با مدیریت خاک می توانیم بحران آب را حل کنیم / خاک در ایران متولی ندارد

به گزارش ایانا از قدس آنلاین، منوچهر گرجی در مراسم بزرگداشت روز جهانی خاک و افتتاح موزه خاک که در تالار خلیج فارس دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان برگزار شد، گفت: خاک اسکلت مسائل جامعه اعم از محیط زیست، امنیت غذایی و ... است حال آنکه بشر در دو دهه اخیر از خاک غافل شده است .

رئیس انجمن علوم خاک ایران افزود: با وجود اینکه اراضی کشاورزی بیش از ۱۲ هزار سال در خدمت بشر بوده اما برخورد و شیوه استفاده انسان طوری بوده که ممکن است این نعمت خدادادی تا یک یا دو نسل آینده نابودی شود .

گرجی با تاکید بر اینکه همه متخصصان حوزه خاک، دولت و ملت در حفاظت و نگهداری از خاک مسؤول هستند، با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری، بیان کرد: معظم ‎ له در بیانات خود به اهمیت خاک تأکید کرده و فرموده ‎ اند فرسایش خاک آن چیزی نیست که بعد بشود به آسانی جبران کرد. قضیه خاک از قضیه آب مهم ‎ تر است .

وی با بیان اینکه راه ‎ های مختلفی برای تهیه آب وجود دارد اما خاک به راحتی قابل تولید نیست، ابراز کرد: تولید هر یک سانتی ‎ متر خاک صدها سال زمان نیاز دارد حال اگر ۴۰ سانتی ‎ متر از خاک نابود شود تولید مجدد آن دیگر برای بشر قابل استفاده نخواهد بود .

رئیس انجمن علوم خاک ایران با اشاره به کاربرد خاک به جامعه، تشریح کرد: تولید محصولات مختلف و تامین امنیت غذایی، تولید مواد اولیه پوشاک، چوب و سایر نیازمندی ‎ های جامعه، تنظیم هوا و تعادل بخشی به ترکیب گازهای جوی زمین، چرخه عناصر غذایی و تغییر و تبدیل ذخیره مواد، دفن پسماندها، تصفیه آلاینده ‎ ها و فاضلاب، ذخیره و نگه ‎ داری بذر گیاهان و ذخایر ژنتیکی ارزشمند، ذخیره کربن اتمسفر و کاهش گازهای گلخانه ‎ ای، کاربرد عمرانی، صنعتی، داروسازی و تولید انرژی و ... را از جمله خدمات و کاربرد خاک در جامعه برشمرد .

وی حمایت و حفاظت از تنوع زیستی در زیست ‎ بوم ‎ ها را از دیگر کاربردهای خاک دانست و یادآور شد: بزرگترین تنوع ‎ زیستی در خاک است طوری که در یک قاشق غذاخوری از خاک به میزان جمعیت کره زمین، موجود زنده وجود دارد .

گرجی با بیان اینکه برخی کشورهایی همچون هلند به دلیل کمبود خاک به واردات خاک روی آوردند، تغییر کاربری اراضی حاصلخیز کشاورزی و تهدید امنیت غذایی، افزایش سیل، ریزگردها، هدررفت، آلودگی هوا را از جمله چالش های مرتبط با اراضی کشاورزی و منابع خاک برشمرد .

رئیس انجمن علوم خاک ایران با اشاره به کمبود آب در ایران، تاکید کرد: راه حل عمده حل مشکل آب در کشور مدیریت خاک است و بهبود مشکل آب در ایران بدون مدیریت خاک امکان پذیر نخواهد بود .

وی با بیان اینکه برخی با توجه به مساحت ۱۶۵ میلیون هکتاری ایران تصور بی ‎ نیازی کشور به خاک را دارند، ابراز کرد: کشورمان در کنار مشکل آب از مشکل خاک نیز رنج می ‎ برد حال اگر این غفلت ادامه یابد شدت مشکل خاک همانند آب می ‎ شود .

