توانایی ایران در تبدیل شدن به هاب غلات

پس از جنگ اوکراین و روسیه بسیاری از تحلیلگران بخش کشاورزی اعم از کارشناسان داخلی و خارجی معتقدند ایران می‌تواند هاب غلات منطقه خاورمیانه شود، نظر شما به عنوان رئیس انجمن غلات ایران در این خصوص چیست؟

طی دو سال اخیر با توجه به وقوع جنگ بین اوکراین و روسیه شاهد وضع تحریم‌های گسترده علیه روسیه به عنوان بزرگترین صادرکننده غلات جهان بوده‌ایم همین امر این ذهنیت را به وجود آورد که مسیر ترانزیتی ایران می‌تواند بهترین جایگزین برای صادرات غلات این کشور از دریای سیاه و مدیترانه باشد.

طبیعتا مسیر ترانزیتی ایران می‌تواند برای روس‌ها دستیابی به بازارهای کشورهای خلیج فارس، پاکستان و کشورهای غربی و جنوبی آسیا را مقرون به صرفه کند چون برای آنها این مسیر ترانزیتی امنیت بیشتری نسبت به دریای سیاه و مدیترانه دارد.

کشورمان نیز می‌تواند علاوه بر اینکه به عنوان یکی از بزرگترین مصرف کنندگان غلات، دانه‌های مورد نیاز خود را تأمین کند، بتواند از مزایای تجاری صادرات غلات به دیگر کشورها نیز برخوردار شود.

اما پر واضح است که در حال حاضر تجهیزات، زیرساخت‌ها و پتانسیل‌های کشورمان برای تبدیل شدن به هاب غلات منطقه کم است، از این رو کشورمان باید زیرساخت‌های بزرگی برای تسهیل این امر ایجاد کند.

به طوری که ما شاهد آن هستیم سال‌هاست کریدور شمال و جنوب در دست بهره‌برداری و اجراست ولی راه‌اندازی این پروژه منتظر پروژه رشت- آستاراست که گفته می‌شود چند سال دیگر به بهره‌برداری می‌رسد.

تکمیل این پروژه و توسعه دیگر زیرساخت‌ها می‌تواند ایران را هاب غلات منطقه خاورمیانه کند به‌طوری که بسیاری از همسایگان کشورمان خصوصاً کشورهای عربی خلیج فارس به دلیل وضعیت آب و هوایی و مناطق متعدد بیابانی خود از کشت غلات عاجز بوده و به‌شدت ناچار به واردات هستند از این رو می‌توان غلات روسیه را به این کشورها صادر کرد و از مزایای تجاری آن بهره برد.

با توجه به اینکه در بسیاری از کشورهای جهان با بحران امنیت غذایی یا به عبارت دیگر جنگ غذا روبه‌رو هستیم، وضعیت ذخایر کالاهای اساسی کشورمان را چطور می‌بینید؟

خوشبختانه تا اواخر سال گذشته میزان ذخایر کالاهای اساسی کشورمان با توجه به تولید گسترده و واردات کالاهای اساسی مناسب بود ولی در چند ماه اخیر با توجه به اینکه بانک مرکزی ارزی به واردات کالاهای اساسی اختصاص نداده، نگرانی‌های وجود دارد که امیدواریم با رفع این مشکل از التهابات بازار در ماه‌های آینده جلوگیری کنیم.

در زمینه روغن، کشورمان سالانه به یک میلیون و 500 هزار تن روغن برای مصارف صنف و صنعت نیاز دارد که با توجه به افزایش تولید کلزا و سویا در کشورمان می‌توان دورنمای مناسبی برای این صنعت داشت.

قیمت روغن در سال گذشته در بازار جهانی روند کاهشی به خود گرفت که متناسب با این افت شاهد کاهش قیمت‌ها در بازار ایران هم بودیم.

اما رویکرد مسئولان در حال حاضر واردات روغن خام است این در حالی است که باید رویکرد واردات دانه‌های روغنی به کشور باشد تا از ظرفیت صنایع و کارخانجات روغن‌کشی در کشور استفاده کرد که این امر با افزایش تعرفه واردات روغن خام نسبت به واردات دانه‌های روغنی میسر است.

در مورد گندم هم پیش‌بینی شده امسال تولید شرایط خوبی داشته باشد.البته نباید فراموش کرد که به دلیل شرایط سیاسی کشور ما باید ذخیره مناسبی از این محصول استراتژیک داشته باشد. براساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده حجم ذخایر گندم تا فصل برداشت جوابگوی نیاز کشور است.

در زمینه گندم اینکه گفته می‌شود هم‌اکنون گندم در مرز عراق و افغانستان به قیمت هر کیلوگرم 20 تا 30 هزار تومان به صورت قاچاق فروخته می‌شود ساده لوحانه است، چون اولاً قاچاق گندم به دیگر کشورها با توجه به قیمت‌های جهانی این محصول توجیه اقتصادی ندارد و درنهایت قیمت همان 16 یا 17 هزارتومان است.

از طرف دیگر گندم کالایی نیست که بتوان به مقادیر زیاد آن را قاچاق کرد بنابراین می‌توان گفت این شایعه پراکنی‌ها در مورد قاچاق گندم صرفاً اهرم فشاری برای دولت و وزارت جهاد کشاورزی در تعیین نرخ خرید تضمینی گندم باشد.

با این حال کشورمان سالانه به 10 میلیون و 500 هزار تن تا 12 میلیون تن گندم نیاز دارد که از این میزان 8 تا 9 میلیون تن آن به مصرف خبازی‌ها می‌رسد.

واردات ذرت دامی کشورمان 8 میلیون و 500 هزار تن تا 9 میلیون تن است و یک میلیون تن مصرفی دیگر نیز از طریق تولید داخل تأمین می‌شود از این رو مصرف کلی ذرت دامی در کشورمان 10 میلیون تن است.

سالانه به 3 میلیون و 500 هزار تا 4 میلیون تن کنجاله سویا نیز برای مصرف داخل نیازمندیم که 2 میلیون آن از طریق واردات و مابقی از تولید داخل به دست می‌آید.

در سال‌های اخیر در زمینه صنایع تبدیلی خصوصاً در زمینه زعفران و سیب چه گام‌هایی برداشته شده است؟

طی سال‌های گذشته توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی کشورمان با رشد قابل توجهی روبه‌رو بوده است به طوری که هم‌اکنون کارخانجات زیادی در کشور ما برای تبدیل محصول به فرآورده‌های مختلف ایجاد شده و مشغول به کار هستند.

لکن در زمینه زعفران مهمترین مشکل کشورمان نداشتن برندینگ جهانی است که این امر نیز ناشی از تحریم‌های ظالمانه علیه کشورمان بوده است.

در زمینه سیب باید راهکار تهاتر با دیگر محصولات کشاورزی از جمله موز و سایر میوه‌های گرمسیری در دستور کار قرار گیرد تا شاهد انباشت این میوه در باغ‌های کشورمان و فاسد شدن آنها نباشیم.