاک و آب دانست و تاکید کرد: «اجرای تناوب کشت و تنوع تولید میتواند به حفظ پایداری منابع کمک کند.»
معاون زراعت وزارت جهادکشاورزی به همکاریهای مالی و فنی میان معاونت زراعت و موسسات تحقیقاتی اشاره کرد و گفت: «بخشی از اعتبارات معاونت در قالب تفاهمنامههای مشترک هزینه میشود که نتایج آن در پروژههای علمی و فنی قابل مشاهده است.»
به گفته او، با وجود افزایش ماموریتهای وزارت جهاد کشاورزی طی سالهای گذشته، امور فنی و کارشناسی در برخی موارد به حاشیه رفته و تمرکز بر مسائل بازار موجب کاهش توجه به ماهیت علمی و تخصصی این وزارتخانه شده است.
آنجفی افزود: «اختیارات و برخی وظایف ذاتی معاونت زراعت در سالهای اخیر کاهش یافته و اعتبارات این بخش نیز دچار تحلیل شده است، اما تلاشهایی برای احیای ردیفهای بودجهای و بازگرداندن ظرفیتهای مالی در حال انجام است.»
معاون زراعت وزارت جهادکشاورزی، تاکید کرد: «ابزار مالی میتواند در کنار پژوهش، به حل بهتر مسائل فنی بخش کشاورزی کمک کند.»
آنجفی با بیان اینکه ساختار کشت طی دهههای گذشته به سمتی رفته که فشار بیش از حد بر منابع آب زیرزمینی و تخریب خاک را به دنبال داشته است، تغییر الگوی کشت را یک ضرورت ملی دانست و افزود: «حرکت به سمت مزیتهای منطقهای و عبور از برخی سیاستهای قدیمی، فرآیندی پیچیده و همراه با هزینه است، اما ادامه مسیر گذشته میتواند تهدیدی جدی برای بخش کشاورزی باشد.»
او در تشریح اقدامات انجامشده در این زمینه گفت: «کارگروه ملی الگوی کشت با هدف جلب مشارکت دستگاههای مختلف از جمله وزارت کشور، وزارت نیرو و سازمان برنامه و بودجه تشکیل شده و ستادهای استانی نیز با مسئولیت استانداران فعال شدهاند تا هماهنگی لازم برای اجرای تغییرات فراهم شود.»
به گفته آنجفی، برای نخستین بار میزان آب قابل برنامهریزی دشتها به تفکیک و بهصورت مستند از وزارت نیرو دریافت شده تا تعریف الگوی کشت بر اساس ظرفیت واقعی منابع آبی انجام شود.»
معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر نقش گزارشهای علمی در افزایش پذیرش تصمیمات اجرایی، اظهار داشت: «در جلسات ملی و کمیسیونهای مختلف، زمانی که تصمیمات اجرایی مستند به تحقیقات موسسات علمی باشد، میزان پذیرش و امکان اجرای آنها بهطور محسوسی افزایش مییابد.»
او با اشاره به اینکه ستاد عالی زراعت به دستور وزیر جهاد کشاورزی تشکیل و نخستین جلسه این ستاد برگزار شده و در آینده نزدیک جلسه دوم نیز برگزار خواهد شد، پیشنهاد کرد گزارش علمی ارائهشده در مراسم رونمایی از دستاوردهای موسسه تحقیقات خاک و آب در این ستاد نیز برای مدیران و مسئولان استانی ارائه شود تا ظرفیت علمی بخش کشاورزی بیش از پیش نمایان شود.
آنجفی با قدردانی از میزبانی موسسه تحقیقات خاک و آب، ابراز امیدواری کرد که همکاری نزدیک میان بخش اجرا و پژوهش بتواند به کاهش بحرانهای موجود در بخش کشاورزی و تحقق ماموریتهای اصلی وزارت جهاد کشاورزی منجر شود.
ارائه نتایج پایش نیترات و آلایندهها
رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور نیز در این مراسم از نتایج طرح پایش میزان نیترات و آلایندهها در محصولات کشاورزی و همچنین دادههای حاصل از پایش کمی و کیفی خاکهای کشاورزی ایران خبر داد.
هادی اسدی رحمانی، اظهار داشت: «دادههای علمی نشان میدهد نگرانیهای عمومی درباره آلودگی گسترده محصولات کشاورزی در بسیاری از موارد با واقعیتهای پژوهشی همخوانی ندارد، هرچند در برخی مناطق نیاز به اقدامات احتیاطی و مدیریتی وجود دارد.»
