هفته جهاد کشاورزی؛ تجلی اراده ملی برای ساخت آیندهای پایدار در امنیت غذایی
هفته جهاد کشاورزی، فرصتی برای بازخوانی یک حقیقت بنیادین در منظومه توسعه کشور است؛ اینکه امنیت غذایی، صرفاً یک موضوع اقتصادی و تولیدی نیست، بلکه یکی از مهمترین مؤلفههای امنیت ملی، ثبات اجتماعی و اقتدار راهبردی کشورها به شمار میرود.
شعار امسال هفته جهاد کشاورزی با عنوان «امنیت غذایی در سایه وحدت و اقتدار ملی» بهدرستی بر همین واقعیت تأکید دارد که تولید پایدار غذا، محصول همافزایی دولت، مردم، تولیدکنندگان، نخبگان علمی، تشکلهای بخش کشاورزی و همه حلقههای زنجیره ارزش غذاست.
امنیت غذایی زمانی محقق میشود که سیاستگذاری هوشمند، سرمایهگذاری هدفمند، دانش فنی، مدیریت منابع و مشارکت فعال بهرهبرداران در کنار یکدیگر قرار گیرد. بخش کشاورزی امروز دیگر صرفاً یک بخش تولیدی نیست؛ بلکه یک نظام پیچیده اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی است که با اشتغال، معیشت، صادرات غیرنفتی، توسعه روستایی، مدیریت منابع طبیعی و امنیت ملی پیوندی ناگسستنی دارد. از این منظر، حمایت از کشاورزی، سرمایهگذاری برای آینده کشور است و هر اقدامی در مسیر افزایش بهرهوری، کاهش ضایعات، توسعه زنجیره ارزش و ارتقای فناوری، گامی در جهت تقویت اقتدار ملی محسوب میشود. در همین چارچوب، وزارت جهاد کشاورزی با رویکردی مبتنی بر بهرهوری، سرمایهگذاری مولد و توسعه زیرساختها، برنامههای گستردهای را برای تقویت بنیانهای تولید و افزایش تابآوری بخش کشاورزی در دستور کار قرار داده است.
یکی از جلوههای مهم این رویکرد، بهرهبرداری از طرحها و پروژههای متنوع بخش کشاورزی در هفته جهاد کشاورزی امسال است. در این هفته، ۲۲۰۹ پروژه بخش کشاورزی در ۱۵ زیربخش با اعتباری بالغ بر ۳۰ همت در استانهای سراسر کشور به بهرهبرداری میرسد؛ پروژههایی که بیانگر تداوم جریان سرمایهگذاری، توسعه زیرساختها و حرکت بخش کشاورزی به سمت تولید پایدار و دانشمحور است. ترکیب این پروژهها نشان میدهد که سیاستهای توسعهای بخش کشاورزی بر حوزههای زیرساختی و پیشران متمرکز شده است؛ بهگونهای که در میان پروژههای قابل افتتاح، زیربخش آب و خاک با ۴۸ درصد، دام و طیور با ۱۳ درصد و باغبانی با ۱۲ درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص دادهاند.
این تمرکز، بیانگر اهمیت مدیریت منابع پایه، افزایش بهرهوری آب، توسعه روشهای نوین آبیاری، تقویت تولیدات دامی و ارتقای ظرفیتهای باغی کشور است. از سوی دیگر، بیشترین حجم سرمایهگذاری انجامشده در پروژههای هفته جهاد کشاورزی به زیربخشهای صنایع با ۲۸ درصد، دام و طیور با ۲۲ درصد و شیلات با ۱۶ درصد اختصاص دارد؛ موضوعی که نشاندهنده تغییر رویکرد بخش کشاورزی از تولید خام به سمت تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع تبدیلی و غذایی، کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی است.
امروز توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی یکی از مهمترین راهبردهای اقتصادی بخش کشاورزی محسوب میشود؛ چراکه این صنایع علاوه بر ایجاد اشتغال، موجب تثبیت درآمد تولیدکنندگان، کاهش هدررفت محصولات، افزایش قدرت رقابت در بازارهای داخلی و خارجی و ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای بخش کشاورزی میشوند. یکی دیگر از دستاوردهای مهم پروژههای هفته جهاد کشاورزی، نقش مستقیم آن در تثبیت اشتغال و پایداری اقتصاد روستایی است. با بهرهبرداری از این طرحها، زمینه تثبیت اشتغال مستقیم و غیرمستقیم برای ۱۱۴ هزار و ۸۸۱ نفر از بهرهبرداران، فعالان و شاغلان بخش کشاورزی فراهم میشود؛ موضوعی که نشان میدهد کشاورزی همچنان یکی از مهمترین پایههای اشتغال مولد در کشور است.
