ایران در آستانه جهش صادراتی به آفریقا؛ از زنجیره مکانیزاسیون و بیوتکنولوژی تا هوشمندسازی کشاورزی و تسخیر بازار «سِماک»

به گزارش ایانا، کامران رضایی، رئیس مرکز تجاری ایران در کامرون، با تبیین موقعیت استراتژیک این کشور در جغرافیای اقتصادی قاره آفریقا اظهار داشت: «کامرون به عنوان هاب اصلی اتحادیه اقتصادی و پولی آفریقای مرکزی (سِماک - CEMAC) شامل کشورهای کامرون، چاد، گینه استوایی، گابن، کنگو و آفریقای مرکزی شناخته می‌شود؛ منطقه‌ای که با لغو روادید و حذف تعرفه‌های گمرکی میان اعضا، کالاهای ورودی به بنادر کامرون را بدون مانع به سایر کشورهای عضو ترانزیت می‌کند.»

او با اشاره به سابقه ۲۰ ساله حضور این مرکز در کامرون و اعطای نمایندگی رسمی سازمان توسعه تجارت ایران از سال ۱۴۰۱ به این مجموعه گفت: «طی این سال‌ها اقلام متعددی مانند خودروهای پراید، سمند و وانت نیسان، مواد غذایی شامل ماکارونی و بیسکویت، روغن‌موتور و قطعات خودرو، خطوط تولید دستمال‌کاغذی و دستگاه‌های تصفیه روغن توسط بخش خصوصی ایران وارد بازار این منطقه شده است؛ به‌گونه‌ای که هم‌اکنون حدود ۳۰ درصد نیاز بازار روان‌کننده‌های کامرون به‌وسیله ایران تأمین می‌شود.»

رضایی با تأکید بر اینکه «بازرگان آفریقایی باید کالا را از نزدیک ببیند و لمس کند تا اقدام به خرید کنند»، بر ضرورت حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی تأکید کرد و افزود: «حضور پرقدرت شرکت‌های ایرانی در نمایشگاه‌های کامرون از جمله نمایشگاه تخصصی دارو و سلامت (فارکس)، به عنوان نقطه عطفی ثبت شد که زمینه رجیستری و ثبت رسمی ۱۶ قلم داروی ساخت ایران در وزارت بهداشت کامرون را رقم زد.»

او توسعه بنادر کامرون از جمله بندر کرایبی توسط سرمایه‌گذاران خارجی را فرصتی مهم برشمرد و تأکید کرد که پیمانکاران ایرانی ظرفیت بالایی برای ورود به پروژه‌های راه‌سازی و زیرساختی این حوزه دارند.

 عبور از فروش صرف ادوات؛ ضرورت ایجاد منافع مشترک در کشاورزی آفریقا

حسین دهقانی سانیچ، رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی و دبیر ستاد هوشمندسازی کشاورزی، در ادامه با تشریح بسته جامع توانمندی‌های فناورانه کشورمان گفت: «رویکرد ما در تعامل با قاره آفریقا نباید صرفاً مبتنی بر فروش ادوات باشد، بلکه باید با انتقال فناوری، آموزش‌های میدانی و پروژه‌های پایلوت، مدل‌های همکاری برد-برد و منافع مشترک ایجاد کنیم.»

او با تبیین چرخه شش‌گانه خدمات فنی و مهندسی کشورمان شامل «امکان‌سنجی، طراحی مفهومی، تأمین تجهیزات، احداث، راه‌اندازی و آموزش بهره‌برداران» بیان کرد: «در شرایط محدودیت منابع آبی، دانش‌پژوهان ایرانی سامانه‌های نرم‌افزاری و هوشمندی چون سامانه «آدیس» را برای طراحی و بهینه‌سازی شبکه‌های آبیاری قطره‌ای و تدوین الگوی کشت اقتصادی توسعه داده‌اند که تاکنون در سطحی بالغ بر ۱۵ هزار هکتار از اراضی کشور با موفقیت اجرایی شده و کاملاً قابلیت پیاده‌سازی در اقلیم‌های گوناگون آفریقا را دارد.»

دهقانی سانیچ طراحی سازه‌های گلخانه‌ای کم‌مصرف انرژی متناسب با شرایط دمایی هر منطقه، ماشین‌آلات تخصصی زراعت گیاهان دارویی و سیستم‌های خشک‌کن خورشیدی را از دیگر دستاوردهای بومی دانست و اظهار داشت: «در عرصه هوشمندسازی مزارع، باغات و واحدهای دام و طیور گام‌های ارزنده‌ای برداشته‌ایم. از جمله این دستاوردها، توسعه «دستیار و سخنگوی هوشمند کشاورزی» مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) است که روی تلفن‌های همراه بهره‌برداران قرار گرفته و آخرین یافته‌های دانشی و مشاوره‌های تخصصی را به زبان ساده در اختیار کشاورز می‌گذارد.»

دبیر ستاد هوشمندسازی کشاورزی با بازخوانی یک تجربه موفق مشارکت اجتماعی در احیای حوضه آبریز دریاچه ارومیه بیان کرد: «طی ۱۲ سال گذشته با اجرای یک پلتفرم هم‌افزا میان دولت، بخش خصوصی و مردم، توانستیم در ۲۵۴ روستا و با همکاری ۱۴ هزار کشاورز، به هدف سه‌گانه «کاهش مصرف آب کشاورزی، افزایش بهره‌وری و ارتقای درآمد بهره‌برداران» دست یابیم؛ الگویی که به دلیل شباهت‌های ساختار خرده‌مالکی در آفریقا، بهترین گزینه برای توانمندسازی کشاورزان این قاره از طریق آموزش بخش خصوصی محلی است.»