او با بیان اینکه دو دستاورد مهم در این برنامه ارائه میشود، گفت: «یکی از این دستاوردها حاصل فعالیت همکاران بخش آزمایشگاهها با همکاری معاونت زراعت، معاونت باغبانی، سازمان تات و مؤسسات تحقیقاتی است که به بررسی میزان نیترات در محصولات کشاورزی اختصاص دارد.»
اسدی با اشاره به انتشار گزارشهایی از سوی سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت درباره وجود آلایندههایی مانند نیترات، فلزات سنگین و باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی، افزود: «در مؤسسه تحقیقات خاک و آب، با همکاری معاونت زراعت، طی چند سال گذشته کار گستردهای برای پاسخ علمی به این پرسش که آیا محصولات کشاورزی واقعاً آلوده هستند یا خیر آغاز شد؛ اقدامی که با حمایت مستمر مسئولان بخش زراعت در سالهای گذشته انجام گرفته است.»
رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور با تأکید بر اینکه نتایج استخراجشده از این طرح نشان میدهد بسیاری از نگرانیهایی که در جامعه، محافل تخصصی و فضای مجازی درباره آلودگی محصولات کشاورزی مطرح میشود، با یافتههای علمی همخوانی ندارد، تصریح کرد: «هرچند در برخی مناطق و برخی محصولات باید احتیاطهای لازم مدنظر قرار گیرد و منابع آلودگی، چه منشأ خاکی داشته باشند و چه ناشی از کاربرد نهادههای شیمیایی باشند، مدیریت شوند.»
او ادامه داد: «دادههای تولیدشده در این طرح، زمینه را برای ورود به گام بعدی یعنی تدوین راهکارهای رفع آلودگیهای نقطهای در برخی مناطق فراهم کرده است و مؤسسات تحقیقاتی و سازمان تحقیقات باید برنامههای مدیریتی لازم را در این زمینه دنبال کنند.»
اسدی رحمانی بخش دیگر دستاوردهای ارائهشده را مرتبط با طرح بزرگ پایش خاکهای کشاورزی کشور دانست و گفت: «این طرح در چارچوب وظایفی که قانون حفاظت از خاک بر عهده وزارت جهاد کشاورزی گذاشته، با هدف پایش کمی و کیفی خاکهای کشور اجرا شده و دادههای بسیار ارزشمندی از آن به دست آمده است.»
او با اشاره به رونمایی نقشه شوری خاکهای کشور در سالهای اخیر خاطرنشان کرد: «نقشه قلیاییت خاکها نیز بهعنوان بخشی از دادههای این طرح استخراج شده که نتایج آن نشان میدهد خاکهای کشور در چه مسیری در حال تغییر هستند و افت کیفیت حاصلخیزی در برخی مناطق مشاهده میشود.»
رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور با تأکید بر اینکه مسئله قلیاییت خاکها کمتر مورد توجه قرار گرفته است، تصریح کرد: «در حالی که معمولاً توجهها به شوری خاک معطوف است، موضوع سدیم و قلیاییت میتواند اثرات منفی قابل توجهی بر کیفیت و ساختمان خاک و در نهایت عملکرد تولید داشته باشد، از این رو نقاط پرریسک شناساییشده باید از نظر الگوی کشت، عملیات اصلاحی و فرآیندهای مدیریتی مورد توجه قرار گیرند.»
او با بیان اینکه دادههای طرح پایش خاکهای کشاورزی پیشتر به صورت مقدماتی ارائه شده است، گفت: «پیشنهاد شده تا نتایج این پایش در شورای معاونین وزارت جهاد کشاورزی ارائه شود تا برنامهریزیهای ملی بر پایه دادههای علمی انجام گیرد.»
اسدی رحمانی با قدردانی از پژوهشگران و همکاران مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور اظهار داشت: «پژوهشگران سرمایه اصلی مؤسسه هستند و با وجود محدودیتها و شرایط اقتصادی موجود، همواره تلاش کردهاند جایگاه علمی مؤسسه حفظ شود و فعالیتهای پژوهشی استمرار داشته باشد.»
رونمایی از کتاب نیترات و نقشه خاکهای سدیمی و تقدیر از پژوهشگران برتر
در انتهای این مراسم از دستاوردهای پژوهشی موسسه تحقیقات خاک و آب کشور شامل کتاب «بررسی جامع غلظت نیترات در محصولات کشاورزی ایران» و نقشه خاکهای سدیمی ایران به دست دومعاون وزیر حاضر در جلسه رسماً رونمایی شد؛ این اقدام نمادین، اهمیت علمی و کاربردی این دستاوردها در ارتقای کیفیت محصولات کشاورزی و مدیریت منابع خاک و آب را برجسته کرد.
همچنین از پژوهشگران برتر این موسسه نیز با ارائه لوح، تقدیر به عمل آمد.
دیدگاه تان را بنویسید