گرجی اذعان کرد: در ایران سالانه ۱۰ هزار هکتار از اراضی حاصلخیز کشاورزی که در نزدیکی شهرها و روستاهای بزرگ قرار دارند به دلیل تغییر کاربری اراضی از بین می ‎ روند .

رئیس انجمن علوم خاک ایران با بیان اینکه ۹۹ درصد از غذا و سایر مایحتاج انسان از منابع خاک تهیه می شود، گفت: با وجود اهمیت بی شمار خاک مسوولان به ویژه وزارت کشاورزی از این مهم غفلت می کند .

وی با بیان اینکه اراضی نامناسب کشاورزی میلیون ‎ ها تومان به کشور خسارت وارد می ‎ کند، تنها حدود هفت درصد از اراضی تحت کشت ایران را اراضی از نوع کلاس یک و بدون محدودیت اعلام و تاکید کرد: با از دست دادن اراضی درجه یک و حاصلخیز و کشت در اراضی درجه دو به بعد مصرف آب و کود افزایش پیدا می ‎ کند و در نهایت محصول کمتری نیز تولید می ‎ شود .

گرجی تخریب و فرسایش خاک در ایران را حداقل ۲ میلیارد تن دانست و اظهار کرد: با این حجم فرسایش خسارت ۵۶ میلیارد دلاری به کشور تحمیل می ‎ شود که این مقدار ۶.۵ برابر کل بودجه عمرانی کشور است .

رئیس انجمن علوم خاک ایران یکی از مولفه ‎ های اصلی امنیت ملی هر کشوری را امنیت غذایی آن کشور دانست و بیان کرد: اهمیت امنیت غذایی از آنجایی آشکار می ‎ شود که بیش از ۴۰ درصد جمعیت ایران که حدود ۱۰ میلیون نفر را تشکیل می ‎ دادند در سال ۱۹۱۷ تا سال ۱۹۹۰ در اثر کمبود غذا تلف شدند .

وی با بیان اینکه مدیریت پایدار خاک راه اساسی رفع مشکل آب در کشور است، موارد مختلف اعم از مدیریت خاک در جنگل و استحصال بیشتر آب، حفاظت خاک و کنترل فرسایش، کاهش رواناب و رسوب در اراضی منابع، مدیریت خاک در مراتع و افزایش پوشش گیاهی و ... را از اثرات مدیریت خاک در منابع طبیعی عنوان کرد .

رئیس بر افزایش بهره ‎ وری آب در کشاورزی تاکید کرد و گفت: این مهم از برنامه ‎ های جهاد کشاورزی است که تاکنون اقدام قابل قبولی انجام نشده و این در حالی است که کشورهای دیگر ۵۰ سال گذشته اقدام به این کار کرده ‎ اند .

وی با بیان اینکه حل مشکلات خاک و شناخت مردم نسبت به اهمیت آن نیازمند فرهنگ ‎ سازی است، یادآور شد: برنامه ‎ ها، همایش ‎ ها و سمینارها باید از سطح دانشگاه ‎ ها به سطح جامعه برود تا مردم به اهمیت خاک آگاه شوند .

رئیس انجمن علوم خاک ایران بر تقویت تشکیلات اجرایی متولی حفاظت و مدیریت خاک تأکید کرد و افزود: خاک در ایران متولی ندارد؛ اگرچه معاونت آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی مسؤولیت آب و خاک را به عهده دارد اما برای مدیریت خاک کشور اقدامی نداشته است .

گرجی در پایان ابراز کرد: در صورت اجرای پروژه ‎ های ملی برای بهبود مشکل خاک و آب، اجرای برنامه ‎ های حفاظتی و استفاده از ظرفیت دانشگاه ‎ ها و دانش دانشجویان به خوبی استفاده شود تا ۱۰ سال آینده مشکل آب، خاک و ریزگردها تا حدود زیادی حل می ‎ شود .