نزدیک به ۲۴ همت از مجموع ۳۰ همت سرمایهگذاری انجامشده برای پروژههای قابل افتتاح هفته جهاد کشاورزی، از محل آورده شخصی و سرمایهگذاری مستقیم بخش خصوصی و بهرهبرداران تأمین شده است؛ موضوعی که بهروشنی بیانگر افزایش اعتماد سرمایهگذاران به ظرفیتهای اقتصادی بخش کشاورزی، جذابیت سرمایهگذاری در زنجیره تولید و صنایع غذایی و موفقیت سیاستهای حمایتی وزارت جهاد کشاورزی در هدایت سرمایههای مردمی به بخش مولد اقتصاد است. این حجم از مشارکت بخش خصوصی نشان میدهد که کشاورزی ایران از یک بخش صرفاً تولیدی به یک عرصه راهبردی برای سرمایهگذاری، خلق ارزش افزوده و اشتغالآفرینی تبدیل شده و فعالان اقتصادی، آینده این بخش را آیندهای پایدار، سودآور و مبتنی بر امنیت غذایی کشور ارزیابی میکنند.
در واقع، سهم ۸۰ درصدی سرمایهگذاری غیردولتی در پروژههای هفته جهاد کشاورزی، نمادی از تحقق رویکرد «مردمیسازی اقتصاد کشاورزی» و نشانهای روشن از نقشآفرینی بخش خصوصی در تقویت تولید ملی، توسعه مناطق روستایی و ارتقای تابآوری اقتصادی کشور است. اما فراتر از اعداد و آمار، باید به انسانهایی توجه کرد که محور اصلی این تحول هستند؛ کشاورزان، دامداران، عشایر، بهرهبرداران، کارآفرینان روستایی، کارشناسان، مروجان، محققان و همه کسانی که در زنجیره تولید غذا نقشآفرینی میکنند. امنیت غذایی کشور، حاصل تلاش همین انسانهای پرتلاش و گمنامی است که در سختترین شرایط، چراغ تولید را روشن نگه داشتهاند. امروز کشاورزی کشور نیازمند نگاهی نو و راهبردی است؛ نگاهی که در آن کشاورز نه صرفاً تولیدکننده، بلکه یک کنشگر اصلی در امنیت ملی تلقی شود. باید از تولیدکننده حمایت کرد، دانش را به مزرعه برد، فناوری را در خدمت تولید قرار داد و با مشارکت مردم، کشاورزی را به جایگاه واقعی خود در اقتصاد ملی رساند.
هفته جهاد کشاورزی، فرصتی است برای تجلیل از فرهنگ جهاد، خدمت و مسئولیتپذیری؛ فرهنگی که از روزهای نخست انقلاب اسلامی تاکنون در عرصههای مختلف، بهویژه تأمین نیازهای اساسی مردم، نقشآفرین بوده است. در جهان امروز که تحولات ژئوپلیتیکی، تغییرات اقلیمی، بحرانهای زنجیره تأمین و ناپایداری بازارهای جهانی، امنیت غذایی ملتها را تحت تأثیر قرار داده است، برخورداری از نظام کشاورزی توانمند، دانشبنیان و تابآور، یک ضرورت حیاتی برای هر کشور محسوب میشود.
بیتردید آینده امنیت غذایی ایران از مسیر کشاورزی توانمند، بهرهور، دانشبنیان و مردمی میگذرد. اگر تولید داخلی تقویت شود، منابع پایه بهدرستی مدیریت گردد و سرمایه انسانی بخش کشاورزی مورد حمایت قرار گیرد، میتوان آیندهای ساخت که در آن امنیت غذایی نه تنها یک هدف، بلکه نمادی از اقتدار و استقلال ملی باشد.
اکبر فتحی | معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی
دیدگاه تان را بنویسید