او در پایان پنل با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده خاطرنشان کرد: «شناسایی دقیق رویدادها و ظرفیت‌های میدانی آفریقا، تطبیق فناوری‌های ایرانی با اقلیم مقصد و طراحی مدل‌های سرمایه‌گذاری مشترک، مسیر پایداری است که می‌تواند ارتقای بهره‌وری اقتصادی و صیانت از منابع پایه در کشورهای آفریقایی را تضمین کند.»

 ایران؛ قطب طراحی و ساخت ادوات در منطقه

محمد قهدریجانی، نایب‌رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان ماشین‌ها و ادوات کشاورزی ایران، در این نشست با اشاره به جایگاه برجسته کشورمان در حوزه صنعت ماشین‌آلات کشاورزی اظهار داشت: «کشور ایران بدون هیچ‌گونه مبالغه، امروز به عنوان یکی از قطب‌های مهم طراحی، تولید و ساخت انواع ماشین‌آلات کشاورزی در منطقه شناخته می‌شود و در کنار ترکیه، به عنوان یک مدعی جدی در این حوزه مطرح است.»

او با تشریح توانمندی‌های داخلی در بخش‌های مختلف زنجیره مکانیزاسیون تصریح کرد: «در ساخت ماشین‌آلات خاک‌ورزی مرسوم و حفاظتی، تولید داخل به موفقیت صددرصدی دست یافته است. همچنین در بخش ماشین‌های کاشت غلات، حبوبات، سبزیجات، صیفی‌جات و نشاء، بیش از ۹۰ درصد نیاز کشور در داخل تأمین می‌شود و توان فنی ادوات داشت نیز کاملاً بومی است.»

قهدریجانی با تأکید بر اینکه بیش از ۵۰۰ واحد تولیدی فعال در کشور توانسته‌اند برای تمامی اقلیم‌ها و انواع مزارع (کوچک، متوسط و بزرگ) ماشین‌آلات متناسب تولید کنند، افزود: «با توجه به نیاز مبرم مزارع آفریقا به توسعه مکانیزاسیون، امکان تأمین و عرضه زنجیره کامل ماشین‌آلات از خاک‌ورزی تا برداشت و پس از برداشت برای این قاره وجود دارد.»

این فعال صنعتی چالش اصلی در مسیر توسعه صادرات به آفریقا را مباحث مالی خواند و گفت: «تبادل پول، نحوه انتقال منابع مالی و سرمایه‌گذاری از بزرگترین چالش‌های ماست. اعزام کالا بدون تقاضای مشخص راهکار مناسبی نیست؛ بنابراین پیشنهاد مشخص اتحادیه، تشکیل یک «میز عملیاتی مشترک» با مشارکت وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی و امور خارجه، گمرک و بانک مرکزی برای تسهیل مسیر قانونی و تسویه‌های تهاتری است.»

آمادگی صنعت پلی‌اتیلن ایران برای اجرای پروژه‌های مشترک آبرسانی در آفریقا

در ادامه این نشست، علیرضا صحاف امین، نایب‌رئیس هیأت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات پلی‌اتیلن، با اشاره به مزیت‌های رقابتی محصولات ایرانی در حوزه آبیاری و انتقال آب گفت: «ما در بازارهای شمال آفریقا از جمله الجزایر و مراکش حضور موفقیت‌آمیزی داشته‌ایم و به دلیل وزن سبک، مقاومت بالا در برابر رانش زمین، سازگاری با خاک‌های شور و قلیایی و هزینه‌های تمام‌شده بهینه، محصولات پلی‌اتیلن ایران انتخابی ایده‌آل برای توسعه شبکه‌های آبیاری و آبرسانی در آفریقا محسوب می‌شوند.»

او با اعلام آمادگی کامل برای مشارکت با پیمانکاران، مشاوران و توزیع‌کنندگان محلی افزود: «علاوه بر تأمین تجهیزات پیشرفته گلخانه‌ای، قطره‌ای و نوارهای تیپ، آمادگی داریم در پروژه‌های زیرساختی و آبرسانی صنعتی و شهری آفریقا به صورت مشارکتی وارد عمل شده و کلاس‌های آموزشی انتقال دانش فنی را برای متخصصان محلی برگزار کنیم.»

جهش تولید گوشت و شیر در آفریقا با فناوری ایرانی تولید جنین دام

علیرضا نادری، دانشیار پژوهشگاه سینا نیز در این نشست با ارائه آماری از تحولات صنعت دامپروری گفت: «برزیل با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین اصلاح نژادی و تولید جنین، توانسته به یکی از بزرگترین صادرکنندگان گوشت جهان تبدیل شود. آفریقا با وجود وسعت سه برابری نسبت به برزیل و دو برابری جمعیت دام، به دلیل پایین بودن بهره‌وری، تولید گوشت بسیار کمتری دارد که این شکاف با انتقال فناوری‌های نوین قابل جبران است.»

او با اشاره به پروژه‌های بین‌المللی این مجموعه تصریح کرد: «در حال حاضر قراردادهای متعددی در حوزه صادرات جنین و آبستنی تضمینی با کشورهای آفریقایی از جمله اوگاندا، نیجریه (راه‌اندازی شرکت مشترک تولید جنین)، کنیا و زیمباوه منعقد شده است. رویکرد ما صرفاً فروش کالا نیست، بلکه انتقال دانش فنی، راه‌اندازی آزمایشگاه‌های تخصصی و مشارکت در تولید، راهکار اصلی ما برای تسخیر بازار دامپروری آفریقا است.»